ნარკვევი თორსა-დღვაბის მეურნეობა "განთიადის" შესახებ

მწერალ ბორის ჩხეიძის ნარკვევი ხობის რაიონის სოფელ თორსა-დღვაბაში საბჭოთა მეურნეობა „განთიადის“  შექმნის შესახებ.

თ ე თ რ ი კ ო (ნარკვევი)

 დედას შინ აუარებელი სამუშაო ჰქონდა ყოველთვის, ოჯახის საშრომს, იმას რასაც ქალები “საბურსალიოს„ ეძახიან, ღამეულა იწყებდა მარტო დედის კი არა, თეთრიკოსი და მისი და-ძმების, მთელი ოჯახის მაღვიძარა საათი ალისფერბუმბულიანი, გრძელკუდა, ამაყი მამალი იყო თორსელ ალექსანდრე ბუკიას ოჯახში. პირველი ძილის დასასრულს იგი უეცრად აატლაშუნებდა ღონიერ ფრთებს, წამიც და ხმამაღლა დაიძახებდა ყიყლიყოს. თავისი მამლური რიხით ჭაობგადაღმა სოფლის დღვაბელ ტოლებს აიყოლიებდა.

რაღა თქმა უნდა, დედა ამ დროს ლოგინში  აღარ იყო, დიდი ჯალაბის პატრონი ხნიერი ქალი ეზოში ტრიალებდა. პირველად ქათმებს გაუშვებდა სამწყვდევიდან. უყვარდა ისინი ბევრი შვილის გამჩენ დედიკოს, სადილობამდე, საბუდრებზე ხვანხვალს, რომ მოათავებდნენ, თეთრი ბურთებით უვსებდნენ ხელკალათს, ნასაბუდრევს კი ეზოს არ ცილდებოდნენ. ლაფაროებში, სასიმინდე ნალიის ქვეშ და ზვინების საფრებში დარბაისლურად ჩხერკიაობდნენ. მერე, როცა ისეთი  „სეირნობით“ გულს შეიჯერებდნენ, კმაყოფილად  კუტკუტებდნენ სოფელში ყივილით განთქმულ ვეება წითელი მამლის გარშემო აბა უკმაყოფილო რად უნდა ყოფილიყვნენ, ცხენის კბილებივით მსხვილ,  თეთრიკოს მოყვანილ თეთრი სიმინდის მარცვლებს ასაკენკად ვეღარ ერეოდნენ.

ოჯახის საყოლიებელიდან  დედიკოს სამწუხარი ღორღონჯის (ბატის)  და  იხვის მონაშენები გამხდარიყო მხოლოდ. გააღებდა თუ არა პატრონი საღორღონჯეს კარს, გუნდ-გუნდად, ყიყინით, კვატ-კვიტით გამოცვივდებოდნენ გარეთ, მიწაზე მობნეულ სიმინდს ზედაც არ შეხედავდნენ, თითქოს დღით შეიგულესო, ღობეში საძრომებისაკენ მისრიალებდნენ  ტანის რწევით,  ფარღალალაში ჯერ ღორღონჯები გაძვრებოდნენ, მალე, სულ შეუმჩნევლად მათ იხვები მიჰყვებოდნენ უკან. ერთ წამში სიგანეზე გადაჭრიდნენ გუდრონირებულ გზატკეცილს.

გზის გადაღმა, სოფელ დღვაბისაკენ  იწყებოდა ისირონით  (ჭილით) აფაფრული ნოყოები. მათ ენაცვლებოდნენ ჩამქშეულ-ჩაჩხროკილი თხმელურიანი კუნძულები, თავკომბალებით სავსე პატარა-პატარა გუბეები და საფლობები.

 წყეული იხვ-ღორღონჯი იმ უშმ ადგილებიდან და გუბელებიდან შინ დაბრუნებას აღარ   იგონებდნენ. როცა წვიმას მოუხშირებდა, თორსასა და დღვაბას შორის  ყვითელი ტლაპოს ზღვა დგებოდა, მაშინ მათ  მოხელთებაზე ფიქრიც ჭირდა.

ხშირად ერთადერთი  იმედი, რომ ჭაობებში შემალულ ღორღონჯ-იხვს დედა კვლავ იპოვნიდა, თეთრიკო იყო. გოგონამ იცოდა ისირონებიანში სასიარულო ფეხის დასამაგრებელი  გუნჯულები და ბაძაძგნარებში გასასვლელი კარიოფები. მაგრამ აბა, თეთრიკო სად იყო ყოველთვის შინ.

მოსწრებული ქალიშვილი დედას  სარაიონო  ღამის ტექნიკუმში დაუდიოდა.  ძღაბი, რომ იტყვიან, წიგნებთან ომობდა. სკოლიდან ნაშუადღევს შინ  დაბრუნებული, შუაღამემდე უჯდა სახვალიო  გაკვეთილებს. ჩაწოლილი   ჩათბობასა და ერთ  „მუქარა“ ძილს ვერ მოასწრებდა,  რომ მამალი ყივილს ასტეხდა, მაშინვე   ზეზე წამოდგებოდა.  ნანათლევამდე ღამით ნამზადევ გაკვეთილებს იმეორებდა, ღორღონჯისა და კვატისათვის სადღა ქონდა დრო. ან დედა მოაცლიდა  ამისათვის? უცნაური იქსები, იგრეკები, კინეტიკური ძალები ეწეოდნენ საიდღაც, სადაც არის გასათხოვარ ქალს. დედას ეს „უცნობები“ შიგნით, გულში მოსწონდა, ახარებდა, მაგრამ შვილის გამოსაჯავრებლად მაინც იტყოდა:  ღორღონჯი  და კვატი უნდა გადავაშენო ყოველ საღამოს გულის ხეთქვას, ზარალი არ მომივიდეს - მეთქი, ასე მირჩევნია. მერე იქსები, იგრეკები და კინეტიკური ძალები მიირთვით ჩემმა ქმარშვილმაო.

  კი არ უნდა გადააშენო კვატი და ღორღონჯი, ახლა უნდა მოამრავლო - უთხრა  ერთხელ დედას თეთრიკომ.

-        ეგ რადაო? შეეკითხა დედა შვილს.

-        წამო, შენი  თვალით გიჩვენებ რაღაცას? -მოუჭრა ქალიშვილმა

იმ დღეს კვირა თენდებოდა.  თეთრიკო  მივარდ-მოვარდა ეზოში. დედას „ხელი წამოუკრა“ საქმეებზე. ძალით მოაცილა საბრუსიალოს, მშობელი ეზოს გარეთ გაიყვანა, ბრეკოზე წამოკოსებულ  რცხილის გადანაბელზე შეაყენა ქალი და თორსიდან დღვაბისკენ გაახედა. ეს სოფელი არცთუ შორს მოჩანდა, დიდი  პამპალა ჭაობების და, მორჩილა, დაკვაჟებული ტყეების გადაღმა. არა, დღვაბაში სახლი არსად იხედებოდა, კვამლი ამოდიოდა აქა-იქ და ამით ატყობდნენ, რომ მოსახლეები იყვნენ ჭაობებში აქაიქ გაფანტულ მშრალებზე.

-იქ  რაო? მითომ რად გამახედე იქით? დღვაბაში ჩემს დღეში არ ვყოფილვარ !  გაიოცა დედამ.

- მე მაგაზე არას გეუბნები - მოუჭრა უეცრად შვილმა. ისირონიან ნოყოს ვაკეებს, მწვანე ყვითელ გუბელებს, მერე მათ აქით საფლობებს დაუკვირდი!

-აჰა, დავუკვირდი, დასწყევლა ილორის ხატმა. მათგან სარგებელი არა აქვს კაცს.

თორსიდან დაწყებულ დღვაბამდე, სადამდეც დედა, ქვეყნის განს ხედავ, ჭაობს სულ გააშრობენ, მაშინ შენი ღორღონჯები და იხვები  ვეღარსად დაგემალებიან.

-გააშრობენ !- გააჯავრა შვილს დედამ-ეგ როდის იქნება! მანამდე მე რა გამაძლებინებს.

სულ მალე რომ მოხდეს ეგ ამბავი.

რაღა დღვაბას მიადგებიან მაინცდამაინც სხვა ადგილი ვერსად მონახეს? თუ ჩემთვის გააშრობენ?

ბევრისთვის გააშრობენ და იმაში იქნები დედა!

იჰ, იჰ მე და ჩემისთანები... ხელჩაქნევით ჩაილაპარაკა დედამ და დიდი გზატკეცილისაკენ მაინც გაყვა შვილს. გზის იქიდან სოფლის უჩვეულო, რკინის ცივი ხმაური მოდიოდა, ოჯახის ქალი ლითონისეულ უხეშ წკრიალს იმდენად არ გაუტაცნია, რამდენადაც მას, რომ გზის გადაღმა ჭაობებში გალალულიეგულებოდა გუბელებში თავკომბალებზე გაწუწკებული ბატ-იხვი. დილით ადრე გაეპარნენ ის სამელეები.

გზის გადაღმა ერთ დიდ ოჰოჰოიას წააწყდნენ ქალები. დედამ მაშინვე თვალი დაატანა ალფეზ ლატარიას. კაცი ცხენზე იჯდა, სადაც ქალს თავისი ღორღონჯ-იხვი ეგულებოდა, სწორედ იქით, ისირონებში გადასულიყო სოფელში ცნობილი აგრონომი. იათაღამდე დაასლაპუნებდა  საბრალო პირუტყვს გათხელებულ მიწაში. ხანდახან სულ ახლად ახალ მუხლუხოვან ტრაქტორებს, ბულდოზერებს  და უშნო გრეიდერებს მიუვარდებოდა. აძლევდა რაღაც დავალებებს. ადვილი არ იყო  მიხვედრილიყო კაცი, რა ხდებოდა ირგვლივ. სოფლის  გოგო-ბიჭებთაგანი ზოგი მაღლა, მანქანაზე ასულიყო მექანიკოსებთან. მერედა რამდენი იყო მანქანა. დიდი გზით  ქართლიდანაც კი გადმოერეკათ კოწიწა  „კანავოკაპატელები“.

დედის თვალწინ, ალფეზ ლატარიამ ქვეყნის ყოველი მხრიდან მორეკილი მანქანები ერთბაშად მიუსია  ჭაობნარს და ტბა-გუბეებს, ასე ოხერი ადგილები  დღვაბას მიმართულებით გაწოლილიყვნენ ბარე ერთ სამოყვრო მანძილზე. მათგან არც  თორსას ადგა კარგი დღე.

 ა, ვაი ღვთისმშობელო! - წამოიძახა დედამ სულ რაღაც ცოტა ხნის შემდეგ, როცა საძაგელი, ნავსი კოღოიანი დაბლობი  მთლად გაკაჭეს, გაკაფეს,  ყვითელ-მწვანე ტბა-პამპალები მოწრიტეს გრძელი კოხტა, პირფართო და ფსკერვიწრო რაფებით. სამუშაოს თვალი დადგომოდა.

ამით გულმოცემული ალფეზ ლატარია გარშემოკრებილ  ხალხს უხსნიდა:

ყველამ კარგად გაიგეთ, ამ ჭაობზე დიდ საბჭოთა მეურნეობის მოწყობას ვაპირებთ. მეურნეობას, რომელიც  დღვაბის ტლაპოებზე  გაშენდება, სახელად ერქმევა განთიადი და მისი დირექტორიც მე ვიქნები.

როცა ამ განმარტებას მორჩებოდა ხოლმე,  ყველას ეხვეწებოდა, ჭაობიდან ნაპირზე  გამოზიდული ხე-ტყე,  ვისაც  გინდათ იაფად წაიღეთო, აქედან  მოაცილეთ, რადაც  გინდათ იმად გამოიყენეთო. თხუთმეტ-თექვსმეტი წლის ბიჭებს კი ტრაქტორის, გრეიდერების, სატვირთო  ავტოების  ამწეების და სახერხის მექანიკოსებს თანაშემწეებად სვამდა  მანქანებზე. ბიჭებს ყველას  ერთნაირ ხალათ-შარვალს აცმევდა,  რომ სხვებისაგან სოფელშიც  გაერჩიათ საქმეში ჩაბმული ახალგაზრდები.

 ახლა დედა ღორღონჯებსა და კვატის წყევლას და გადშენებას მოეშვა.   ღობეებში საძრომები კიდევ უფრო მეტად გააფართოვა, გაპარია ფრინველების  დაკარგვის ფიქრი გონებიდან გაუქრა.  თორსას მაღლობიდან  დაბალში თვალის მოვლების უმალ ხედავდა - სად, რომელი თხრილის  წმინდა ნაკადში ონავრობდნენ მისი წყალმოყვარული  იხვ-ღორღონჯები. ხანდახან სამუშაოებზედაც  ჩადიოდა ხნიერი ქალი.

-მე ისეთი სიზმარი ვნახე  შენი კარგი ძღაბი თეთრიკო მშვენიერ მახეში გაყოფ ფეხებს - უთხრა ერთხელ  ალფეზ ლატარიამ დედას.

-თუ კაი ოჯახია შენ პირს შაქარი- შეესმა პასუხად.

-ჯერ რა დროს მაგის დაოჯახებაა! - გააქნია თავი ლატარიამ.

-აბა რად დაასვით ძღაბს კბილი ?

-ყველაფერი ტექნიკუმის მასწავლებლის ბრალია!-წაუეშმაკა ლატარიამ - დიახ, ამათ მითხრეს  თეთრიკოსთანა   გულისყურიანი მოსწავლე ორიც არ გვყავს მთელ სკოლაშიო.

-შენ ისევ შენსას აკაკუნებ!- უკმაყოფილოდ შეუტია  აგრონომს დედამ - მეგონა მაშუალი  იყავი  თურმე  სხვა რაღაცას ფიქრობ, ისე კი თუ ჩემი ქალიშვილი  ვარგა,  მეც ამ ქვეყნისთვის გამიზრდია.

-კარგი და პატიოსანი-დარბაისლურად  ჩაულაპარაკა  გაჯავრებულ ქალს  ლატარიამ- დილაო და გათენდებაო! აგერ ვნახოთ როგორ გამოიჩენს თავს ქვეყნის სამსახურში.

დედამ ჯერ არ იცოდა განთიადის დირექტორს, ლატარიას აქეთ მასთან შეუთანხმებლად, იქით თეთრიკოს უკითხავად  ტექნიკმდამტავრებული გოგოგნა თეთრიკო   ბუკია სამუშაოზე აეყვანა. უწყისშიც შეეტანა, ჯერ კი ვითომდა  საზოგადოებრივი დატვირთვის წესით ათიოდე  მტვირთავი ჩაებარებინა  გოგონასავით, თეთრიკოსაც  დადინჯებული შრომაში გამოცდილი ქალივით, შეეშნო დატვირთვა  თურმე კიდევ შესდგომოდა მუშაობას.

მტყორავები, როცა საჭირო იყო, ორთითებით და ფოცხებით ტრიალებდნენ, ხანდახან სხვიპავდნენ, კაფავდნენ წამოქცეულ, ჩამქშეულ ხეებს. იქით კი დღვაბის მიმართულებით ვეებერთელა, ღონიერი მანქანები ხეებს ძირიანად  თხრიდნენ, თრევით გზისპირისკენ ეზიდებოდნენ, რაღაც პატარა მოწყობლობები კი მიწის გაჰკროდნენ, ბრახუნით წინ მიიწევდნენ და საწრეტ თხრილებს  ბაფთებივით ჭიმავდნენ, გრეიდერებიც კი   ირჯებოდნენ, ნაწრეტებში შედიოდნენ ნაადრევად გამოჰყავდათ სფერული კვლები.

თეთრიკო ბუკია, რომელსაც ჯერ ტექნიკუმის ატესტატი ხელთ არ ქონდა და არც ცხრამეტი შესრულებოდა, კარგად იცნობდა სფერულ კვლებს. კოლხიდაში გავრცელებული ეს კვლები მოცულობით ნახევარ ჰექტარს იშვიათად აღემატებოდა. მათ მიწა სერისებურად შუაგულზე შეწეული აქვთ, გვერდები  კი საწრეტისაკენ  ოსტატურად  დამრეცილ-დაფენებული დაუწესებიათ. ასე მოწყობილ ნაჭაობარ მიწაზე წყალი ვერ ჩერდება, ან როგორც კოლხიდაში იტყვიან, „წყალი ფეხს ვერსად იკიდებს“, უმალვე სადრენაჟო თხრილისაკენ მიდის. როცა ერთხელ მეგრეიდერებმა სფერული კვლები ჩაამწკრივეს, თეთრიკო ბუკიამ, უკვე გამხელილმა ბრიგადირმა წამოიძახა:

ახლა ასეთ ნაჭაობარზე თესე რამდენიც გინდა და რაც გიყვარს!

ჭეშმარიტად აგრეა!  დაუდასტურა ქალიშვილს მისი მოსაზრებით აღტაცებულმა ლატარიამ.

მუშაობის  გაშლის  შემდეგ დედა ხშირად ჩადიოდა  შვილთან, თან ბატის და იხვის  გუნდები ტაატით ჩაყავდა უკვე  დამარცხებულ, გატეხილ ჭაობში. მათი  დაკარგვის ოდნავადაც აღარ ეშინოდა.

საბჭოთა მეურნეობის მტყორავები  უკვე  დღვაბას   უახლოვდებოდნენ, სადაც ხელმარჯვე კალატოზებს ადმინისტრაციული შენობა და საბავშო ბაღი აეგოთ. გზის გამყვანებიც თავისისას ცდილობდნენ.  სწორ, ჯერ რბილზე - და პირიან, ახლად გათარჯულ გზაზე,   ენგურიდან  მოტანილ  ხრეშს  ყრიდნენ,  შავ გუდრონს ურევდნენ, მიწაზე, ასხამდნენ  და  ტკეპნიდნენ.

იმ წელიწადს  ალფეზ ლატარიას მექანიზმებსა და თეთრიკო ბუკიას ბიჭებმა შემოდგომის დამდეგს ორი ათასი  ჰეკტარი  პამპალა ჭაობი სამუდამოდ გამოამშვიდობეს მათ სამშობლო კოლხიდას, ეს ის ჭაობი იყო, რომელიც თორსასა და დღვაბას შორის საზღვრად სულშემგუბავი შმორით ორთქლავდა ამ ჭაობში კაცი კი არა ეშმაკიც  ვერ  აწევდა.

დამუშავებული ნაკვეთების გაშრობას  ხმელარობამაც  შეუწყო ხელი. წვიმა დეკემბრის ბოლომდე არ მოსულა. მშრალი ზღვაური ქროდა დასავლეთის მხრიდან. დღვაბელების ოდებიც გამოილანდნენ ნაჭაობარზე. გაზაფხულზე  კი თეთრიკოს  დედას აუჩქარებლად  შეეძლო გაევლო ოდესღაც  გაუვალ ადგილებში, მისულიყო დღვაბამდე და დარწმუნებულიყო, რომ იმ სასიკვდილეთში სიცოცხლე-სავარდეთი დაემკვიდრებიათ.

ვინ გამოთქვამს, როგორ უხაროდა დედას, რომ ადგილის ამ ფერისცვალებაში მისი ქალიშვილიც ერია.

ჯერ კიდევ თებერვლის დამდეგს ალფეზ ლატარიამ თეთრიკო ბუკიას  ბრიგადირობა  მიულოცა. მერე იმ დღესვე მიწის მზომელის თანხლებით  მხარდახარ გაჰყვა ქალს კი არა, ჯერ ისევ გოგონას.  ოცდახუთი ჰეკტარი ნაჭაობარი, ნატბეური, ნაისირონალი ნაგუბრები, ახლა მთლად სფერული კვლებით დამშვენებული, ნაყოფის მომცემი მშრალი მიწა ჩააბარა. ახალგაზრდა ქალმა თეთრიკო ბუკიამ უკვე იცოდე რა და რა უნდა გაეშენებინა ახალ მიწაზე.

საბჭოთა მეურნეობა განთიადი  თბილის-სოხუმის გზატკეცილის მარცხნივ  არის ხობსა და ზუგდიდს შორის. ის  ახლა  გვერდზე მიხედვითაც  ადვილი საცნობია, თავისი თეთრი შენობებით, მოქვიშულ-გუდრონირებული გზებით, კოხტა პლანტაციებით, ევკალიპტის ქარსაცავი ხეივნებით ერთ პატარა საკურორტო ქალაქისებურად ბრდღვიალებს  კოლხიდის  დაბლობში.

ვთქვათ, სულმა წაგძლიათ გადაუხვიეთ მეურნეობა განთიადში, არა, არავის დაუჯერებთ, რომ იმ ადგილას ოდესმე გაუვალი რამ უბედურება იყო. მაშინ მაინც გადაწყვიტეთ ნახოთ და შეისწავლოთ ის, რომ იტყვიან, „ღმერთმა  ხელი მოგიმართოთ“,  ოღონდ  თეთრიკო ბუკია, მართლაც თეთრი და მშვენიერი ქალიშვილი, თქვენს  თავს სხვას არავის ჩაუგდებს ხელში.

სანამ თავის ნაკვეთებამდე მიგიყვანდეთ, თეთრიკო რამდენიმე წუთით გატარებთ  მეურნეობაში შესასვლელი,   სულ ათასნაირი ყვავილებით მორთული გზებით,  მერე, როცა  სანიმუშოდ მოვლილ  პლანტაციებში შეხვალთ, გეტყვით:

აი, ეს არის ! (აქ არ გაგმხელთ, რომ  ეს ნაკვეთები  მისია)

მოსავალი ჯერ რომელმა კულტურამ  მოგცათ ? - ვთქვათ ამგვარ  რასმე შეეკითხეთ.

სიმინდმა - მოგიგებთ თეთრიკო ბუკია და ამას განმარტებას  დაურთავს  - მაშინვე, სანამ ახალგამშრალ მიწებზე  რამე  კულტურას  დავნერგავდეთ,  ჯერ იქ პირველ მოსავლად ,სიმინდს ვთესავთ. სიმინდი თავისთავად მარადიული ჭირნახულია, მისი თესვა საპლანტაციე მიწაზე  აუცილებელია, სიმინდი ნიადაგს წმენდს.

ჩაი რამდენი გაქვს?

მარტო მე, ჩემთავად ხუთი ჰექტარი ახალშენი მიდგას.

კიდევ?

 კიდევ მაქვს -ცოტა იბნევა ქალი გამოკითხვებით, - ათი ჰექტარი დაფნა. ხუთი-ქარსაცავი, ორი-ფეიხოა, ბოსტანი,  ქართულად მოწყობილი  ხეხილის ვეება ბაღი, ვაშლის სანერგე, ლიუფა და...

მართალია, ჩაი ძნელი მოსაყვანი და საკრეფიო ?

თქვენ დღევანდელ ყოიფა-ცხოვრებაზე რას გვეტყვით ? დასასრულს ერთხელ კიდევ შევეკითხებით თეთრიკოს.

 ასეთ კითხვაზე მას პასუხის გაცემა, ჩანს არ უყვარს, ამიტომ  ყურს ოსტატურად  იყრუებს, მაგრამ აბა რა დალევს ქვეყანაზე ენის მიმტანს და განა არა მარტო ცუდი ამბებისთვის?

 ჰო ნანატრად წამოეზარდა დედას ეს ქალი-გეუბნებათ ენის მიმტანი- თეთრიკოს ზრდაში კარგად ეწევიან მისი უმცროსებიც მათმა დედამაც სიფრთხილე და სარჯელიც  გაიათკეცა

ბალღები გამეზარდნენ, საზრუნავს ხომ არ მოვუკლებო.

 -და... -და აბა ახლა უნდა ნახოთ იმისი  იხვ-ღორღონჯი  ხელწამოსაკრავ სახარჯოდ  ძველებურად  ქათამი ყავს.განდიათზე კვლავ ამაყად  უყივის ქანდარაზე ალისფერბუმბულიანი მამალი. თვითონაც თავის უმცროსებით,,ქმრით,ნამეტნავად ზაფხულზე, როცა  ფურცლის კრეფის  და პლანტაციების მოვლის მოჭერილი ალოებია, თეთრიკო ბუკიას ბრიგადაში მუშაობს.

-მეურნეობის დირექტორი ლატარია რაღას იქმს?

აბა, ის ადევნებს თვალს ალექსანდრე ბუკიას ბუდეს, აცა, აქიდან თეთრიკოს მსგავსი ბარტყი იქნებ კიდევ გადმოფრინდესო.

წყარო: ჟურნალი „საქართველოს ქალი“, 1970 წელი

სოციოლოგიის დოქტორი შორენა კორტავა

სოციოლოგიის დოქტორი, პროფესორი შორენა კორტავა დაიბადა ქალაქ ხობში, პედაგოგების ოჯახში. ქ. ხობის N2 საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2011 წელს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაიცვა დისერტაცია თემაზე: ,,საზოგადოების ძალაუფლებრივი თეორიები“.

შორენა კორტავა არის სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი. მეცნიერის კვლევის ძირითადი სფეროა: არაკლასიკური სოციოლოგიური თეორიები, საკუთრივ კი, პოსტმოდერნისტული; თანამედროვე ფრანგული სოციალური აზრი; კომუნიკაციის სოციოლოგიური თეორიები; საზოგადოების ძალაუფლებრივი თეორიები.

სალექციო კურსები

კულტურები და ორგანიზაციები

პოლიტიკის სოციოლოგია

მედიისა და კომუნიკაციის სოციოლოგია

პოსტმოდერნისტული სოციოლოგიური თეორიები

გამოქვეყნებული ნაშრომები

წიგნები

·  საზოგადოება, ინდივიდი, ძალაუფლება - არაკლასიკური სოციოლოგიური თეორიები. მონოგრაფია. გამომცემლობა უნივერსალი. თბილისი. 2014 წ.

·პოსტმოდერნიზმი და თანამედროვეობა. სახელმძღვანელო. გამომცებლობა უნივერსალი. თბილისი. 2016 წ.

· პოლიტიკის სოციოლოგიის საკითხები. სახელმძღვანელო. გამომცემლობა უნივერსალი. თბილისი. 2016 წ.

· კომუნიკაციის სოციოლოგიური თეორიები. თანაავტორობით ხათუნა ამაღლობელთან. მონოგრაფია. გამომცემლობა უნივერსალი. თბილისი. 2018 წ.

 სტატიები

·  Человек постсоветского пространства. Выпуск 3. Санкт-Петербург. Издательство Шатон. 2005 г. Постсоветская Робинзонада – Бегство в собственную цитадель.

·  რელიგია. №10-11-12. თბილისი. გამომცემლობა სამშობლო. 2005 წ.  პოსტმონარქია და კელიურ-მონასტრული სქემით დიფერენცირებული საზოგადოება.

·  ფილოსოფიური ძიებები. IX. თბილისი. გამომცემლობა ლეგა. 2005 წ. პოლიტიკური პარტიები, გენეზისი და სტურქტურა მორის დიუვერჟეს მიხედვით.

· ფილოსოფიური ძიებები. XVI. თბილისი. გამომცემლობა უნივერსალი. 2012 წ. საზოგადოება, როგორც მოქმედების სისტემის ქვესისტემა.

·  Кавказ и мир. Международный научный журнал. №13. Тбилиси. 2012 г. Проблема эрозии общества в теориях Жана Бодрийяра.

· https://burusi.wordpress.com/ ღია საზოგადოება და მის წინაშე მდგარი საფრთხეები (ჯორჯ სოროსი) 23.01.2013

· Кавказ и мир. Международный научный журнал. №17. Тбилиси. 2014 г. Стратификация общества и экономическая подсистема.

· სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები. XI. სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა. თბილისი. 2013-2014 წწ. თანამედროვე ერი-სახელმწიფოები და ღია საზოგადოების წინაშე მდგარი საფრთხეები.

· სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები. XIII. სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა. თბილისი. 2015 წ. თანამედროვე ტრანსნაციონალური ორგანიზაციების სტრუქტურა.

·  Кавказ и мир. Международный научный журнал. №21. Тбилиси. 2016 г. Социологический анализ одиночества.

·  სოციალური, ეკოლოგიური და კლინიკური პედიატრია. №18-13-12.  თბილისი. 2016 წ. საქველმოქმედო პროექტი - ზრუნვა ბავშვთა სრულფასოვან კვებაზე.

· სოციალური პედიატრია. №39. თბილისი. 2016 წ. საქველმოქმედო პროექტი - ზრუნვა ბავშვთა სრულფასოვან კვებაზე.

· სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები. XV. სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა. თბილისი. 2016 წ. ინფორმაციული საზოგადოება და პოსტმოდერნიზმი ფრენკ ვებსტერის მიხედვით.

· სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები. XVI. სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა. თბილისი. 2017 წ. ფემინური და მასკულინური კულტურები.

· სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები. XVIII სოხუმის უნივერსიტეტის გამომცემლობა. თბილისი. 2018-2019 წ. კომუნიკაციური სიუხვის უკუეფექტი ჯონ კინის ინტერპრეტაციებში.

თარგმანები

·  კულტურათშორისი კომუნიკაციები. №31. მამის, ძისა ანდა საძმოს სულის სახელით წერა. მილორად პავიჩი.

· https://burusi.wordpress.com/ მამის, ძისა ანდა საძმოს სულის სახელით წერა. მილორად პავიჩი. 8.06.2020

https://elibrary.sou.edu.ge/ge/authors?id=134

https://www.tsu.ge/ge/faculties/social/research/disert/sociology/

https://newtsutest.tsu.ge/ka/publishing-house/single/378

ალფეზ ელიზბარის ძე ლატარია

ალფეზ ლატარია დაიბადა 1927 წელს სოფელ ხეთაში, გლეხის ოჯახში. ხეთის არასრული საშუალო სკოლისა და ხეთის სუბტროპიკული ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ 1944 წელს შევიდა თბილისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1948 წელს.

1949 წლიდან მუშაობას იწყებს სპეციალობის მიხედვით. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ხობის რაიონის სოფლის მეურნეობის განყოფილებაში ჯერ უბნის აგრონომად, შემდეგ აგრონომ-პროპაგანდისტად, სუპტროპიკული მეურნეობის აგრონომად. 1953 წლიდან კი მუშაობდა ხობის მანქანა-ტრაქტორთა სადგურში ტექნიკური კულტურების აგრონომად. 1954 წელს იგი გადაჰყავთ საქართველოს კ.პ. ხობის რაიკომში ინსტრუქტორად, ხოლო იმავე წლის ნოემბერში ირჩევენ სოფელ თორსის კოლმეურნეობის თავმჯდომარედ. 1957 წელს სამუშაოდ გადაჰყავთ ხეთის დაფინასა და ციტრუსების საბჭოთა მეურნეობაში აგროუბნის უფროსად.

ა. ლატარია 1962 წლიდან ხობის მშრომელთა დეპუტატების რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ.

1963 წლიდან 1966 წლამდე მუშაობდა ზუგდიდის სასოფლო-საწარმოო კომიტეტის პარტიულ-სახალხო კონტროლის თავმჯდომარედ. 1966 წლიდან იგი სათავეში ჩაუდგა კოლხიდის ტერიტორიაზე ახალშექმნილ თორსის სუბტროპიკული კულტურების საბჭოთა მეურნეობა „განთიადს“ და როგორც მაღალკვალიფიციურმა სპეციალისტმა, საზრიანმა და პრინციპულმა მუშაკმა დიდი წვლილი შეიტანა დაჭაობებული მიწების დაშრობისა და სამშობლოს სამსახურში ჩაყენების საქმეში. 1973 წლის მაისიდან სიცოცხლის  უკანასკნელ დღემდე მუშაობდა ხიბულის ჩაის საბჭოთა მეურნეობის დირექტორად.

ალფეზ ლატარია გარდაიცვალა 1974 წელს.

წყარო: გაზეთი „კომუნიზმის მშენებელი“, N50, 1974 წელი.

ფოტოები: მარინა ხოსიტაშვილის საოჯახო ალბომი

ცნობილი პედაგოგი გრიგოლ კობახიძე

დამსახურებული პედაგოგი გრიგოლ კობახიძე 1910 წელს დაიბადა ხობის რაიონის სოფელ ხეთაში (პირველ მაისში). გარკვეული პერიოდი პედაგოგად მუშაობდა ხეთის სკოლაში.

 ჯერ კიდევ სტუდენტობის დროს დაიწყო მასწავლებლად მუშაობა, ხოლო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ (1933 წელი), 1930–1936 წწ. მუშაობდა ფიზიკის მასწავლებლად თბილისის სხვადასხვა სკოლაში.  1943 წელს დაინიშნა ვაჟთა 24-ე საშუალო სკოლის დირექტორად. 1954 წელს 24-ე სკოლას შეეცვალა სახელი და იწოდებოდა 77-ე საშუალო სკოლად, რომელსაც გრიგოლ კობახიძე ხელმძღვანელობდა 1989 წლის ბოლომდე.

პედაგოგიურ საქმიანობასთან ერთად გრიგოლ კობახიძე ეწეოდა მეთოდურ საქმიანობასაც, გამოქვეყნებული აქვს რამოდენიმე ნაშრომი.

სახალხო განათლების დარგში ხანგრძლივი და ნაყოფიერი მუშაობისთვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის სახალხო მასწავლებლის წოდება. ის იყო ერთადერთი მასწავლებელი საქართველოდან, ვისაც ეს წოდება მიანიჭეს. არის იაკობ გოგებაშვილის სახელობის ორდენის კავალერი და იმავე სახელწოდების პრემიის ლაურეატი.

თბილისის 77-ე სკოლა, რომელსაც გრიგოლ კობახიძე 47 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა, იყო ერთ-ერთი მოწინავე სასწავლო-სააღმზრდელო დაწესებულება, რომელმაც მრავალჯერ მიიღო გამარჯვების წოდება. წლების განმავლობაში საზოგადოებამ სკოლას შეარქვა სახელი „კობახიძის სკოლა“ და დღესაც ამ სახელით იცნობენ.

2017 წელს, თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს გადაწყვეტილებით ნიკიფორე ირიბახის ქუჩასთან მდებარე უსახელო ქუჩას მიენიჭა დამსახურებული პედაგოგის, გრიგოლ კობახიძის სახელი.

ხობელი ფიზიკოსი გიორგი (ხუტა) აბურჯანია

ჩვენი მუნიციპალიტეტის მკვიდრი მეცნიერები წარმატებით მოღვაწეობდნენ (მოღვაწეობენ) საქართველოსა და მსოფლიოს სამეცნიერო ცენტრებში, მათზე იწერება წიგნები, ქვეყნდება მათი ნაშრომები, ჩვენ კი რაოდენ სამწუხაროც არ უნდა იყოს, ნაკლებად ვიცნობთ ამ ხალხს, მათ ღვაწლს.

2012 წელს, იტალიაში, კალაბრიის უნივერსიტეტში, ევროკავშირის მეშვიდე ჩარჩო პროგრამის ფარგლებში ერთობლივი სამეცნიერო პროექტის შესრულებასთან დაკავშირებით ხანგრძლივ სამეცნიერო მივლინებაში ყოფნისას, მოულოდნელად გარდაიცვალა ივანე ჯავახიშვილის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ილია ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათ დოქტორი, პროფესორი გიორგი (ხუტა) აბურჯანია.

გიორგი აბურჯანია დაიბადა 1951 წლის 10 მაისს ქალაქ ხობში. სწავლობდა გურიფულის რვა კლასიან სკოლაში, რომლის დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო კომაროვის სკოლაში.

1973 წელს თსუ-ის წარმატებით დამთავრების შემდეგ, სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა თსუ ილია ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტში სხვადასხვა სამეცნიერო თანამდებობაზე. იყო არაორდინარულ მოვლენათა კვლევის ლაბორატორიის გამგე. მისი კვლევის ინტერესები მოიცავდა ელექტრომაგნიტური სტრუქტურების გენერაციის და დინამიკის აღმწერი ფიზიკური და მათემატიკური მოდელების აგებას, თეორიულ გამოკვლევას და პრაქტიულ გამოყენებას.

გ. აბურჯანია იყო 200-მდე სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის საზღვარგარეთ გამოქვეყნებული მონოგრაფიის ავტორი; მოპოვებული ჰქონდა  არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო გრანტი; იყო მრავალი სამეცნიერო კონფერენციის აქტიური მონაწილე, არაერთი სამეცნიერო კრებულის სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

როგორც, კოლეგები იხსენებენ, გიორგი აბურჯანიას საქმიანობა ყოველთვის ხასიათდებოდა დიდი გატაცებით და ამიტომაც იწვევდა დიდ ინტერესს, მისი გამოსვლები იმდენად ემოციური იყო, რომ ადვილად იპყრობდა მსმენელთა ნებისმიერ აუდიტორიას.

გიორგი აბურჯანიას ცხოვრებისა და სამეცნიერო მოღვაწეობის შესახებ, 2015 წელს გამოიცა წიგნი „ცხოვრება ფიზიკით“ (რედაქტორი: ლეილა ლაშხია-აბურჯანია).

მეცნიერთან, მეტად საინტერესო ინტერვიუ დაიბეჭდა გაზეთ „რეზონანსის“ 2005 წლის N114-ში.

ხობელი ფიზიკოსი მიხეილ ალანია

ცნობილი მეცნიერი მიხეილ ალანია დაიბადა 1935 წლის 30 აპრილს ხობის რაიონის სოფელ შუა ქვალონში. 1942-1953 წლებში სწავლობდა ქვალონის სკოლაში; ხოლო, 1953-1958 წლებში  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე. 1958 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტის კოსმოსური სხივების განყოფილებაში. მ. ალანიამ 1967 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია.

მ. ალანია 1969 წელს აირჩიეს გეოფიზიკის ინსტიტუტის კოსმოსური სხივების განყოფილების გამგედ, ხოლო 1988 წელს მიენიჭა პროფესორის წოდება.

1993 წელს მიხეილ ალანია მიწვევით გადადის პოლონეთში და იწყებს მუშაობას ქალაქ სიედლიცეს უნივერსიტეტის მათემატიკისა და ფიზიკის ინსტიტუტში. 1994-2014 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის ფიზიკის კათედრის გამგე.

მიხეილ ალანიას საერთაშორისო ჟურნალებში გამოქვეყნებული აქვს 50-ზე მეტი სამეცნიერო სტატია. მ. ალანიას თანაავტორობით გამოქვეყნებულია 250-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი და სამი მონოგრაფია კოსმოსური სხივების და კოსმოფიზიკის დარგში.

2009 წელს, მ. ალანიას პოლონეთის პრეზიდენტმა ლეხ კაჩენსკიმ გადასცა ოქროს მედალი პოლონეთში ხანგრძლივი მეცნიერული მოღვაწეობისთვის.

მიხეილ ალანია გარდაიცვალა 2020 წლის მაისში.

ცნობილი მეცნიერის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ ვრცელი ინფორმაცია:

2020 წლის 18 მაისს გარდაიცვალა ცნობილი ქართველი მეცნიერი, გეოფიზიკოსი, ასტროფიზიკოსი, კოსმოსური სხივების ფიზიკის მკვლევარი, 1969-1993 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტის კოსმოსური სხივების განყოფილების ხელმძღვანელი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი მიხეილ ალანია. მ. ალანია დაიბადა 1935 წლის 30 აპრილს ხობის რაიონის, სოფელ შუა ქვალონში. 1953 წელს იქვე წარჩინებით დაამთავრა საშუალო სკოლა, ხოლო 1958 წელს - თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1958 წლიდან მ. ალანია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტის კოსმოსური სხივების განყოფილების თანამშრომელია. განყოფილების პრობლემას შეადგენდა, კოსმოსური სხივების ანიზოტროპიისა და სხვადასხვა კლასის ვარიაციების გამოკვლევის საფუძველზე, მზეზე მიმდინარე პროცესებისა და დედამიწის ახლო კოსმოსური სივრცის ელექტრომაგნიტური მდგომარეობის შესწავლა.მ. ალანია აქტიურად ჩაება განყოფილების თემატური გეგმით გათვალისწინებულ სამუშაოების შესრულებაში.. 1966 წელს მ. ალანიამ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში წარმატებით დაიცვა დისერტაცია ფიზიკა-მათემატიკის კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად თემაზე: „კოსმოსური სხივების მოდულაციური ხასიათის პერიოდული ვარიაციები მზისა და მაგნიტურ აქტივობასთან დაკავშირებით“. 1969 წელს ის აირჩიეს განყოფილების ხელმძღვანელად. მ. ალანიამ შეიმუშავა ორიგინალური კონსტრუქციის ჯვარედინი ტელესკოპი კოსმოსური სხივების მეზონურ კომპონენტებზე დაკვირვებებისათვის მიწისზედა და მიწისქვეშა დონეებზე, რამაც განაპირობა განყოფილებაში ექსპერიმენტული სამუშაოების განვითარების ახალი ეტაპი. მ.ალანიას ხელმძღვანელობით განყოფილებაში ახალგაზრდა თანამშრომელთა მიერ შეიქმნა მრავალარხიანი კომპლექსური მოწყობილობა მონაცემთა პირველადი დამუშავებისა და ოპტიმიზაციისათვის, რისთვისაც მისმა ავტორებმა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სპეციალური პრემია დაიმსახურეს. ჰელიოსფეროში კოსმოსური სხივების გავრცელების უფრო სრულყოფილად აღსაწერად მ. ალანიას მიერ 1978-1980 წლებში შემოთავაზებული იყო ახალი მათემატიკური მოდელი - ანიზოტროპული დიფუზიის განზოგადებული ტენზორი პლანეტათაშორისი სივრცის სამგანზომილებიანი რეგულარული მაგნიტური ველის მოდელისათვის. მ. ალანიას მიერ გამოკვლეულია, რომ მზის 11-წლიანი აქტივობის ლუწ ციკლებში კოსმოსური სხივების განედური და რადიალური ნაკადები დრეიფის გამო მიმართულია ისე, რომ იწვევენ კოსმოსური სხივების სიმკვრივის ზრდას და რადიალური გრადიენტის შემცირებას, ხოლო კენტ ციკლებში შებრუნებული სიტუაციაა. ეს კვლევები და სხვა მეცნიერული შედეგები, დაკავშირებული კოსმოსური სხივების ვარიაციების თეორიულ, ექსპერიმენტულ, მოდელურ და მეთოდურ კვლევებთან, დაედო საფუძვლად მ. ალანიას სადოქტორო დისერტაციას: „კოს- 159 მოსური სხივების ანიზოტროპიული დიფუზია საპლანეტთაშორისო სივრცეში“, რომელიც წარმატებით დაიცვა 1982 წელს კიევის გეოფიზიკურ ინსტიტუტში. დისერტაცია მაღალ დონეზე შეფასდა მოსკოვის ფიზიკური კვლევის ინსტიტუტში. 1988 წელს მ. ალანიას პროფესორის წოდება მიენიჭა. პროფ. მ. ალანია კოსმოსური სხივების განყოფილებას ხელმძღვანელობდა1993 წლამდე. 1993 წლიდან პროფ. მ. ალანია მიწვევით გადადის პოლონეთში და მუშაობას იწყებს ქ. სიედლცეს საბუნებისმეტყველო და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა უნივერსიტეტის მათემატიკისა და ფიზიკის ინსტიტუტში. 1994-2009 წლებში ის ამავე ინსტიტუტის ფიზიკის დეპარტამენტის უფროსია, ხოლო 1995-2005 წლებშიაირჩიეს მათემატიკის და ფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორად და უნივერსიტეტის სენატის წევრად., 2009-2018 წლებში ის ამავე უნივერსიტეტის ფიზიკის კათედრის გამგეა.პროფ. მ. ალანიამ უნივერსიტეტში ჩამოაყალიბა ახალგაზრდა მკვლევართა ჯგუფი, რომელმაც მისი ხელმძღვანელობით შეასრულა მნიშვნელოვანი მეცნიერული კვლევები კოსმოსური სხივების ვარიაციების, მზის აქტივობისა, მზის ქარის და მზე-დედამიწის კავშირების ფიზიკის დარგში. გარდა ამისა, მას მიღებული აქვს სხვა საინტერესო შედეგებიც, რომლებსაც დიდი მნიშვნელობა აქვთ დღევანდელობის აქტუალური პრობლემების - კოსმოსური ამინდისა და დედამიწაზე კლიმატის ცვლილებების შესწავლაში. პროფ. მ. ალანიას ავტორობით და თანაავტორობით გამოქვეყნებულია 270 სამეცნიერო სტატია და 3 მონოგრაფია კოსმოსური სხივების, კოსმოფიზიკისა და მზე-დედამიწის კავშირების და გეოფიზიკის დარგში, მათ შორის 70-მდე შესრულებულია პოლონეთში, რომლებიც გამოქვეყნებულია მაღალი რეიტინგის მქონე ჟურნალებში. პროფ. მ. ალანიას სამეცნიერო ხელმძღვანელობით დაცულია 9 საკანდიდატო დისერტაცია საქართველოს გეოფიზიკის ინსტიტუტში, ხოლო პოლონეთში - 5 აკადემიური დოქტორის და 4 მეცნიერებათა დოქტორის დისერტაციები. პროფ. მ. ალანია იყო: 1970-2002 წლებში რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული კოსმოსური სხივების საპრობლემო საბჭოს წევრი, ხოლო1980-2002 წლებში - რუსეთის აკადემიასთან არსებული მზე-დედამიწის კავშირების საპრობლემო საბჭოს წევრი; 1982-1996 წლებში -საქართველოს მეცნიერების აკადემიასთან არსებული მზე-დედამიწის კავშირების ფიზიკის საპრობლემო საბჭოს თავმჯდომარე; 2007 წლიდან პოლონეთის ასტროფიზიკური ნაწილაკების ქსელის წევრი და კოსმოსური სივრცის კვლევის საერთაშორისო კომისიის (COSPAR) ასოცირებული წევრი; 2005 წლიდან არჩეულია ევროპის მეცნიერებათა აკადემიის(EURASC)წევრად. 1984 წელს გეოფიზიკის ინსტიტუტის დაარსებიდან 50 წლისთავთან დაკავშირებით მ. ალანია დაჯილდოვდა საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით. 2001 წელს სიედლცეს უნივერსიტეტის წინაშე დამსახურებისათვის პროფ. მ. ალანიამ მიიღო მედალი. ხოლო 2004 წელს მიიღო პოლონეთის სპორტისა და განათლების მინისტრის მედალი ახალგაზრდობის აღზრდისა და განათლებისათვის. 2009 წელს პოლონეთში ხანგრძლივი მეცნიერული მოღვაწეობის გამო პოლონეთის პრეზიდენტმა ლეხ კაჩინსკიმ პროფ. მ. ალანია დააჯილდოვა ოქროს მედლით. 2015 წლის 30 აპრილს ქ. სიედლცეს უნივერსიტეტის მათემატიკისა და ფიზიკის ინსტიტუტმა პროფ. მ. ალანიას 80 წლის იუბილე გადაუხადა. სამწუხაროდ დაბადებიდან 85 წლისთავს ის თბილისში, საავადმყოფოში შეხვდა. ღვაწლმოსილი მეცნიერის, პროფესიონალის, თავის დარგზე შეყვარებული უნიჭიერესი ადამიანის, შესანიშნავი მეოჯახის, ბატონი მიხეილის სახელი მუდამ ემახსოვრებათ მის კოლეგებს და მეგობრებს.

http://openlibrary.ge/bitstream/123456789/8939/1/20_Tr_72_2020.pdf

Curriculum Vitae of Prof. Michael V. Alania

I. PERSONAL DATA

Name: Alania Michael V.

Birth Date: April 30, 1935

Birth Place: Kvaloni, Chobi Reg., Georgia

Present Position: Full Professor, Head of the Department of Physics and Numerical Analysis of the Institute of Mathematics and Physics (Sciences Faculty) of the Siedlce University, Siedlce, Poland.

II. EDUCATION

 1988 - Professor of Geophysics (from Highest attest Commission of USSR, Attestation PR N016443, Moscow, 18-03-1988, Protocol, N10 PC/6);

 1982 - Doctor of Sciences in Physics and Mathematics ( from the Institute of Geophysics of the Academy of Sciences of Ukraine, Kiev, and from Highest attest Commission of USSR, Diploma FM N001715, Moscow,17-09-1982, Protocol N36);

 1971 - Senior Scientist of Nuclear and Cosmic ray physics ( from Georgian the Academy of Sciences and from the Highest attest Commission of USSR, Attestation MCH N037072, Moscow, 21-01-1971);

 1967 - Candidate of Sciences ( PhD) in Physics and Mathematics ( from Tbilisi state University and from the Highest attest Commission of USSR, Diploma MFM N007357, Moscow, 08-08-1967);

 1958 - Post graduated (MS- in Physics, teacher of Physics and Mathematics) from Tbilisi state University, Diploma H N662191, Tbilisi, 01-07-1958;

 1953-1958 – Student, Tbilisi state University, Faculty of Physics;

 1942-1953 –Pupil of Kvaloni School, Chobi Reg., Georgia.

III. Career

 2009– present- Full Professor and Head of the Department of Physics and Numerical Analysis of the Institute of Mathematics and Physics (Sciences Faculty) of Siedlce University, Siedlce, Poland (www.uph.edu.pl)

 1995- 2009 – Full Professor and Head of the Physics Department of the Institute of Mathematics and Physics (Sciences Faculty) of Podlasie University, Siedlce, Poland (www.ap.siedlce.pl)

 1995-2005 - Director of the Institute of Mathematics and Physics (Sciences Faculty) of the Podlasie University, Siedlce, Poland

 1995-2005 – member of Senate of the Podlasie University, Siedlce, Poland

 1994-2009- Head of the Physics Department of the Institute of Mathematics and Physics (Sciences Faculty) of Podlasie University, Siedlce, Poland

 1993-1994- Professor of the Institute of Mathematics and Physics (Sciences Faculty) of Podlasie University, Siedlce, Poland

 1993- I left Georgia for Poland

 1969-1993- Head of the Cosmic Ray Department of the Institute of Geophysics Georgian Academy of Sciences, Tbilisi , Georgia

 1971-1992- Invited Lecturer of the geophysics Department of Tbilisi State University

 1967-1969- Senior Scientific Worker of the Cosmic Ray Department of the Institute of Geophysics Georgian Academy of Sciences, Tbilisi , Georgia

 1962-1967- Scientific Worker of the Cosmic Ray Department of the Institute of Geophysics Georgian Academy of Sciences, Tbilisi , Georgia

 1958-1962- Junior Scientific Worker of the Cosmic Ray Department of the Institute of Geophysics Georgian Academy of Sciences, Tbilisi , Georgia

Supervisor of:

 Supervisor of 13 PhD Dissertations; 9 PhD Dissertations in Georgia during 1982-1994 (Tbilisi University, Institute of Geophysics Georgian Academy of Sciences) and 4 PhD Dissertations in Poland during 2001-2010 (university of Podlasie).

 Supervisor of more than 30 MSc Thesis in Georgia during 1975- 1993 (Tbilisi University, Institute of Geophysics Georgian Academy of Sciences) and more than 35 MSc Thesis in Poland 1995-2010 (University of Podlasie).

 Supervisor of current ( 2012-2015) Grant 13/09 of the Shota Rustaveli National Science Foundation , Tbilisi, Georgia ( Ilia University ),

Membership in:

 National Research Council of Cosmic Rays of the Academy of Sciences of the USSR (1970-1993) and Russia (1993 –2002),

 National Research Council of Solar-terrestrial physics of the Academy of Sciences of the USSR (1970-1993) and Russia (1993 –2002),

 Board of doctorate and doctor-habilitate degrees of Institute of Geophysics Georgian Academy of Sciences (1975 – 2002) ,

 Chairman of National Research Council of Solar-terrestrial physics of the Georgian Academy of Science (1982 – 1996),

 International Organization COSPAR (Commission of Space Exploration), since 1993;

 European Academy of Science, since 2005;

 Polish Astroparticle Physics Network, since 2007.

Recognized and honored for consistent high performance and commitment:

 1970 - Award of the USSR Government for research activities,

 1982 - Award of Georgian Academy of Science for research activities,

 1983 - Award of Georgian Government for research activities,

 1993 - Research grant of American Scientist’ society

 Awards of the Rector of the University of Podlasie (in 1995, 1998, 2000, 2004, 2006, 2008, and - University of Siedlce ( in 2010 and 2013),

 Team Award - University of Podlasie in 2002 and 2009,

 2001 - Medal ‘Achievements for Siedlce University’,

 2004 - Medal of the Minister of National Education and Sport of Poland,

 2009 - Gold Medal for Long Service awarded by President of the Republic of Poland Lech Kaczyński.

IV. PUBLICATIONS (full updated list at: http://alania.uph.edu.pl/)

Author and coauthor of more than 250 papers and abstracts, and 3- monographs. Among them:

 In refereed journals during last 13 years (2001-2013) ~ 50 papers,

 Published in Conference Proceedings ~ 60 papers.

2014  Gil, A., Alania, M.V., Study of the cosmic rays transport problems using second order parabolic type partial differential equation, Applied Mathematical Modelling, 2014, DOI: 10.1016/j.apm.2013.11.041 (in press)  H. S. Ahluwalia, M. V. Alania, A. Wawrzynczak, R. C. Ygbuhay & M. M. Fikani, May 2005 Halo CMEs and Galactic Cosmic Ray Flux Changes at Earth’s Orbit, Solar Physics, 2014, DOI 10.1007/s11207-013-0439-9 2013  Gil, A., Alania, M.V. a-w Effect and peculiarities of the 27-day variations of the galactic cosmic rays intensity, solar wind and solar activity parameters. J. Adv. Space Res., 2013, doi:10.1016/j.asr.2013.05.022  Gil A., M.V., Alania, Theoretical and Experimental Studies of the Rigidity Spectrum of the 27-Day Variation of the Galactic Cosmic Ray Intensity in Different Epochs of Solar Activity, Solar Physics, 2013, DOI:10.1007/s11207-012-0204-5  Modzelewska, R., Alania, M.V., The 27-Day Cosmic Ray Intensity Variations During Solar Minimum 23/24, Solar Physics, April 2013, doi:10.1007/s11207-013-0261-4  M. V. Alania, A. Wawrzynczak, V. E. Sdobnov, M. V. Kravtsova, Temporal Changes in the Rigidity Spectrum of Forbush Decreases Based on Neutron Monitor Data, Solar Physics, 286: 561 - 576, March 2013, DOI: 10.1007/s11207-013-0273-0 2012

 Gil A., M.V., Alania, „Cycling changes in the amplitudes of the 27-day variation of the galactic cosmic rays intensity”, Solar Physics, vol 278,2, pp. 447-455, 2012, DOI: 10.1007/s11207-012-9944-5  Alania, M.V., Wawrzynczak A., "Energy dependence of the rigidity spectrum of Forbush decrease of galactic cosmic ray intensity" ,Advances in Space Research ,Volume 50, Issue 6,Pages 725–730, 15 September , 2012, doi:10.1016/j.asr.2011.09.027,  Modzelewska, R., Alania, M.V., Dependence of the 27-day variation of cosmic rays on the global magnetic field of the Sun. J. Adv. Space Res. ,Volume 50, Issue 6, Pages 716–724, 15 September2012, doi:10.1016/j.asr.2011.07.022, 2011  Wawrzynczak, A., Modzelewska, R., and Alania, M. V.: Three dimensional model of the interplanetary magnetic field and 27-day variation of the galactic cosmic ray intensity, Astrophys. Space Sci. Trans., 7, 351-354, 2011,doi:10.5194/astra-7-351-2011  A. Gila, R. Modzelewska, M.V. Alania, 27 - day variations of the galactic cosmic ray intensity and anisotropy in the minimum of the 23rd solar activity cycle, Advances in Space Research,Volume 50, Issue 6, Pages 712–715,15 September 2012, doi:10.1016/j.asr.2011.06.026,  Alania, M.V., Modzelewska R., Wawrzynczak A.,"On the relationship of the 27-day variations of the solar wind velocity and galactic cosmic ray intensity in minimum epoch of solar activity" , Solar Physics, Volume 270, Number 2, 629-641, 2011, DOI: 10.1007/s11207-011-9778-6  M. Siluszyk, A. Wawrzynczak, M.V. Alania, "A model of the long period galactic cosmic ray variations " , Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics, Volume 73, Issue 13, August 2011, Pages 1923-1929, 2011, doi:10.1016/j.jastp.2011.05.003  A.,Gil, M.V., Alania, The rigidity spectrum of the harmonics of the 27-day variation of the galactic cosmic ray intensity in different epochs of solar activity: 1965–2002, Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics, doi:10.1016/j.jastp.2010.01.013,73, 2-3, 294-299, 2011 2010  Anna Wawrzynczak and Michael V. Alania, "Numerical Solution of the Time and Rigidity Dependent Three Dimensional Second Order Partial Differential Equation", Lecture Notes in Computer Science, Parallel Processing and Applied Mathematics 2009, Part I, LNCS 6067, pp. 105–114, Springer-Verlag Berlin Heidelberg 2010,DOI: 10.1007/978-3-642-14390-8_12  M.V. Alania, K. Iskra, M. Siluszyk "On relation of the long period galactic cosmic rays intensity variations with the interplanetary magnetic field turbulence" ,Advances in Space Research, 45, 10, 1203-1210 , 2010, doi:10.1016/j.asr.2010.01.020  A.,Wawrzynczak, M.V., Alania, "Modeling and data analysis of a Forbush decrease", Adv. Space Res., 45,5, Pages 622-631, 2010, doi:10.1016/j.asr.2009.09.005  Alania, M.V., Modzelewska R., WawrzynczakA., "Modeling and experimental study of the 27-day variation of galactic cosmic-ray intensity for a solar-wind velocity depending on heliolongitude", J. Adv. Space Res., 45, 421–428, 2010, doi:10.1016/j.asr.2009.08.009  A.,Gil, M.V., Alania, Rigidity spectrum of the 27-day variation of the galactic cosmic ray intensity in different epochs of solar activity, Adv. Space Res., 45, 421–428, 2010 , doi: 10.1016/j.asr.2009.09.021. 2008

 M.V. Alania, K. Iskra, M. Siluszyk, "On the New Index of the Long-Period Modulation of the Galactic Cosmic Rays Intensity", Acta Physica Polonica B, Volume 39, No 11, p. 2961-29712961-2971, 2008  Alania, M.V., Modzelewska R., WawrzynczakA., "Einstein - Smoluchowski equation and problem of Galactic Cosmic ray time-dependent modulation" , Acta Physica Polonica B, 39, 2949-29592008  A. Gil, R. Modzelewska , M.V. Alania, "Features of the 27-day variations of the galactic cosmic ray intensity and anisotropy" ,Acta Physica Polonica B, Volume 39, No 5, p. 1301-1309, 2008  M.V. Alania, A. Gil and R. Modzelewska , " 27-day variations of the galactic cosmic ray intensity and anisotropy" , Astrophysics and Space Sciences Transactions, Volume 4, Issue 1, pp.31-34, 2008  M.V. Alania, A. Wawrzynczak, "Forbush decrease of the Galactic Cosmic Ray Intensity:Experimental Study and Theoretical Modeling" , Astrophys. Space Sci. Trans., 4, 59-63, 2008  A.,Wawrzynczak, M.V., Alania, "Modeling of the recurrent Forbush effect of the galactic cosmic ray intensity and comparison with the experimental data" , Advances in Space Research, 41, 325-334, 2008, doi:10.1016/j.asr.2007.05.017,  M.V. Alania, A. Gil and R. Modzelewska , "Study of the 27-day variations of the galactic cosmic ray intensity and anisotropy" ,Advances in Space Research, 41, 280-286, 2008, doi:10.1016/j.asr.2007.06.001 ,  M.V. Alania, K. Iskra and M. Siluszyk, "New index of long-term variations of galactic cosmic ray intensity", Advances in Space Research,41, 267-274 2008, doi:10.1016/j.asr.2007.03.010 2006  A.,Wawrzynczak, M.V., Alania, R.,Modzelewska, "Features of the rigidity spectrum of galactic cosmic ray intensity during the reccurent Forbush effect", Acta Physica Polonica B, 37, 5, 1667-1676, 2006  Modzelewska R., M. V. Alania, A. Gil, K. Iskra, "27 - day variations of the galactic cosmic ray intensity and anisotropy", Acta Phys. Polonica B, 37, 5, 1641-1650, 2006  M.V. Alania, A. Wawrzynczak, G. Vanishvili " Three dimentional Modelling of the Reccurent Forbush effect of Galactic Cosmic Rays", Builletin of the Georgian National Academy of Sciences, vol 173, 3, 494-497, 2006  Alania, M.V., A. Gil, R. Modzelewska, "The 27-day variations of the galactic cosmic rays anisotropy and intensity", Bulletin of the Georgian National Academy of Sciences, Vol. 173, No 2, pp. 292-294 ,2006  Iskra, K., R. Modzelewska, M. Siluszyk, M.V. Alania, "Some features of long-term variations of galactic cosmic ray intensity and anisotropy", Kinematyka i fizyka niebiesnych cieł, Vol. 22, No 6, pp.402-412 ,2006  Iskra, K., A. Gil, R. Modzelewska, M.V. Alania, "Quasi periodic changes of galactic cosmic ray anisotropy and intensity", Kinematyka i fizyka niebiesnych cieł, Vol. 22, No 6, pp.413-421,2006 2005  A.,Wawrzynczak, M.V., Alania, "Peculiarities of galactic cosmic ray Forbush effects during October-November 2003" , Advanced in Space Research, 35, 682-686, 2005, doi:10.1016/j.asr.2004.12.055

 Gil A., K. Iskra, R. Modzelewska, M.V. Alania, "On the 27-day variations of galactic cosmic ray anisotropy and intensity for different periods of solar magnetic cycle", Advances in Space Research, 35, 4, 687 - 690, 2005 , doi:10.1016/j.asr.2005.03.018  Siluszyk M., K. Iskra, R. Modzelewska, M. V. Alania, "Features of the 11-year variation of galactic cosmic rays in different periods of solar magnetic cycles", Advances in Space Research, 35, 4, 677 - 681, 2005, doi:10.1016/j.asr.2005.02.037  M. V. Alania, A. Gil, K. Iskra, R. Modzelewska, M. Siłuszyk, "Theoretical and experimental studies of the 11-year and 27-day variations of the galactic cosmic rays intensity and anisotropy", International Journal of Modern Physics A, Vol. 20, No. 29, p. 6666-6668, 2005  A.,Wawrzynczak, M.V., Alania, "Fluctuations of the Interplanetary Magnetic Field During the Forbush Effects of Galactic Cosmic Rays", Acta Physica Polonica B, 36, 5, 1847-1854, 2005 2004  Alania M.V., A. Gil, R. Modzelewska, "On statistical relationship of solar, geomagnetic and human activities", Advances in Space Research, Vol. 34, Issue 7, p. 1602-1606, 2004, doi:10.1016/j.asr.2004.02.012  Alania, M.V., Wawrzynczak, A., "On Peculiarities Of The Anisotropic Diffusion During Forbush Effects Of Galactic Cosmic Rays", Acta Physica Polonica B, 35, 4, 1551-1563, 2004  Iskra K., M.V. Alania, A. Gil, R. Modzelewska, M. Siluszyk, "On Roles of the Stochastic and Regular Heliospheric Magnetic Fields in Different Classes of Galactic Cosmic Ray Variations", Acta Physica Polonica B, Vol. 35, No. 4, p. 1565-1580, 2004 2003  Alania M. V., A. Gil, R. T. Gushchina, K. Iskra, M. Siluszyk, "Features of Galactic Cosmic Rays' Transport with Coronal Green Line Intensity", Izviestia RAN, 67, 4, 506 - 508, 2003  Vernova E.S., M.I. Tyasto, D.G. Baranov, M.V. Alania, A. Gil, "Relation Of Regular Changes Of The Solar Activity Distribution To The 27-Day Cosmic Ray Variation", Izviestia RAN, 67, 10, 1446 - 1448, 2003  Alania, M.V., Barczak, A., Wawrzynczak, A., "Modeling and Experimental Study of Short Period Changes in Galactic Cosmic Rays Intensity", Acta Physica Polonica B, 34, 7, 3813-3824, 2003  E. S. Vernova, M. I. Tyasto, D. G. Baranov, M. V. Alania and A. Gil, "On the influence of solar activity and the solar magnetic field on the 27-day variation of galactic cosmic rays" , Advances in Space Research, Volume 32, Issue 4, 2003, Pages 621-626, doi:10.1016/S0273-1177(03)00362-4  M. V. Alania, K. Iskra and M. Siluszyk , "Experimental and theoretical investigations of the 11-year variation of galactic cosmic rays", Advances in Space Research, Volume 32, Issue 4, 2003, Pages 651-656, doi:10.1016/S0273-1177(03)00349-1 2002  M. V. Alania, "Stochastic Variations of Galactic Cosmic Rays", Acta Physica Polonica B, 33, 4, 1149-1166, 2002 2001  M. V. Alania, R. G. Aslamazashvili, T. B. Bochorishvili, K. Iskra and M. Siluszyk, "The role of drift on the diurnal anisotropy and on temporal changes in the energy spectra of the 11-year variation for galactic cosmic rays", Advances in Space Research, Volume 27, Issue 3, 2001, Pages 613-618, doi:10.1016/S0273-1177(01)00092-8

 M. V. Alania, D. G. Baranov, M. I. Tyasto and E. S. Vernova , "27-Day variations of galactic cosmic rays and changes of solar and geomagnetic activities", Advances in Space Research, Volume 27, Issue 3, 2001, Pages 619-624, doi:10.1016/S0273-1177(01)00091-6  M. V. Alania, A. Gil and R. Wieliczuk, "Statistical analyses of influence of solar and geomagnetic activities on car accident events", Advances in Space Research, Volume 28, Issue 4, 2001, Pages 673-678 .

https://www.khobi.ge/files/files/xobis%20moambe/2015/xobis%20moambe%20%2319%20oqtomberi%202015%20.pdf