ბადრი კობახიძე — 60

 ქართული თეატრალური კულტურის ბევრი მოღვაწე გაემგზავრა 8 ივნისს ხობში. მოვიდნენ, რათა აღნიშნონ თავიანთი მეგობრის, მსახიობის, რეჟისორის, რესპუბლიკის სახალხო არტისტის, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს „ხუთწლედის მატიანეს“ პრემიის ლაურეატის ბადრი კობახიძის დაბადების მე-60 წლისთავი.

თავისებური ხალისი ახლავს ამ დღეს — მეგობართა თანადგომის ხალისი. ეს კი ბუნებრივია, როცა ადამიანები, განსაკუთრებით კი თეატრის ხალხი, მეგობრის დღეობას ზეიმობს. მე ახლა იმათ სიხარულად ქცეულ მზერას უფრო შევცქერი და შევხარი, რომლებთანაც მსახიობი ჩამოვიდა. ამ ადამიანებს ათასი პრობლემა აქვთ ზაფხულის თაკარა დღეებში, რამდენი ჯაფა ადგათ, რამდენ საქმეს უძღვებიან და ეს დღე თითქოს ამხნევებს, უფრო ნათელს ხდის ყოფის პერსპექტივას. მხოლოდ მოწეული მოსავალი კი არა სჭირდებათ ადამიანებს, არამედ სიყვარული, გამხნევება შემოქმედებითი ცხოვრების გზაზე, რადგან შემოქმედისთვის ყოველი ღიმილი, ყოველი თბილი სიტყვა თავისებური თანადგომაა.

ჩამოვიდა მსახიობი, რათა მამა-პაპურ მიწაზე, ხობის რაიონის მეციტრუსეთა და მეჩაიეთა შორის აღნიშნოს თავისი დღეობა. კვლავ იმ ეზო-მიდამოებში დაირბენს მსახიობთა, რეჟისორთა, მწერალთა, თეატრმცოდნეთა ხმა, საიდანაც დიდი ხნის წინათ დაიწყო იუბილარის მამის პიერ კობახიძის ცხოვრებისა და შემოქმედების გზა.

ყანჩასავით მაღალ ფეხებზე მდგარა მეგრული „ოთხთვალა“ სახლი. ამ რამდენიმე წლის წინათ ეს სახლი არ იდგა ხეთაში („ხეთა, ხეთა, ჩემი ხეთა“ — ამბობს პიერ კობახიძე ერთ თავის ლექსში), კობახიძეთა ნასახლარი დარჩა იმ ადგილას, სადაც აღიზარდა პიერ კობახიძე. ნასახლარზე კი ქართული თეატრის ერთი პაწია ნავსაყუდელი აშენდა. ამ კედლებში ქართული თეატრის ისტორიის ნაწილი დასადგურებულა, კედლებიდან არა მარტო პიერ კობახიძის, არამედ მის თანამედროვე გამოჩენილ ქართველ მსახიობთა პერსონაჟები შემოგვცქერიან.

დღეს ხობელთა შორის სიამაყის გრძნობას ბადებს ის, რომ რაიონის ერთ თავში, დასავლეთისაკენ მიმავალ გზაზე, სოფელ ხამისკურში, პიერ კობახიძის სახლი წამოდგა ფეხზე, ეზოში მისი ბიუსტიც დაიდგა, ხოლო მეორე თავში, აღმოსავლეთით, სოფელ ხორგაში ალიო მირცხულავას სახლი წამომართა. აქ თითქოს ყურში ჩაგვესმის ალიო მირცხულავას სტრიქონები, რომელიც არაერთხელ წაუკითხავს პიერ კობახიძეს. სტრიქონები, რომლებიც შრომისა და ბრძოლისაკენ მოუწოდებენ ადამიანს. ბრძოლის, შრომის, წინააღმდეგობათა დაძლევისა და გადალახვის ატმოსფეროში ყალიბდებოდა ორი შემოქმედი — თავისი დროის ორი გამოჩენილი მოღვაწე — პოეტი და არტისტი.

ბადრი კობახიძემ განიზრახა, აქ, ამ მიწაზე გადაეხადა 60 წლის აღსანიშნავი შემოქმედებითი საღამო და მე გამიჭირდება ვთქვა, ვისი დღესასწაული უფრო დიდია — ბადრი კობახიძისა თუ ხობელი მშრომელებისა, იმ ადამიანებისა, ვის წიაღშიც იგი იშვა. თუ ჭეშმარიტად გვწადია, რომ საქართველოს ყოველ ქალაქში კულტურის პატარა კერა ენთოს, თუ გვინდა, რომ საქართველოს ყოველ დაბა-ქალაქში კვლავაც იზრდებოდნენ ეროვნული კულტურის, მეცნიერების, ტექნიკის მოღვაწენი, სწორედ მაშინ უნდა მიგვიწევდეს გული იქით, როცა ძალზე გვილხინს, სწორედ ჩვენივე ამაგით, ღვაწლით უნდა ვაქციოთ იქალაქები კულტურის პატარ-პატარა კერებად. აი, ეს სულისკვეთება ამოძრავებდა ბადრი კობახიძეს, როცა განიზრახა ხობში ჩასულიყო შემოქმედებითი ცხოვრების გარკვეული ეტაპის შესაჯამებლად.

რითი მოვიდა იგი თავისი ადგილის დედასთან. რა მიიტანა თან? არიან მსახიობები, რომელთა სახელის ხსენებაზე მაყურებელი უმალ დაასახელებს რამდენიმე პერსონაჟს, რომელთანაც იგი გააიგივებს სცენის მოღვაწეს. ეს პოპულარობის დასტურია. ზოგჯერ წარმავალია ეს პოპულარობა, ზოგჯერ კი მსახიობი მარადიულ ადგილს დაიდებს ხალხის ხსოვნაში და სიცოცხლეს იწყებს ლეგენდა. ბევრი ასეთი სახელი-ლეგენდა იცის ქართულმა თეატრმა, ძალიან ბევრი. მაგრამ არის სახელები თეატრალური პროცესის განუყოფელ ნაწილად რომ ქცეულა, პროცესისა, ძველსა და ახალს შორის გადებულ ხიდად რომ გვევლინება.

დღეს, როცა რუსთაველის თეატრი მსოფლიო ასპარეზზე გავიდა და ბადრი კობახიძის თაობაც სიბრძნეში გადადგა, შეუძლებელია არ დავინახოთ ამ თაობის მთავარი დამსახურება. ის მთავარი როლი, რაც ამ თაობამ ითამაშა თეატრის ცხოვრებაში, გახლავთ 50-60-იან წლებში რუსთაველის თეატრის შემოქმედებით ცხოვრებაში. მიხეილ თუმანიშვილის ირგვლივ შემოიკრიბნენ გარდაქმნის, ახალი შემოქმედებითი გზის პოვნის სურვილით შეპყრობილი ახალგაზრდა მსახიობები, რეჟისურა. ბევრ ჩვენგანს ახსოვს იმ წლების თეატრალური ცხოვრების ძალიან მნიშვნელოვანი პერიოდი — „შვიდკაცად“ წოდებული ახალგაზრდა ხელოვანთა სწრაფვა ახალი სტილისტიკისაკენ. ისინი ესწრაფვოდნენ ცხოვრების ყოველდღიურობასა და სცენის შუა არსებული ზღვარის წაშლას, ცხოვრებისა და თეატრის მაქსიმალურ დაახლოებას. ბადრი კობახიძე ერთ-ერთი აქტიური წევრი გახლდათ „შვიდკაცისა“. მისი თაობის მსახიობები, თეატრის ყოველი მუშაო იგონებს, რომ ბადრი კობახიძე გვერდაუვლელი და შეუცვლელი იყო. ჩვენ კარგად გვახსოვს იმ წლებში გამართული ცხარე შემოქმედებითი კამათი სტილისტიკის საკითხებზე. ეს ის პერიოდია, როცა ჯერ კიდევ არ შექმნილიყო „ანტიგონე“, „სამანიშვილის დედინაცვალი“, „გვადი ბიგვა“, „გუშინდელნი“...

ბადრი კობახიძე, როგორც მსახიობი, ერთობ თავდაჭერილად და მოკრძალებულად აფასებს თავის ღვაწლს თეატრში. მას არ უყვარს ლაპარაკი საკუთარ თავზე, გახსენება საკუთარი როლებისა. მეგობრების მიერ შესრულებული როლების გახსენებას ამჯობინებს. ამ დროს მზერა უფრო მოელვარე უხდება. მეგობრებზე საუბრისას არ შეუძლია ზედაპირულად გადმოსცეს თავისი განცდილი, ცდილობს დაწვრილებით, ზედმიწევნით ცხადად დაგვიხატოს როლისა თუ ეპიზოდის არსი, ის, თუ რით იყო იგი მომხიბვლელი, მნიშვნელოვანი. ასეა, როცა იგი საუბრობს ეროსი მანჯგალაძის, სალომე ყანჩელის, მედეა ჩახავას, რამაზ ჩხიკვაძის, გიორგი გეგეჭკორის, გურამ საღარაძის თუ თავისი თაობის სხვა ჩინებული მსახიობების მიერ შესრულებულ როლებზე.

მაგრამ არსებობს მსახიობის პროფესიული სიამაყეც. ბევრი თეატრალური მოღვაწე სიამოვნებით იგონებს ბადრი კობახიძის მიერ „პირველ ნაბიჯში“ შესრულებულ პირველი მგზავრის ეპიზოდურ როლს, ხოლო თავად — სიამაყის გრძნობით: პირველად მაშინ ვიგრძენი, რომ სცენის მეუფე სწორედ მსახიობია, როცა თითის ერთ გაქნევას რვაასი კაცი მიშტერებია და არა მხოლოდ თვალია შენსკენ მოპყრობილი, არამედ მისი სუნთქვაც შენი ხელის გაქნევაზეა დამოკიდებული. ხოლო ნოდარ გურაბანიძე ასე სახიერად იგონებს ამ როლს: „ახლაც თვალწინ მიდგას ბადრი კობახიძის მიერ ნათამაშევი მეგრელი გლეხი დ. ალექსიძის მიერ დადგმულ „პირველ ნაბიჯში“. გამხდარი, აწოწილი, გრძელ ხელებს ისე იქნევდა, თითქოს რამდენიმე სახსარი ჰქონდა. თავზე ჩაბალახწაკრული, მუდმივ მოლოდინს გამოხატავდა. მისი მოძრაობა იყო მკვეთრი და არტისტული, იგი იდუმალ მარულაში ნაწრთობი ცხენის ქურდი იყო, ვინემ კოლხიდის ჭაობიან ყანებში გაზრდილი გლეხი. მის სწრაფ გამოხედვაში და მკვირცხლ თვალებში ბუნებრივი ნიჭიერება იკითხებოდა. ეს ეპიზოდი პირდაპირ ანათებდა ამ სპექტაკლში“.

ამის შემდეგ იყო ჩინებული ვაცლავ კრალის როლი ჩვენი თაობისათვის ერთ-ერთ ძვირფას სპექტაკლში „როცა ასეთი სიყვარულია“. ამ სპექტაკლში თავის თავში, თითქოს საკუთარ ფიქრებში ჩაბრუნებული კაცის ვაცლავ კრალის ტანჯვით სავსე თვალები გიმზერდნენ და თქვენ თანაუგრძნობდით ამ უმწეო, დაფანტულ ახალგაზრდას... ბადრი კობახიძეს, როგორც თეატრალურ მოღვაწეს, მოვლენებზე, ფაქტებზე ყოველთვის აქვს საკუთარი, ცხადად გამოკვეთილი აზრი, მაგრამ არასოდეს არ ცდილობს სხვებს თავს მოახვიოს იგი. ეს კი დასტურია ადამიანის სულიერი სიღრმისა, მისი შინაგანი კულტურისა. ასე იცნობენ მას რესპუბლიკაში თუ მის გარეთ თეატრალური მოღვაწენი.

ბადრი კობახიძე რეჟისორიც გახლავთ. საქართველოში თუ მის ფარგლებს გარეთ დადგმული საინტერესო სპექტაკლების ავტორი, და ჩემთვის, დრამატურგი კაცისათვის იგი უწინარესად ძვირფასია იმით, რომ ქართული პიესის ქომაგად და დამცველად გვევლინება, ცდილობს სწორედ ქართული პიესის მეოხებით თქვას სათქმელი, რადგან მტკიცედ სჯერა, რომ ყოველი თეატრი უწინარესად ეროვნულ დრამატურგიას უნდა ეყრდნობოდეს, სწორედ მისი საშუალებით უნდა ლაპარაკობდეს იმაზე, რაც დღეს აღელვებს ქვეყანას.

გურამ ბათიაშვილი „ლიტერატურული საქართველო“ N28, 1986 წ.

 

საინტერესო წერილია ჭალადიდში მომხდარ სტიქიაზე (1987 წ.)

აქ წაიკითხავთ მეათე კლასელი გოდერძი გალდავას მამაცობის ამბავზე, სკოლის დირექტორის, სულიკო დარჯანიას, მასწავლებლების: შოთა უფლისაშვილის, იროდი კვირტიას და თამაზ ფაღავას შესახებ.

„იმ საღამოს, წყალდიდობა რომ დაიწყო, ჭალადიდის საშუალო სკოლის მე-10 კლასელმა გოდერძი გალდავამ მოვარდნილ ღვარცოფს გამოსტაცა შინ მარტო დარჩენილი ორი მცირეწლოვანი მეზობელი — დები თამრიკო და ქრისტინე, ატირებული ბავშვები დაამშვიდა, უშიშარ ადგილას გაიყვანა და მშობლებს ჩააბარა.

სკოლიდან იმ დროს ფეხიც არ მოუცვლიათ სკოლის დირექტორ სულიკო დარჯანიასა და მასწავლებლებს — შოთა უფლისაშვილს, იროდი კვირტიასა და თამაზ ფაღავას. მათ ახლომახლო ბინებიდან ოცდათხუთმეტამდე მოხუცი გამოიყვანეს და სკოლის მეორე სართულზე საიმედოდ დააბინავეს. მთელ ღამეს იქ ჰყავდათ. დილით კი ისინი ჯარისკაცებმა ყველგანმავლით სამშვიდობოს გაიყვანეს.

ყმაწვილებს ეამაყებათ, რომ ასეთი კარგი და კეთილი პედაგოგები ჰყავთ. მაგალითად, ავიღოთ ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი ომარ ჩაჩავა და ფიზიკის მასწავლებელი გერმანე შურღაია. ერთი სამტრედიაში ცხოვრობს, მეორე — ფოთში. შაბათს, წყალდიდობა რომ დაიწყო, ისინი შინ ყოფილან წასულნი. თურმე, როგორც კი გაიგეს, სტიქიამ ჭალადიდს შემოუტიაო, მაშინვე გახიზნული ბავშვებისკენ გაეშურნენ და მათთან დარჩნენ, ეფერებოდნენ, ამხნევებდნენ.

ვისია კვიცი?

გაზაფხულის მზე დანათის ჭალადიდს. სკოლის სპორტულ მოედანზე, ახლა წყალდიდობის კვალიც რომ არ ატყვია, მეოთხე და მეხუთეკლასელებს გელა კირთაძეს, პაატა ხვიჩიას, თემურ გვაძაბიასა და სხვებს ფეხბურთში შეჯიბრება გაუმართავთ. სპორტული მოედნის იქით, მწვანეზე ბალახობს წაბლისფერი კვიცი. არავინ იცის, ვისია, საიდან მოაგდო სკოლის ეზოში ღვარცოფმა.

— ის-ის იყო, მოხუცები სკოლის მეორე სართულზე დავაბინავეთ, რომ დაბლიდან ცხენის ხვიხვინი გავიგონეთ. გადავიხედეთ, საღამოა, წვიმს, თანაც ქარია. წყალი პირველი სართულის ფანჯრებამდეა მოსული, ხელმარჯვნივ, კუთხეში კი ცხენია, მარტო თავი და ზურგი მოუჩანდა წყალში. მაშინვე დაბლა ჩავიდნენ მასწავლებლები შოთა, იროდი და თამაზი. წყალში გატოპეს და ცხენი შიგნით შემოიყვანეს. მას შემდეგ ჩვენთან არის. ბავშვები უვლიან, ყურადღებას არ აკლებენ. ისიც ისე მოგვეჩვია, არსადაც არ უნდა წასვლა, გვეყოლება, სანამ პატრონი გამოუჩნდება, — ამბობს სკოლის დირექტორი სულიკო დარჯანია.

ჭალადიდის საშუალო სკოლაში 350-მდე მოსწავლეა. წყალდიდობის დროს ყველა გახიზნეს. როცა წყალმა უკან დაიხია, ყმაწვილები მშობლიურ სკოლას დაუბრუნდნენ. ზოგიერთმა, ვისაც წყალდიდობამ ბინები დაუნგრია, ჯერჯერობით ვერ შეძლო სკოლაში მოსვლა, ისინი ხობის რაიონის სხვადასხვა სკოლებში აგრძელებენ მეცადინეობას. მალე აღდგება მათი საცხოვრებელი სახლებიცა და მშობლებთან ერთად ისინიც საკუთარ კერას დაუბრუნდებიან. მანამდე კი მშენებლები თავს არ იზოგავენ, ყველაფერს აკეთებენ, რომ ცხოვრება კვლავ კალაპოტში ჩადგეს, რომ მშვიდი გაზაფხული და მომავალი ჰქონდეთ ჭალადიდელებს — დიდებსა და პატარებს.“

ჟურნალი "პიონერი" 1987 წ.

საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნები (დღევანდელი ხობის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მოქცეულ დასახლებებში)

 საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნები (დღევანდელი ხობის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მოქცეულ დასახლებებში)

ქვალონის საზოგადოება. 1919 წლის 14 თებერვალს შეიკრიბა ქვალონის საუბნო სა-არჩევნო კომისია შემდეგი შემადგენლობით: თავმჯდომარე – ისიდორე ფარულია, მდივა-ნი – ი. გვასალია, წევრები: ბათუ ბახტაძე, ჩანთა ალანია, ისიდორე ჟვანია, გრიგოლ ხუროძე და ბასა გრიგოლავა. კომისიამ ამომრჩეველთა წინაშე განმარტა არჩევნების თავისუფლე-ბის და სისწორის დაცვის აუცილებლობის წესი. შემდეგ მათ გამოიტანეს საარჩევნო ყუთი და დილის 9 საათიდან არჩევნები დაიწყო. 16 თებერვალს, 18 საათზე ქვალონის საუბნო საარჩევნო კომისიამ, საარჩევნო ბიულეტენების დათვლა დაიწყო. საარჩევნო სიის მიხედ-ვით, ქვალონის საარჩევნო უბანში რეგისტრირებული იყო 1 603 ამომრჩეველი. არჩევნებში მონაწილეობა 783 ამომრჩეველმა მიიღო. არც ერთი ბიულეტენი არ გაბათილებულა. ქვა-ლონის საარჩევნო უბანში შედეგები შემდეგნაირად გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 486 ხმა;

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 56 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 226 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია – 11 ხმა;

 

ხეთის საზოგადოება: 1919 წლის 23 იანვარს ჩამოყალიბდა ხეთის საუბნო კომისია შემდეგი შემადგენლობით: თავმჯდომარე – პარმენ ზოსიმეს ძე კუკავა, მდივანი – არსენა პავლეს ძე გაბრავა, მოლარე – ვლადიმერ ბეჟანის ძე ნაჭყებია (ტექსტში ასეა – ბ. ლ.), წევრე-ბი: სოფიო კობახიძე, მაქსიმე გაბუს ძე ლატარია, ნიკიფორე კვიკვინია და გრიგოლ კუტალია (სეა სცა, ფ. 1834, ან. 2, ს. 66: 9). 1919 წლის 16 თებერვალს, 20 საათზე ხეთის საუბნო საარ-ჩევნო კომისია შეუდგა საარჩევნო ბიულეტენების დათვლას. საარჩევნო სიის მიხედვით, აღნიშნულ საარჩევნო უბანში რეგისტრირებული იყო 2 718 ამომრჩეველი. არჩევნებში მო-ნაწილეობა 1 420 ამომრჩეველმა მიიღო. ხეთის საარჩევნო უბანში შედეგები შემდეგნაი-რად გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 1 131 ხმა;

65

 

 

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 254 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 14 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია – 21 ხმა

 

 

საჯიჯაოს საზოგადოება. 1919 წლის 14 თებერვალს შეიკრიბა საჯიჯაოს საარჩევნო საუბნო კომისია შემდეგი შემადგენლობით: თავმჯდომარე – ნიკო შამათავა, წევრები: ლევან თირქია, გიორგი ახალაია, დავით ჯიხაია და ბეგლარ ნანეიშვილი. მათ საარჩევნო ყუთი გამოიტანეს და დილის 9 საათიდან ხმის მიცემის პროცესი დაიწყო (სეა სცა, ფ. 1834, ან. 2, ს. 66: 25). 1919 წლის 16 თებერვალს, 20 საათზე საჯიჯაოს საუბნო საარჩევნო კომისია შეუდგა საარჩევნო ბიულეტენების დათვლას. საარჩევნო სიის მიხედვით, რეგისტრირებუ-ლი იყო 1 330 ამომრჩეველი. მათგან არჩევნებში მონაწილეობა 672 ამომრჩეველმა მიიღო.

 საჯიჯაოს საარჩევნო უბანში შედეგები შემდეგნაირად გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 412 ხმა;

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 27 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 233 ხმა

 

 

ხორგის საზოგადოება. 1919 წლის 14 თებერვალს ხორგის საუბნო საარჩევნო კომისია შემდეგი შემადგენლობით შეიკრიბა: თავმჯდომარე – კონსტანტინე გობეჩია, წევრები: ბოკო ცხომარია, სოლომონ დოლბაია, ჩერიგეზი ბერია (ტექსტში ასეა – ბ. ლ.), სამისონ ბე-რია და გერმანე მირცხულავა. მათ ამომრჩევლებს არჩევნების თავისუფლებისა და სისწო-რის დაცვის წესი განუმარტეს. შემდეგ საარჩევნო ყუთი გამოიტანეს და დილის 9 საათზე ხმის მიცემის პროცესი დაიწყო (სეა სცა, ფ. 1834, ან. 2, ს. 66: 30). 1919 წლის 16 თებერვალს, 20 საათზე ხორგის საუბნო საარჩევნო კომისია საარჩევნო ბიულეტენების დათვლას შეუდ-გა. საარჩევნო სიის მიხედვით, აღნიშნულ საარჩევნო უბანში რეგისტრირებული იყო 1 090 ამომრჩეველი. მათგან არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო 1 039 ამომრჩეველმა. კომისიამ სადავოდ 8 ბიულეტენი მიიჩნია, რომელთაგან 4 სოციალ-დემოკრატებს და 4 ეროვნულ-დემოკრატებს ეკუთვნოდა. მათგან კომისიამ ბათილად 5 ბიულეტენი ცნო. ხორგის საარ-ჩევნო უბანში შედეგები შემდეგნაირად გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 611 ხმა;

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 113 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 8 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია – 302 ხმა

 

 

ქარიატის საზოგადოება. 1919 წლის 14 თებერვალს ქარიატის საზოგადოების საარ-ჩევნო კომისია შემდეგი შემადგენლობით შეიკრიბა: თავმჯდომარე – გიორგი გვაძას ძე ბე-რაია, კომისიის წევრები: პლატონ თედოს ძე ბერაია, სარდიონი ხუტუს ძე კაკაჩია, სილოვანი ნიკოს ძე ბერაია, დავითი ტაგუს ძე წულაია, ალექსანდრე ტაგუს ძე ალექსანდრია და ავქ-სენტი თედოს ძე გურალია. კომისიის მუშაობას დაესწრნენ პოლიტიკური პარტიების წარ-მომადგენლები, კერძოდ, სოციალ-დემოკრატების მხრიდან ალექსანდრე პეტრეს ძე ბერაია და ეროვნულ-დემოკრატების მხრიდან ონიფანტე მარკოზის ძე უჩანეიშვილი. 16 თებერ-ვალს ქარიატას საარჩევნო კომისია საარჩევნო ბიულეტენების დათვლას შეუდგა. საარჩევ-ნო სიის მიხედვით, აღნიშნულ საარჩევნო უბანში რეგისტრირებული იყო 549 ამომრჩევე-69

 

ლი. მათგან არჩევნებში მონაწილეობა 392 ამომრჩეველმა მიიღო. ქარიატის საარჩევნო უბანში შედეგები შემდეგნაირად გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 266 ხმა;

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 92 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 27 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია – 7 ხმა

 

ნოჯიხევის საზოგადოება. 1919 წლის 14 თებერვალს ნოჯიხევის საზოგადოების სა-არჩევნო საუბნო კომისია შემდეგი შემადგენლობით შეიკრიბა: თავმჯდომარე – ივლონი ჯორჯიკია, წევრები: ლევან იოსავა, ისლამი დოლბაძე, ანტონ ჩიტაია, კოსტა ქუთელია, მიხა ტურავა და ნესტორ ტურავა. მათ ამომრჩეველთა წინაშე არჩევნების თავისუფლებისა და სისწორის დაცვის წესი განმარტეს. შემდეგ საარჩევნო ყუთი გამოიტანეს და დილის 9 სა-ათზე ხმის მიცემის პროცესი დაიწყო (სეა სცა, ფ. 1834, ან. 2, ს. 66: 52). 1919 წლის 16 თე-ბერვალს, 21 საათზე ნოჯიხევის საზოგადოების საუბნო საარჩევნო კომისია (კომისიის ერ-თი წევრი ნესტორ კოსტავა არ გამოცხადებულა) საარჩევნო ბიულეტენების დათვლას შეუ-დგა. საარჩევნო სიის მიხედვით, აღნიშნულ საარჩევნო უბანში რეგისტრირებული იყო 1 763 ამომრჩეველი. მათგან, არჩევნებში მონაწილეობა 820 ამომრჩეველმა მიიღო. არც ერ-თი ბიულეტენი არ გაბათილებულა. ნოჯიხევის საარჩევნო უბანში შედეგები შემდეგნაი-რად გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 692 ხმა;

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 9 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 34 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია – 85 ხმა

 

დაბა ხობის საზოგადოება. 1919 წლის 16 თებერვალს, 21 საათზე ხობის საუბნო საარჩევნო კომისია მუშაობას შემდეგი შემადგენლობით შეუდგა: თავმჯდომარე – მღვდე-ლი ნიკო სასანია, წევრები: გახუ ხვიჩია, გრიგოლ ალანია, ვ. როყვა, ტერენტი ფაჩულია და კ. 76

 

ბებურიძე. საარჩევნო სიის მიხედვით, აღნიშნულ საარჩევნო უბანში რეგისტრირებული იყო 480 ამომრჩეველი. მათგან არჩევნებში მონაწილეობა 389 ამომრჩეველმა მიიღო. არც ერთი ბიულეტენი არ გაბათილებულა. დაბა ხობის საარჩევნო უბანში შედეგები შემდეგნაირად გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 264 ხმა;

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 71 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 4 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია – 49 ხმა;

 საქართველოს სოციალ-ფედერალისტთა მაშვრალთა პარტია – 1 ხმა (სეა სცა, ფ. 1834, ან. 2, ს. 66: 64-65).

 

საარჩევნო პროცესის პარალელურად დაბა ხობში შემდეგ კანონდარღვევას ჰქონდა ადგილი: 1919 წლის 14-15 თებერვალს ოჯახებში დადიოდა შეიარაღებული მილიციელი იასონ თათარაშვილი და საარჩევნო ბიულეტენებს არიგებდა სიას №1, მსგავს ბიულეტე-ნებს არიგებდნენ ასისთავი პროკოპი ჭოჭუა და ათისთავები. აღნიშნული კანონდარღვევის შესახებ, ოქმი შეადგინა დაბა ხობის კომისიის თავმჯდომარემ, მღვდელმა ნიკო სასანიამ და ხელს აწერენ კომისიის წევრები: კ. ბებურიძე და გახუ ხვიჩია. მათ აღნიშნული ოქმი რეაგი-რებისთვის სამაზრო კომისიას გადაუგზავნეს (სეა სცა, ფ. 1834, ან. 2, ს. 66: 66).

ხობში მიმდინარე არჩევნების დროს ასევე ადგილი ჰქონდა შემდეგ ფაქტს: დაბა ხობში, სადაც მიმდინარეობდა არჩევნები, აქ დროებით მცხოვრები კიწი ბესარიონის ძე გე-გეჭკორი მოვიდა და ფარულად ხმა მისცა. მდივნის – ლუკა შონიას განცხადებით, გეგეჭკო-რი სიაში შეყვანილი არ იყო იმ მიზეზით, რომ სიის შედგენის დროს ის დაბა ხობში არ ცხოვრობდა. საარჩევნო სიის გამოქვეყნების შემდეგ კ. გეგეჭკორის განცხადება სიაში შე-ტანის შესახებ, კომისიაში არ შესულა. კომისიამ მიიღო მხედველობაში ის, რომ კ. გეგეჭ-კორი ცხოვრობდა დაბა ხობში და სიაში შეცდომით გამორჩენილი იყო. ამიტომ კომისიამ დაადგინა: ის შეეყვანათ სიაში და მიცემული ხმა ჩაეთვალათ კანონიერად.

 

ახალი ხიბულის საზოგადოება.1919 წლის 16 თებერვალს ახალი ხიბულის საარჩევ-ნო საუბნო კომისია შემდეგი შემადგენლობით შეუდგა მუშაობას: თავმჯდომარე – მიხა ლაშხია, მდივანი – ე. ღურწკაია, წევრები: ევგენი ღურწკაია, ვასილი ჟიშქარიანი და დავითი ლაშხია. საარჩევნო სიის მიხედვით, აღნიშნულ საარჩევნო უბანში რეგისტრირებული იყო 1 093 ამომრჩეველი. მათგან არჩევნებში მონაწილეობა 354 ამომრჩეველმა მიიღო. ახალი ხიბულის საარჩევნო უბანში შედეგები შემდეგნაირად გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 190 ხმა;

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 35 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 129 ხმა.

 არც ერთი ბიულეტენი არ გაბათილებულა. ხმის მიცემის პროცესს ხელი შეუშალა ცუდმა ამინდმა

 

ძველი ხიბულის საზოგადოება. 1919 წლის 14 თებერვალს ძველი ხიბულის საუბნო კომისია შემდეგი შემადგენლობით შეიკრიბა: თავმჯდომარე – რაჟდენ ფიჩხაია, წევრები: სოგრატე ღურწკაია, ესტატე ქარცხია, ილარიონ გეგეჭკორი, ლავრენტი კემულარია და საჩი-ნო ყურაშვილი. მათ ამომრჩეველთა წინაშე არჩევნების თავისუფლების და სისწორის დაც-ვის წესი განმარტეს. შემდგომ საარჩევნო ყუთი გამოიტანეს და დილის 9 საათზე საარჩევ-ნო პროცესი დაიწყო. 16 თებერვალს, საღამოს 21 საათზე ძველი ხიბულის საუბნო საარჩევ-ნო კომისია საარჩევნო ბიულეტენების დათვლას შეუდგა. საარჩევნო სიის მიხედვით, აღ-ნიშნულ საარჩევნო უბანში რეგისტრირებული იყო 511 ამომრჩეველი. მათგან არჩევნებში მონაწილეობა 239 ამომრჩეველმა მიიღო. არც ერთი ბიულეტენი არ გაბათილებულა. ძვე-ლი ხიბულის საარჩევნო უბანში შედეგები შემდეგნაირად გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 88 ხმა;

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 61 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 83 ხმა;

81

 

 

 საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია – 7 ხმა

 

 

რედუტ-კალის (ყულევის) საზოგადოება. 1919 წლის 14 თებერვალს რედუტ-კალის საარჩევნო კომისია შემდეგი შემადგენლობით ჩამოყალიბდა: თავმჯდომარე – ნესტორ ალექსანდრია, მდივანი – ი. შელია, კომისიის წევრები: სვიმონ ჯალაღანია, იურა ვეკუა, გაბ-რიელ მანია და მუხრან ბუკია. 1919 წლის 16 თებერვალს საარჩევნო პროცესი დასრულდა. საარჩევნო სიის მიხედვით, ყულევის საარჩევნო უბანზე რეგისტრირებული იყო 367 ამომ-რჩეველი. ბიულეტენების დათვლის შედეგად დადგინდა, რომ არჩევნებში მონაწილეობა 268 ამომრჩეველმა მიიღო. არც ერთი ბიულეტენი არ გაბათილებულა. პოლიტიკურ პარტი-ებს შორის შედეგები ასე გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 266 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია – 1 ხმა

84

 

 

 დამოუკიდებელ უპარტიოთა კავშირი – 1 ხმა (სეა სცა, ფ. 1834, ან. 2, ს. 66: 105-106).

 

1919 წლის 16 იანვარს ქალაქ ზუგდიდის სამაზრო ერობის გამგეობის ხელმძღვანე-ლობით, სამაზრო დამფუძნებელი კრების საარჩევნო კომისია შედგა, რომელიც შემდეგი პირებისაგან შედგებოდა: თავმჯდომარე – მიხა ბერულავა, მდივანი – ანტონ ანჯაფარიძე, მოლარე – იონა მეუნარგია, წევრები: იასონ მუჯირი, სოკრატ კეშელავა, ბაგატ უგულავა და ნიკოლოზ ანთელავა. საარჩევნო სიის მიხედვით, რეგისტრირებული იყო 2 859 ამო-მრჩეველი. არჩევნებში მონაწილეობა 1 236 ამომრჩეველმა მიიღო. 2 ბიულეტენი გაბათილდა. პოლიტიკურ პარტიებს შორის შედეგები ასე გადანაწილდა:

 საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია – 493 ხმა;

 საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია – 433 ხმა;

 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია – 57 ხმა;52

 საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტია – 250 ხმა;

 დამოუკიდებელ უპარტიოთა კავშირი – 1 ხმა

 

ბაკურ ლაშხია „ საერობო მმართველობა და საქართველოს დამფუძნებელი

კრების არჩევნები სამეგრელოში (1918-1920)“

 

 

ხორგაში კულტურული დაწესებულებების დაარსების აუცილებლობის შესახებ

 ს. ხორგა (ზუგდიდის მაზრა). ს. ხორგა შესდგება 900 კომლისაგან, მდებარეობს დ. ხობსა და ქ. ფოთის შუა, რომელთა სივრცე 25 ვერსტია.

მცხოვრებთა განვითარებით და ინტელიგენტთა რიცხვით არ ჩამოუვარდება სამეგრელოს სხვა სოფლებსა. უკვე ყველამ იცის, რომ ყოველივე საკულტურო დაწესებულების დაარსება დამოკიდებულია სოფლის ინტელიგენციაზე, მაგრამ, ჩვენდა საუბედუროდ, ჩვენი ინტელიგენცია ასეთი საზოგადო სასარგებლო საქმისათვის ყურსაც არ იბერტყს და ეს არის უმთავრესი მიზეზი იმისა, რომ ჩვენს სოფელში არავითარი საკულტურო დაწესებულება არ არსებობს.

მიწის დამუშავება და სამუშაო იარაღი ჩვენში ადამის დროს არ გასცილებია. არც სწავლა-განათლებისაა კმაყოფილი, ვინაიდან ერთად-ერთი ორ-კლასიანი ნორმალური სასწავლებელი ვერ აკმაყოფილებს ახალ მოზარდთა წყურვილს. სოფლის საზოგადოებაში, სახელდობრ „ქარიატა“ მთლად მოწყვეტილია სწავლა-განათლების და აგრეთვე უხერხულ მდგომარეობაშია ს. „გურიფული“.

ყოველი სწავლა-განათლების მოტრფიალე ადამიანი მოვალეა ზომა მიიღოს ამ ორ ადგილში სკოლის გახსნის თაობაზე. უადგილო არ იქნება, უკვე არსებულ სკოლისაც ორიოდე სიტყვა ვსთქვათ; სკოლის შენობა ახლო მომავალში ხელ-ახლად თუ არ იქნა აშენებული (საზოგადოებას აქვს 1500 მანეთი, ხაზინაც კი აძლევს შემწეობას), ცხადზე-უცხადესია, რომ არაფრის საშუალებით მომავალ ზამთარში ძველ შენობის ქვეშ მეცადინეობა არ შეიძლება და საზოგადოება იძულებული იქნება სკოლისათვის ცალკე კერძო შენობები იქირაოს, რაც საზოგადოებისათვის მეტად საზარალო იქნება. ამისათვის ურიგო არ იქნება, ვინმე რა იკისრებდეს ამ საქმის დაჩქარებით სისრულეში მოყვანას, რითაც დიდათ დაავალებს საზოგადოებასა.

„სახალხო გაზეთი“ N354, 1911 წ.

 

ჭალადიდი (1926 წ.)

ჩვენი სოფელი ირგვლივ ტყითაა შემორტყმული. ტყეში ბევრი იცის სხვადასხვა გარეული ნადირი როგორიცაა: მგელი, ველური ღორი, შველი და სხვა.

ამ ბოლო დროს ჩვენს სოფელს შემოესივნენ მგლები და გლეხობას ზარალს აყენებენ. (მონადირეებს სძინავთ) ასეთი უბედურების მსხვერპლი გახდა ჩვენ თემში მცხოვრები გლეხი შ. ცხონდია. მას ამას წინათ მგელმა ერთად ერთი ღორი შეუჭამა. მასთან მას სახლში ბავშვი ჰყავდა ავათ.

ზარალისა და ავადმყოფობის გამო სასოწარკვეთილებაში ჩავარდნილ მოქ. ცხონდიას მეუღლეს მოსდის თავში ჩინებული აზრი. ის მიდის სოფ. შუა-ხორგაში ვიღაც „განთქმულ“ მკითხავ ქალთან, თავისი უბედურების მიზეზის გასაგებად. ამისათვის ის ერთი ღორის ფასს აძლევს „ყველაფრის“ მცოდნე კუდიან მკითხავს. მკითხავიც უხსნის მას, რომ ეს უბედურება „ხატის მიზეზითაა“ გამოწვეული.

რა თქმა უნდა, ეს „ბრძენი ქალი“ შესაფერ დარიგებას აძლევს ცხონდიას ცოლს და დაიმედებით ისტუმრებს სახლში. დაზარალებულ გლეხის ოჯახს კიდევ ზარალი ემატა, რადგან ამ უვიცობას მოჰყვება თავისი შედეგი.

მკითხავი კი ხელს ითბობს და ჯიბეს ისქელებს. სამწუხაროდ ეს არ არის იშვიათი მოვლენა, რაც დიდ უბედურებად უნდა ჩაითვალოს. ამ კუდიანებს სასტიკი ბრძოლა უნდა გამოეცხადოს და ადგილობრივმა ხელისუფლებამ ასეთ ცალკე შემთხვევებში უნდა დასაჯოს ისინი გლეხების მოტყუებისათვის.

გაზეთი "შრომა" 1926 წ. N1201

შუა ხორგა - შუა ხორგელი მესიმინდე, კოსტა ჯოჯუა

 შუა ხორგა - 1961 წელი

"მინდვრის დედოფლის" მეგობარი, შუა ხორგელი მესიმინდე, კოსტა ჯოჯუა.

ხეთის სკოლის ახლი შენობის გახსნა (1965 წ.)

 1965 წლის 1 სექტემბერს გაიხსნა ხეთის სკოლის ახალი, ორსართულიანი, 560 მოსწავლეზე გათვლილი შენობა.

1965 წელს ხეთის სკოლაში მოღვაწე პედაგოგებზე საუბროს სკოლის დირექტორი ნათელა მაკალათია:

ვესაუბრებით სკოლის დირექტორს ნათელა მაკალათიას. იგი მხიარული სახით შემოგვეგება და სკოლის ყველა კუთხე-კუნჭული დაგვათვალიერებინა. ეს ერთ-ერთი ყველაზე კარგი ტრადიციების სკოლაა ხობის რაიონში. მიმდინარე წლის ოქტომბერში მას დაარსების 100 წელი უსრულდება, რასაც ხობელები ფართოდ აღნიშნავენ.

სკოლას ძლიერი პედკოლექტივი ჰყავს. მოსწავლეთა აღზრდის საქმეს 45 მასწავლებელი ემსახურება. აქ ასწავლის საქართველოს სსრ სკოლის დამსახურებული მასწავლებელი, სასწავლო ნაწილის გამგე გრ. ჩახვაძე, ძველი პედაგოგები:

აკაკი ჭითანავა

ელენე ბუკია

ტატიანა ლატარია

დავით ქვარცხავა

ქსენია ლატარია და სხვა.

მათ გვერდით დგანან ახალგაზრდა მასწავლებლები:

ეთერ შურღაია

ნელი ფაღავა

ნორა ჯიქია

ონისა ხაზალია.

წყარო: "კომუნისტი" N202, 1965 წ.