ზურაბ კიკნაძე - ხეთის მთავარანგელოზთა ხატის მითის შესახებ

 ცნობილი მეცნიერი ზურაბ კიკნაძე ხეთის მთავარანგელოზის ხატის მაგალითზე განმარტავს მფრინავი ხატების მითს.

ფოტო: ირაკლი შონია

 „ბარიდან, დაბლობიდან მაღლა აფრენა ჯვარისა საკმაოდ გავრცელებული მოვლენაა ჯვარ-ხატების ისტორიაში. ჯვარს აღარ მოსწონს თავის საარსო ადგილი და მაღლა მიფრინავს. შარდენი თავის «მოგზაურობაში» მოგვითხრობს ხეთის მთავარანგელოზის ხატის ამბავს, რომელიც მას ადგილობრივ მცხოვრებთაგან მოუსმენია: «...ამბობენ, რომ ეს ხატი თავდაპირველად ჭაობის მახლობლად მდგარ ეკლესიაში ესვენაო; აქ უამრავი ბაყაყი ყოფილა, რომელთა ყიყინსაც გაუბრუებია; მოქანცული ხატი მთის წვერზე გაქცეულა...» (89, 154). ეს არის ერთი უძველესი წერილობითი დადასტურება მფრინავი ხატების არსებობისა ქართველთა რელიგიურ წარმოდგენებში. ასევე დაბლიდან მაღლა არის აფრენილი ზემო სვანეთის განთქმული სიწმიდე — ე.წ. შალიანის ხატი (რომელიც წარმოადგენს ჯვარს მაცხოვრის გამოსახულებით); თამარ მეფის ნაჩუქარი ეს ხატი ჯერ სოფელ ადგილას ესვენა, მაგრამ რაღაც მიზეზით ამ ადგილიდან აფრენილა და კალის მთის მწვერვაზე დაფრენილა, სადაც მას ეკლესია აუგეს და შიგ დაასვენეს (97, 149). დაბლიდან მაღლა აფრენილი და მთაზე დაარსებული ჯვარ-ხატების ამბები, განსაკუთრებით, აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის საყმოთა ანდრეზებშია შემონახული. ჯვარი გაურბის ამ წუთისოფლის «ჭაობს», იმ ადგილს, რომელიც უკიდურესად დალახულია ადამიანის უწმინდურობისაგან. ხშირად ადამიანური ყოფა, რომელსაც გაურბის ხატი, მის მიერ მოშენებული, უწმიდური ცხოველებით არის გასიმბოლურებული. მაგ., ხადის მთავარი სალოცავი ხატი — «ბეგოთ საღვთო» ადრე ბეგოთ-კარის ციხეში ყოფილა დაბრძანებული, მაგრამ მამლების ყივილსა და ღორების ჭყვიტინს ისე შეუწუხებია, რომ ერთ მაღალ მთაზე აფრენილა ახალი საარსოს საძებნელად. ამ ახალ, მაღალ საბრძანისში დაარსებულს უნდა მიეღო ახალი სახელი «საღვთო მაღალი», როგორადაც ცნობილია ის ხადის საყმოებში. «საღვთო მაღალის» სახელით ცნობილ სალოცავებს, რომლებიც მთიულეთ-გუდამაყრის მაღალ მწვერვალებზე არიან დაბრძანებულნი, ყველას ამგვარი თავგადასავალი უნდა ჰქონოდათ“.

 წყარო: ზურაბ კიკნაძე „ქართული მითოლოგია“, 1995 წელი.

წარმატებული ხობელი მეცნიერი და პედაგოგი - მიმოზა ტყებუჩავა

განათლების მეცნიერებათა დოქტორი და ქალაქ თბილისის 89-ე საჯარო სკოლის დირექტორი მიმოზა ტყებუჩავა დაიბადა ხობის რაიონის სოფელ ახალ ხიბულაში. 1993-1997 წლებში სწავლობდა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტზე (ბაკალავრიატი - 1997-1999 წლები; 1997-1999 წლები - მაგისტრატურა).

2000-2003 წლებში სწავლობდა იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის ასპირანტურაში, ხოლო 2008-2009 წლებში ქ. თელავის ი. გოგებაშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის დოქტორანტურაზე (საგანთა სწავლების მეთოდიკა. მათემატიკის სპეციალობით).

მ. ტყებუჩავა არის ალბათობის თეორიასა და მათემატიკაში პირველი ქართულენოვანი სასკოლო სახელმძღვანელოს ავტორი. ის არის პირველი დირექტორი საქართველოში, რომელმაც მენტორ-მასწავლებლის სტატუსი მოიპოვა.

მ. ტყებუჩავა პედაგოგიურ და სამეცნიერო საქმიანობას ეწევა როგორც სკოლაში, ასევე ორ უმაღლეს სასწავლებელში. ის უძღვება სკოლის პედაგოგთათვის შექმნილ სპეციალურ საგანმანათლებლო კურსებს.

მ. ტყებუჩავა აქტიურადაა ჩართული USAID-ის საბაზისო განათლების პროექტში, რომელიც საგანამანათლებლო სივრცეში ახალი მოდელის დანერგვას გულისხმობს.

ქალბატონ მიმოზას ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

                                         გამოქვეყნებული ნაშრომების სია:

1. ტყებუჩავა მიმოზა - `მოსწავლეთა მომზადების დონის შეფასება ალბათობის თეორიის და მათემატიკური სტატისტიკის სწავლებისას~. – შრომების კრებული ~საზრისი~ N11 (42), თბილისი 2003 წ.

2.  ტყებუჩავა მიმოზა - `მოსწავლეთა მიღწევები ალბათობის თეორიის საწყისების შესწავლისას VIII-IX კლასებში~, - შრომების კრებული `საზრისი~ #13, თბილისი 2004 წ.

3.    შ. ებრალიძე, ქ. მანჯგალაძე, გ. ნოზაძე, მ. ტყებუჩავა, ბ. ხარაძე, გ. ნოზაძის საერთო რედაქციით. ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სასკოლო სახელმძღვანელო VII-IX კლასებისთვის. I ნაწილი - `რას გვიმალავენ მონაცემები~. (მოსწავლის წიგნი), თბილისი, გამომცემლობა `დიოგენე~, 2002 წ.

4.     შ. ებრალიძე, ქ. მანჯგალაძე, გ. ნოზაძე, მ. ტყებუჩავა, ბ. ხარაძე, გ. ნოზაძის საერთო რედაქციით. ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სასკოლო სახელმძღვანელო VII-IX კლასებისათვის. I ნაწილი - `რას გვიმალავენ მონაცემები~. (მასწავლებლის წიგნი), თბილისი, გამომცემლობა `დიოგენე~, 2002 წ.

5.     ქ. მანჯგლაძე, გ. ნოზაძე, მ. ტყებუჩავა, ბ. ხარაძე, გ. ნოზაძის საერთო რედაქციით. ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სასკოლო სახელმძღვანელო VII-IX კლასებისათვის. II ნაწილი - `მოვიდა ლუწი, მოვიდა კენტი~. (მოსწავლის წიგნი) თბილისი, გამომცემლობა `დიოგენე~, 2003 წ.

6.     ქ. მანჯგალაძე, გ. ნოზაძე, მ. ტყებუჩავა, ბ. ხარაძე, გ. ნოზაძის საერთო რედაქციით. ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სასკოლო სახელმძღვანელო VII-IX კლასებისათვის. II ნაწილი - „მოვიდა ლუწი, მოვიდა კენტი“. (მასაწავლებლის წიგნი) თბილისი, გამომცემლობა „დიოგენე“, 2003 წ.

7.     ჩაჩანიძე გ.  ტყებუჩავა მ. ალბათობის თეორიის, მათემატიკური სტატისტიკის და

კომბინატორიკის სწავლების ძირითადი ორიენტირი. საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი ,,ინტელექტი “, N 2(34). თბილისი, 2009წ.

8.     ტყებუჩავა მიმოზა -,,ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლებში ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სწავლების თანამედროვე მეთოდები“ მონოგრაფია. თელავი, 2009წ.

9.  ტყებუჩავა მ. ,, ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის განვითარების მოკლე ისტორიული მიმოხილვა. “ საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი ,,ინტელექტი“, N1(36). თბილისი, 2010წ.

10.   ტყებუჩავა მ,. -,, ალბათობის თეორიის სწავლების თანამედროვე ტექნოლოგიები“. საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი ,,ინტელექტი “, N1(42). თბილისი, 2012წ.

11.   ტყებუჩავა მიმოზა-,,ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის ელემენტების ზოგიერთი საკითხის კომპიუტერული სწავლების მეთოდის პრაქტიკული რეალიზება.” მოხსენებათა თეზისები. ( II საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია.ბათუმი, 21-23 სექტემბერი, 2012წ.) საქართველოს მეცნიერებისა და საზოგადოების განვითარების ფონდი ,,ინტელექტი”.

12.   ტყებუჩავა მიმოზა-,,ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის ელემენტების ზოგიერთი საკითხის კომპიუტერული სწავლების მეთოდის პრაქტიკული რეალიზება.” საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი ,,ინტელექტი “, N1(45). თბილისი, 2013წ.

13.   ტყებუჩავა მიმოზა-,,ალბათობისა და სტატისტიკის ელემენტების სწავლების ფსიქოლოგიური საფუძვლები.” მოხსენებათა თეზისები. ( III საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია. ბათუმი, 17-19 ოქტომბერი, 2014წ.) საქართველოს მეცნიერებისა და საზოგადოების განვითარების ფონდი ,,ინტელექტი”.

14.   ტყებუჩავა მიმოზა, ადეიშვილი მაია-,,კითხვის მრავალფეროვანი სტრატეგიების გამოყენება სხვადასხვა საგნის სწავლებისას საბაზო საფეხურზე~. (IV საერთაშორისო კონფერენცია ,,კულტურათაშორისი დიალოგები”, შრომები IV. თელავი, 2017წ).  იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

15.   ნახუცრიშვილი ნ. ტყებუჩავა მ.-,,როგორ გავზარდოთ განმავითარებელი შეფასების ეფექტიანად გამოყენება სასკოლო გარემოში”. (V საერთაშორისო კონფერენცია ,,კულტურათაშორისი დიალოგები”, შრომები V. თელავი, 2019წ).  იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

    16.   ტყებუჩავა მიმოზა - `მოსწავლეთა მომზადების დონის შეფასება ალბათობის თეორიის და მათემატიკური სტატისტიკის სწავლებისას~. – შრომების კრებული ~საზრისი~ #11 (42), თბილისი 2003 წ.

17.   ტყებუჩავა მიმოზა - „მოსწავლეთა მიღწევები ალბათობის თეორიის საწყისების შესწავლისას VIII-IX კლასებში“  - შრომების კრებული „საზრისი“ N13, თბილისი 2004 წ.

 

18.   შ. ებრალიძე, ქ. მანჯგალაძე, გ. ნოზაძე, მ. ტყებუჩავა, ბ. ხარაძე, გ. ნოზაძის საერთო რედაქციით. ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სასკოლო სახელმძღვანელო VII-IX კლასებისთვის. I ნაწილი - „რას გვიმალავენ მონაცემები“. (მოსწავლის წიგნი), თბილისი, გამომცემლობა „დიოგენე“, 2002 წ.

19.   შ. ებრალიძე, ქ. მანჯგალაძე, გ. ნოზაძე, მ. ტყებუჩავა, ბ. ხარაძე, გ. ნოზაძის საერთო რედაქციით. ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სასკოლო სახელმძღვანელო VII-IX კლასებისათვის. I ნაწილი - „რას გვიმალავენ მონაცემები“. (მასწავლებლის წიგნი), თბილისი, გამომცემლობა `დიოგენე~, 2002 წ.

20.   ქ. მანჯგლაძე, გ. ნოზაძე, მ. ტყებუჩავა, ბ. ხარაძე, გ. ნოზაძის საერთო რედაქციით. ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სასკოლო სახელმძღვანელო VII-IX კლასებისათვის. II ნაწილი - „მოვიდა ლუწი, მოვიდა კენტი“. (მოსწავლის წიგნი) თბილისი, გამომცემლობა „დიოგენე“, 2003 წ.

21.   ქ. მანჯგალაძე, გ. ნოზაძე, მ. ტყებუჩავა, ბ. ხარაძე, გ. ნოზაძის საერთო რედაქციით. ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სასკოლო სახელმძღვანელო VII-IX კლასებისათვის. II ნაწილი _“მოვიდა ლუწი, მოვიდა კენტი“. (მასაწავლებლის წიგნი) თბილისი, გამომცემლობა „დიოგენე“, 2003 წ.

22.   ჩაჩანიძე გ,. ტყებუჩავა მ. ალბათობის თეორიის, მათემატიკური სტატისტიკის და

კომბინატორიკის სწავლების ძირითადი ორიენტირი. საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი ,,ინტელექტი “, N 2(34). თბილისი, 2009წ.

23.   ტყებუჩავა მიმოზა-,,ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლებში ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის სწავლების თანამედროვე მეთოდები“. მონოგრაფია. თელავი, 2009წ.

24.   ტყებუჩავა მ. ,, ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის განვითარების მოკლე ისტორიული მიმოხილვა. “ საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი ,,ინტელექტი “, N1(36). თბილისი, 2010წ.

25.   ტყებუჩავა მ. -,, ალბათობის თეორიის სწავლების თანამედროვე ტექნოლოგიები. “ საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი ,,ინტელექტი “, N1(42). თბილისი, 2012წ.

26.   ტყებუჩავა მიმოზა-,,ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის ელემენტების ზოგიერთი საკითხის კომპიუტერული სწავლების მეთოდის პრაქტიკული რეალიზება.” მოხსენებათა თეზისები. ( II საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია.ბათუმი, 21-23 სექტემბერი, 2012წ.) საქართველოს მეცნიერებისა და საზოგადოების განვითარების ფონდი ,,ინტელექტი”.

 

27.   ტყებუჩავა მიმოზა-,,ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის ელემენტების ზოგიერთი საკითხის კომპიუტერული სწავლების მეთოდის პრაქტიკული რეალიზება.” საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი ,,ინტელექტი “, N1(45). თბილისი, 2013წ.

28.   ტყებუჩავა მიმოზა-,,ალბათობისა და სტატისტიკის ელემენტების სწავლების ფსიქოლოგიური საფუძვლები.” მოხსენებათა თეზისები. ( III საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია. ბათუმი, 17-19 ოქტომბერი, 2014წ.) საქართველოს მეცნიერებისა და საზოგადოების განვითარების ფონდი ,,ინტელექტი”.

29.   ტყებუჩავა მიმოზა, ადეიშვილი მაია - ,,კითხვის მრავალფეროვანი სტრატეგიების გამოყენება სხვადასხვა საგნის სწავლებისას საბაზო საფეხურზე~. (IV საერთაშორისო კონფერენცია ,,კულტურათაშორისი დიალოგები”, შრომები IV. თელავი, 2017წ).  იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

30.   ნახუცრიშვილი ნ., ტყებუჩავა მ.-,,როგორ გავზარდოთ განმავითარებელი შეფასების ეფექტიანად გამოყენება სასკოლო გარემოში”. (V საერთაშორისო კონფერენცია ,,კულტურათაშორისი დიალოგები”, შრომები V. თელავი, 2019წ).  იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

                                                                კონფერენციები:

 2012წ. 21-23 სექტემბერი. II საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია        (მეცნიერებისა და საზოგადოების განვითარების ფონდი ,,ინტელექტი”. ბათუმი).

2014წ. 17-19 ოქტომბერი. III საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია (მეცნიერებისა და საზოგადოების განვითარების ფონდი ,,ინტელექტი”. ბათუმი).

2017წ. 27-29 ოქტომბერი. IV საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია. კულტურათაშორისი დიალოგები”.(ი.გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. (თელავი)

2018 წ. 4-8  დეკემბერი. საერთაშორისო ტრენინგ-კონფერენცია  ,,უმაღლესი განათლების ევროპული სივრცის ხარისხის უზრუნველყოფის სტანდარტები და სასწავლებლის მიერ შემუშავებული შემდგომი მუშაობის სტრატეგია”. (ახალი ქართული სასწავლებელი. კვიპროსი. ქ. ლარნაკა)

2019წ. 25-27 ოქტომბერი. V საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია. კულტურათაშორისი დიალოგები”.(ი.გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. თელავი)

 http://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/184068/1/Saxalxo_Ganatleba_2016_N16.pdf

 

ლექსი „პაპანწყვირე“ (ლეგენდა)

 

გთავაზობთ ვალერიან ნაჭყებიას ლექსს „პაპანწყვირე“ (ლეგენდა)

ლამაზ ურთას, ცად აზიდულს,

მთა ჯეგეთა მარცხნივ ეკვრის-

სამოთხეო, რომ იტყვიან,

არანაკლებ მასაც ეთქმის.

შორს შავი ზღვა მოჩანს ლურჯად,

სარკესავით მზეში ბრწყინავს...

ნახავთ ფუტკარს ტკბილი წვენის

საშოვნელად, რომ მიფრინავს.

ცაცხვისა და მუხის ჩრდილში

სახით კოხტას, ტანად ჩიას,

ნახავთ უფლის მცირე ტაძარს,

პირმშვენიერ ეკლესიას.

ასეთია მთა ჯეგეთა,

მაგრამ ლურჯი ტბაა გაღმა;

მთავარია ჩვენთვის ის ტბა

და იმ ტბაზე ვყვები ახლა.

მახსოვს, ყოველ შემოდგომას

ავიღებდით ტაძარს ალყით-

ახლომახლო სოფლებიდან

მოდგებოდა ჯარად ხალხი.

საცეკვაო „ჰაარირა“,

ტკბილ ჩონგურის ლართა რხევა...

იყო ლხინი, იყო სუფრა

მთვარიანში ღამისთევა.

უსინათლო მეჩონგურე

ჩამრჩენია ყმაწვილს გულში,

ის ჰყვებოდა ურთას ტბაზე-

ჩამწკრიალებს ის ხმა გულში...

მისგან მახსოვს ეს ლეგენდაც,

თქვენთვის ლექსად გავაბრწყინე,

თქვენთვის ვყვები, როგორ გაჩნდა

ტბა, ცოდვის ტბა - პაპანწყვირე.

სადაც ახლა ურთას ტბაა,

სანამ ეს ტბა გაჩნდებოდა,

გაშლილ იყო თურმე ველი-

ველს თვალი ვერ გასწვდებოდა.

მღვდელს აქ სოფლად უცხოვრია,

მიწა, ყანა და სათიბი

მღვდელს უშრომლად უშოვნია.

ერთხელ ყანის გასათოხნად

მოიწვია თურმე ნადი.

ეხმარება ყმა-გლეხობა,

უთენია ველად გადის.

ზღვად გაშლილა სიმინდები,

თოხის პირი მზეზე ბრწყინავს,

შესევია ყანას ხალხი,

„ოდოია“ ქუხს და გვრგვინავს.

„ოდო, ოდო, ოდოია“...

დაღლილობა მისგან ქრება,

ასკეცდება მკლავში ძალა,

გამარჯვება შრომას რჩება.

ოდოია! ოდოია!

სიმღერებში მხნევ, უბადლოვ!

ვით შეგაქო, რა გიწოდო.

შრომის ჰიმნო. შრომის მადლო!

მაგრამ ვაი, ოდოიავ,

გულს მიდაღავს შენი კვნესა:

სხვისას თოხნი, ჩემო ხალხო,

სხვისთვის ხნავ და სხვისთვის თესავ!

მზე აიწევს მაღლა ცაში,

მოიღლება შრომით ნადი

და ვით სოფლის არის წესი,

მიართმევენ მშრომელს სადილს.

ცივი ღომი, მხალის მწნილი,

ღვინის ნაცვლად წყალი შესვი!

„ფა, ბიჭებო, ჭამეთ კარგად!“ –

ენატკბილობს მღვდელი ხვნეშით.

თვითონ ჭამა მოხრაკული,

მადიანად, ჩვეულ ეშხით,

არც ელარჯი დაუკლია,

დააყოლა ოჯალეში.

ნასადილევს - ისევ ყანა,

თენდება და - ისევ თოხი,

ისევ ისე - მჭლე სადილი,

ზედ - კამკამა წყალი დოქით.

სადღეგრძელოს წყლით იტყვიან,

მათრახს ფრთხილად შეახებენ.

„უხვ მასპინძელს გაუმარჯოს!“-

მღვდელს ხუმრობით შეაქებენ.

ამბობს ბათუ ენამწარე:

„ჩვენს მასპინძელს ვენაცვალე!

დღეს დღეს დაკვლა ვერ მოუსწრია,

ხვალ დაგვიკლავს მსუქან ხარებს“.

„ო-ჰო, ჰო-ჰო! - ყიჟინია, -

კარგი ამბით, გაგვახარე“.

„ჰა-ჰა, ჰა-ჰა! - იცინიან,

ისემც მეხი დავაყარე!“.

მღვდელმა ამას ყური მოჰკრა,

შემოაწვა გულზე დარდი:

არც საკლავი ემეტება,

არც დამშევა უნდა ნადის.

რა ქნას ახლა, რა იღონოს,

ისეთი რა მოიგონოს,

რომ ნადი არ დაამშიოს,

ხალხში თავი მოიწონოს?!

აივანზე იჯდა მღვდელი,

მისცემოდა საგონებელს,

შემოედო შუბლზე ხელი,

საზრუნავით დაღონებულს...

მზე ჩავიდა, ლურჯი ბინდი

მოეფინა მინდორ-ველებს.

საძოვრიდან ჩვენს მამაოს

მისი ჯოგი მოუდენეს.

მღვდელმა იხმო დიაკვანი,

უთხრა: „ჩემი სასიძო ხარ,

შენთვის მინდა, შენც კი იცი

ამ ჯოგიდან ასი ძროხა.

მაშ, ძაღლები დამიკალი,

გამიტყავე, მომიხარშე.

ხვალ სადილად ნადს მიართვი -

რაც გითხარი ჩვენში დარჩეს!“

„ფუი ეშმაკს! ეს რა ბრძანე!“

დიაკვანმა შეიკურთხა,

გააფურთხა, მაგრამ მღვდელმა

ღმერთს ნუ სცოდავ!-

მკაცრად უთხრა.

„ჩვენი ჯოგი თვითონ გვინდა,

დაუფიქრდი, არ ხარ ბავშვი.

საქორწილოდ დაგვჭირდება,

ცოტა ჭკუა გქონდეს თავში!

ღვინობისთვეს გაქორწინებ,

აგისრულებ გულისწადილს,

„ბლაღოჩინი“ გვესტუმრება,

თვისი ლოცვით დაგვდებს პატივს.

ჩემი სიძე შეიქნები,

ტკბილ ცხოვრებას შეუდგები,

მოვხუცდები და ჩემ ნაცვლად

ბოლოს მღვდლადაც ეკურთხები“.

ასე უთხრა ბრიყვ დიაკვანს

და შებრუნდა სახლში მღვდელი.

დაგუნებდა დიაკვანი,

ჩაიქნია ბოლოს ხელი.

დაპირებით გაიხარა,

ცის რისხვაზე აღარ ფიქრობს.

და თქვა: „მოხდეს მოსახდენი,

ცოდვა-ბრალი მღვდელზე იყოს!“.

მოსათხრობად სამძიმოა,

მოკლედ ვყვები,

თუ ვით რა ქნეს;

დაკლეს, აქნეს, ძაღლის ხორცი

ნაშუადღევს ნადს მიართვეს.

მუხის ჩრდილში სადილობენ;

აქეთ გობით, იქით ხონჩით,

მსხვილ ნაჭრებად დაზვინული

ჩამოივლის სუფრას ხორცი.

„შვილნო ჩემნო, არ დამძრახოთ,-

იტყვის მღვდელი ამოოხვრით,-

რომ უხორცოდ გმასპინძლობდით

ეს დღეები შრომით მოღლილთ“.

დამშეული მეთოხრები

ხორცს ხალისით მიეძალნენ,

მღვდელს მადლობა მოახსენეს,

პატივისცემით მიესალმნენ.

უკვირთ ძუნწის გულუხვობა,

თან ნანობენ ლამის გულში,

რომ გაჭორეს და აუგად

მოიხსენეს მღვდელი გუშინ.

სადილობა მიიწურა,

ნადს სათოხნად ელის ყანა,

მაგრამ რაა, ეს რა ხდება,

ნირ შეცვლილი რისთვის ჩანან!

ეს რა არის, ეს რა ხდება?

ხალხი ფეხზე ძლივსღა დგება:

ბათუ კვნესის, მანჩა ოხრავს,

ნოჩო ტანჯვით იკლაკნება.

უჩვეულო სატკივარი

გულ-მუცელში ხანძარს აჩენს:

ზოგი გმინავს, ზოგი კვნესის,

ზოგი სწყევლის

ბედს და გამჩენს.

რისი ყანა! რისი თოხნა!

ისმის კვნესა, ისმის ოხვრა:

განწირულთა ღრეობაა,

მომაკვდავთა დღეობაა...

ბოლოს ყველას სათითაოდ

მუხის ძირში სული ხდება,

მოცელილი ძირს ეცემა,

მოწამლული ტანჯვით კვდება.

უცებ მეხმა იგრიალა,

 ცა ღრუბლებით დაიფარა,

ამდენ ცოდვას ვერ გაუძლო,შეკრთა მზე და გაიპარა,

ცეცხლის გველი გადიკლაკნა

ცად, და მეხმა კვლავ იქუხა.

გაანათა მოფენილი

ყანა მკერდით შავი მუხა.

ცა გამურულ ქვაბად მოჩანს,

ელვა გულში ხინჯლად გვხდება;

შეკრთა მღვდელი,

მიხვდა მღვდელი,

რომ ცის რისხვა თავს ატყდება,

ახლა რა ქნას, რა იღონოს,

თავი როგორ გადირჩინოს,

ცოდვის ადგილს გაეცალოს,

უფლის რისხვა აიცილოს.

მსწრაფლ შეკაზმა მღვდელმა ჯორი,

აიკეცა ანაფორა,

„აჩუ, ჯორო!“ - შეუძახა,

გზაზე მტვერი გაიყოლა,

დიაკვანი დაედევნა:

„მეც შემისვი, მღვდელო ჯორზე!“

„რას მიბედავ, შე ოხერო,

გამეცალე გიჯობს დროზე!“

ეს რა არის, ეს რა ხდება,

წებოსავით ლაფი ჩნდება;

სადაც ჯორი ფლოქვს დაადგამს,

დედამიწა ჩაღრმავდება;

უმალ წყალი ამოხეთქავს,

ნაფლოქვარში წყალი დგება;

ცაც დაუშვებს კოკისპირულს,

ჯორს მუხლამდე წყალი სწვდება

წინ მიიწევს მაინც ურჩად,

აჩქაფუნებს წყალს და უჭირს,

დატბორილა ველი ვრცელი,

ყოველი ცდა არის ფუჭი,

ეს რა არის, ეს რა ხდება:

ტალღა ჰქუხს და ყალყზე დგება;

ჯორს კისერი უჩანს მხოლოდ,

მღვდელს წელამდე წყალი სწვდება,

მღვრიე ტალღამ პირი შეკრა,

მიაქანებს ფსკერზე დამხრჩვალს,

აღარც ჯორი, აღარც მღვდელი,

აღარც ერთი უკვე არ ჩანს.

უცებ ზეცამ გაიდარა,

მზე ლაჟვარდში გამობრწყინდა ...

ურთას ველზე ურთას ტბაა

და ტოროლა გალობს ციდან.

* *

ასეთია ტბის ლეგენდა,

ასე კარგად ბოლოვდება:

ხალხს ის უყვარს, საკადრისი,

რომ მიეზღვის ბოროტებას.

მზე ამოდის დღეს ურთაში

არემარეს გააბრწყინებს;

ჩაჩხრიალებს ნაკადული

ტბას საოცარს -პაპანწყვირეს.

კარგად ვიცნობ ტბას პატარას,

მზეთუნახავს გაცინებულს,

კარგად ვიცნობ ჩემს სამშობლოს

დღევანდელ დღით გაბრწყინებულს

იჩხრიალოს ნაკადულმა

საქართველოს მთად და ბარად

და მშრომელი კაცის გულმა

იძლიეროს აწ და მარად!

წყარო: გაზეთი „ნორჩი ლენინელი“ N32, 1968 წელი.

 

 

 

 

ლეგენდა ტბა პაპანწყვილის შესახებ

    გთავაზობთ საინტერესო მასალას -ლეგენდას პაპანწყვილის ტბის შესახებ.

                                                   პაპანწყვილი (ხალხურიდან)

აქაფებული ხობის წყლის პირას არის ერთი ნასოფლარი. ეხლა, იქ შუაგულ მოედანზე, პატარა მრგვალი ტბა მოსჩანს, მზის სხივებზე ვერცხლის ფერად რომ ლაპლაპებს... ეხლა იქ მეტი არაფერია გარდა ტბისა, ავდარში მის ზედაპირზე ქარი რო სისინებს შხამნარევი. ყველა ერიდება მას, არც არავინ გაიხედავს მისკენ და თუ მგზავრი გზის შესამოკლებლად გვერდს ჩაუვლის ბილიკზე მავალი; ამ ადგილს ზიზღით აუვლის, მაგრად მიაწყევლის, სამჯერ პირზე ჯვარს გამოისახავს და სამჯერვე გაიფურთხებს: „ფუი ეშმაკს, დალახრულს, წაბილწულს, ჯვარი მწყალობს, ილორი თავს მადგია... უვნები ვარ ბილწისგან“.

ეს ადგილი ოდესღაც წვანით იყო მოსილი და სიცოცხლე ჰხარობდა, სოფელი ლაღობდა და სიცოცხლეს ეტრფოდა.

სოფლის მოედანზე კიდევ სამკაულივით თეთრი ეკლესია იდგა და ერი ღვთის სიტყვას ისმენდა. სოფელს გარშემო ტყე აკრავდა, ტყე უტეხი, გაუვალი და ნარეკალით გაბინდული... მთის კალთებიდან შქერის სურნელება მოდიოდა.

ცხოვრებით ტკბებოდა ყველაფერი... გარჯა იყო სოფლის ხვედრი, და გამრჯელს ყხვად სწყალობდა უფალი ღმერთი. მისთვის არაფერს იშურებდა და სოფელიც ლაღობდა. თუ ვინმე უცხო გამოივლიდა სოფელში, მაშინ ატყდებოდა ხოლმე ძაღლების ყეფა... ჯერ ბოხი ხმით რომელიმე ქოფაკი წამოიწყებდა, მისი ხმა ზარასავით მოისმოდა სოფელში, მას ბანს მისცემდა მეორე უფრო მიმყოლი ხმით, მესამე... და მათი ხმა სოფელს შორდებოდა და მთის კალთებზე იფანტებოდა, შორს მისწყდებოდა ხოლმე. ბინდისას, ნახევრად კარგამოღებულ ფაცხებიდან მოსჩანდა ყებურზე დანთებული ცეცხლის გამოკრთომა, გარშემო რო შემოსხდებოდნენ ოჯახის წევრები. ზაფხულობით დამამშვრალი ადრე იძინებდა და ადრე დგებოდა. დღე იყო დიდი და ღამე მოკლე, მაგრამ ზამთრისას მთელი სოფელი ყებურზე აგუზგუზებულ მორს უსხდა და ზღაპრებით ლევდა ლარივით გაბმულ გრძელ ღამეს, სოფელს რო შემოსალტოდა. ზღაპრის მლეველი ალბად მორი იყო ურთას მთიდან ჩამოზიდული... მუგუზალივით რომ დაიფერფლებოდა და ანთებული მუგუზალის შუქით მთელი სახლობა ბუნაგს მოსძებნიდა. მუგუზალი იყო ფაცხას რომ ანათებდა და მისი ჭუჭრუტანიდან გამომკრთალი ალი, ტყიდან მოვარდნილ მშიერ მგელთა ხროვას თვალებს უკორტნიდა.

სოფელი რომ მოშენდა, პირველად სალოცავი ააგეს. რაშზე ამხედრებული თეთრი რაინდი ეკლესიის ეზოში მოწიწებით დაასვენეს და მრევლი მიწად გაკრული ხოტბას ასხამდა რაინდს უძლეველს, მზის ცხელი სხივებით რომ ჰქონდა პირი დამშვენებული.

ღვთის სახლი მოსავლელად საბა მღვდელს ჩააბარეს და სულზე ზრუნვა მას მიანდეს. საბა ღარიბი იყო და წვივები ძონძადქცეული პაჭანიკებით ჰქონდა შემოსუდრული. გაცვეთილი შავი კაბა მუხლებამდე ძლივს ატანდა, მაგრამ სოფელმა ფული მოუგროვა და სახარბიელოდ შერმოსა საბა მღვდელი. საბა მოღონიერდა, რადგან სოფელი ღონიერია... ღმერთმა ხელი მოუმართა. სოფელმაც შეიყვარა, გული გაუხსნა, გამდიდრდა პაპა. ძველ სამოსელს ვერ იგუებს მოძღვარი.. ახლად მოირთო. დამშვენდა. სასიამოვნო გახდა. ჯალაბიც მოიმრავლა. ოთხფეხა და წვრილფეხა უთვალავი გაიჩინა. გალაღდა საბა. ძველი ბინადარი არ უნდა, ახალი სწადია, სასახლის აგება განუზრახავს... სოფელს უნდა დაჰყურებდესო მთის მწვერვალივით.

გაჩაღდა სამუშაო... აუარებელი მასალა მოზიდეს... ქვა ჯახუთს მოთალეს ქვის მთლელებმა. სახურავი ხეთას შეუკვეთეს, დირეც იქიდან მოზიდეს და ყულევიდან კიდე ნავებით ამოიტანეს საშენი ნიგვზის ხეები, დახერხილი და გამზადებული. უთვალავმა მუშამ მოიყარა თავი საბა მღვდლისას... სოფელიც არ დარჩა განზე და უსასყიდლოდ წაეშველა სოფლის მოძღვარს... საბაც დაფაცურდა, მათთვის სულაც არ იშურებს.

სასახლე აშენდა...

იგი ეხლა სოფელს დაჰყურებს თავმომწონე პატარძალივით. საბამ ლხინი გამართა საოცარი. ეზოში ფანჩატურები გამართეს. საბას მსახურებმა ღოროტოტო დაუკრეს, დამამშვრალნი სადილად იხმეს. შუა ადგილას ვეებერთელა კარდალების ქშინვა მოისმოდა. გრძელ ტაბაკზე ჯამები დაალაგეს და ხონჩით შემწვარი თხის ხორცი დანაჭრებული. ჭრელი დოქებით ღვინო ჩამოარიგეს. საბამ მეტანია გადაიხადა და ღმერთს შეავედრა დამამშვრალნი.

სუფრას შემოუსხდნენ... თამადამ, მხარბეჭინმა ქიტამ, მხრებზე 99 წელი რომ დასდგომოდა ჯიხასავით, პირველი ყანწით უფალი და ქართველი ერი ადიდა განუყრელად.

ოჯალეშმა თავისი ქნა და ფანჩატურებიდან „დელია-ააბადელია“ გაისმა. ამ დროს ნაგაზმა შეჰყეფა და ძონძებში გახვეული ვინმე ყარიბი შემოვიდა უცხოდ ვლილი. მათხოვარს წვივებიდან სისხლი სდიოდა. მათხოვარი სუფრაზე დაიწვიეს.

მოილხინა საბა მღვდელმა. მოილხინა მათხოვარმაც. სადილი ყველას ეამა უჩვეულოდ.

„ასეთი მარილიანი ხორცი ჯერ არ მიგემებია“-

„ქაცარის ხორცი გემრიელია, დაბრაწული“

‘ქაცარის ხორცი მეც მქონია-

„მაგრამ ასეთი გემრიელი არ ყოფილა“.

გაიძახოდნენ მუშები და მადლიანად ილუკმებოდნენ. საბა მღვდელი გულუხვი იყო და მარილიან ქაცარის გემრიელ ხორცს, ცეცხლზე დაბრაწულს, მეტი გულუხვობით აძალებდა სტუმრებს.

ეს ქაცარის ხორცი როდია!

წამოიძახა მათხოვარმა, ძლივს რომ მოჩანჩალდა ეზოში მოშივებული.

-ეს ძაღლის ხორცია!

სთქვა ყარიბმა და ლუკმა პირიდან გააგდო. შეზიზღებული.

„ტყუილია“

„მართალია“

„საბა ცრუა“

„წაბილწული“

ირეოდნენ ხმები.

საბა პირჯვარს იწერდა და გახელებულთ ამშვიდებდა. ბრბო წამოიშალა განრისხებული... სამზარეულოს მივარდა. კერაზე კვლავ ბრაწავდნენ გატყავებულ ძაღლებს.

მათხოვარმა ხელები აღაპყრო ზეცად... ღმერთს მრისხანება სთხოვა... ცამ ისმინა მისი ვედრება, ზეცა განრისხდა... ცის კაბადონზე ღრუბელთ ლეგიონი გამოჩნდა შავად მღელვარი... მზემ სხივი მიმალა... ლურჯი ცა მრისხანებად იქცა, ლეგა ღრუბლები ზღვის ტალღებივით აზვირთდა... ცამ დაიგრიალა, მიწა შეზანზარდა... მიწამ პირი დააღო და მის ნაპრალებიდან ცეცხლის ალები ამოსკდა.

სოფელი გარბოდა თავზარდაცემული.

უცებ ინათლა...

მზემ კვლავ სხივი სტყორცნა ცოდვილ დედამიწას და საბა მღვდლის ნასახლარზე ტბა ამოტივტივდა.

„პაპანწყვილი“ დაარქვეს მას და ის ადგილი ხალხმა შეიზიზღა.

მინდია ლაშაური

წყარო: გაზეთი „ქართული აზრი“ N77, 1967 წელი, ნიუ იორკი.

ავტორის შესახებ: https://gnostikosi.blogspot.com/2019/07/blog-post_18.html

 

საჭადრაკო კლუბი ხობის "კოლხეთი" საქართველოს ჩემპიონია

 

1993 წელს, საჭადრაკო გუნდი ხობის „კოლხეთი“ საქართველოს საკლუბო პირველობის გამარჯვებული გახდა. ამ გამარჯვებით „კოლხეთმა“ ევროპის ჩემპიონთა თასის საგზური მოიპოვა.

აღსანიშნავია, რომ გამარჯვებული გუნდის კაპიტანმა, ოსტატობის კანდიდატმა, ხობელმა ზურაბ ტყებუჩავამ 7 შესაძლებლობიდან 6 ქულა დააგროვა.

ხობის „კოლხეთი“ შემდეგი შემადგენლობით ასპარეზობდა : ზურაბ ტყებუჩავა, გენადი ზაიჩიკი, ლაშა ჯანჯღავა, ევგენი სოროჟენკინი, ალექსანდრე დგებუაძე, ლაშა შამათავა, რომან სიჭინავა, რამაზ ტყებუჩავა.

კლუბის ხელმძღვანელი და მწვრთნელი მამუკა გეთია.

წყარო: სპორტული გაზეთი "ლელო", N79, 1993 წელი.