15.10.2019

ჭაბუა ამირეჯიბი და ილია ტაბაღუა ხობში


1986 წლის 1 სექტემბერს ხობის რაიონის სოფელ ჭალადიდში კლუბი გაიხსნა. საზეიმო ღონისძიებას აკადემიკოსი როინ მეტრეველი, პროფესორი ილია ტაბაღუა, ანგულ მიქავა და სხვა პირები ესწრებოდნენ.

ილია-ტაბაღუა-ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი; მზეჭაბუკი (ჭაბუა) ირაკლის ძე ამირეჯიბი — ქართველი მწერალი, XX საუკუნის ქართული ლიტერატურის კლასიკოსი, რომან „დათა თუთაშხიასა“ და რიგი ნაწარმოებების ავტორი ხობში ცოდნის დღესასწაულზე „ცოდნის გასაღებს“ გადასცემენ პირველკლასელებს.

წყარო: ეროვნული ბიბლიოთეკის ციფრული ფოტომატიანე (http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/7395?offset=320)

08.10.2019

ტოპონიმ „ყულევის“ ისტორია


ტოპონიმი მნიშვნელოვან ინფორმაციას იტევს კონკრეტული გეოგრაფიული არეალის ისტორიის შესახებ. პერიოდულად შემოგთავაზებთ ხობის მუნიციპალიტეტის ტოპონიმების შესახებ სამეცნიერო წყაროებში მიმობნეულ მასალებს.
ტოპონიმი „ყულევი“.
ყულევი - სოფელია საქართველოში (ხობის რაიონი). სპეციალისტთა ერთი ნაწილის მიერ ყულევი მიჩნეულია ისეთ სახელად, რომელშიც თითქოს ასახული იყოს საქართველოს ბედუკუღმართი ეპოქა, როცა ჩვენს ქვეყანაში ტყვეებით ვაჭრობა იყო გაჩაღებული. იმავე დროის ანარეკლად არის მიჩნეული სოფლის სახელი საყულიოც (წყალტუბოს რ-ნი): „ტყვედ გაყიდული ქართველები აქედან გემებით მიჰყავდათ უცხოეთშიო“.

აღნიშნული თვალსაზრისი არსებითად ემყარება იმ ენობრივ ფაქტს, რომ აღმოსავლური წარმოშობის სიტყვა ყული ქართულად „ტყვეს“ „მონას“ ნიშნავს. მაგრამ ყულის ეს მნიშვნელობა მაინცდამაინც ქართველი ტყვეების წასაყვანი ადგილის არსებობას არ უნდა გულისხმობდეს. საქმე ისაა, რომ ქართულ ენაში ყული გვხვდება როგორც რელიგიურ-სარწმუნოებრივი ტერმინი. მართალია, იგი მონას, ტყვეს ნიშნავს, მაგრამ აქ უნდა ვიგულისხმოთ არა გასაყიდად შეპყრობილი ადამიანი, არამედ ღვთის მიერ „დაჭერილი“ მონა, მსახური, ყმა, მორჩილი, ტყვე... ეს რომ ასეა, ამას აღმოსავლური (მუსულმანური) ონომასტიკის მონაცემებიც ადასტურებს. გავიხსენოთ: იმამ-ყული-ხანი, ალი-ყული-ხანი, შაჰ-ყული; ყულიაშვილი, ყულიჯანაშვილი... და სხვა. ეს ნიშნავს იმამის (ალის, შაჰის...) ყმა, მონა, ერთგული მსახური და მისთ. საგულისხმოა თვით ის ფაქტიც, რომ საქართველოს იმ რეგიონებში, სადაც თურქული ენა მეტ-ნაკლებად გავლენას ახდენდა (აჭარა, გურია, სამეგრელო, ქვემო ქართლი), შემორჩენილია არაერთი გეოგრაფიული ობიექტის სახელი, რომელშიც სიტყვა ყული მონაწილეობს. აქაც, ამ სახელებშიც, აღნიშნულია არა ტყვეების გასაყიდად წაყვანის ადგილი, არამედ რაღაც რიტუალური ნაგებობის ოდინდელი არსებობის დამადასტურებელი ფაქტი. ზემო იმერეთში (ტყიბულის რ.) ადგილის სახელად გვხვდება საყულია, რომელიც აშკარად სა-ყულ-ე-ა ფორმისაგან მომდინარეობს, ს. ცხუკუშერში (ცაგერის რ.) არის შემაღლებული ადგილი, რომელსაც საყულიე გორა ეწოდება. რაც შეეხება აჭარის რეგიონს, აქაურ ტოპონიმებში სიტყვა ყული/ყულე ძალზე ხშირია. თვით სიტყვა ყულე წარმოშობით არაბულია და ნიშნავს: კოშკი, ჯიხური, ციხე, თავდაცვითი ნაგებობა). ნაყულევი, ნაყულევა დადასტურებულია ადგილთა სახელებად ს. არსენაულში, ს. ჭალახმელაში, ს. საღორეთში და სხვაგან. აჭარულში ყულე სიტყვას მნიშვნელობა გაფართოვებია; აქ იგი აღნიშნავს როგორც კოშკს, ისე გოდოლს, ციხე-სიმაგრეს და სრა-სასახლესაც კი. გავიხსენოთ: „ფაშას ყულე დუუმგრიე, სასახლეს გეუღე კარი“.
ყულ/ყულე სიტყვათგან მომდინარე გეოგრაფიული სახელები საკმაოდ ხშირად ჩანს სამეგრელოს ტოპონიმიკაშიც. ზუგდიდის რაიონში, მაგალითად, ძველად არსებობდა სოფელი ყულიშკარ-ი; ყულიშკარი კი სხვა არაფერია, თუ არა „ხატის, ეკლესიის კარი“. აქვე მოედინება მდ. ყულიწყარი, რაც „ხატის წყალს“ ნიშნავს. საინტერესო ცნობას გვაწვდის ე. თაყაიშვილი ყულიშკარის ხატის შესახებ:
„ზუგდიდიდან ცხრა ვერსზედ მდებარეობს სოფელი ყულის-კარი (იგივე ყულიშკარი), რომელშიც ინახება სასწაულმოქმედი ჯვარი... ეს ჯვარი განთქმულია მთელს საქართველოში თავისი სიძლიერით. მეგრელს არც ერთი ხატი და ჯვარი ისე არ სწამს  და სასწაულთ-მოქმედათ არ მიაჩნია,როგორც ყულისკარის ხატი,მაგალითების მოყვანა  კიდევ არაერთის შეიძლება , მაგრამ ვფიქრობთ,ესეც საკმარისია  დავრწმუნდეთ იმაში,
რომ ყული/ყულე-ძირიანი ტოპონომები, ამ შემთხვევაში, ყულევი, აგრეთვე საყულია, აღნიშნავენ არა მონების  გასაყიდ ადგილას, არამედ ადგილს, სადაც მდგარა ხატი , ჯვარი, ეკლესია ან რაღაც ისტორიული ძეგლი (ციხე, კოშკი, თავდაცვითი ზღუდე, ჯიხური და სხვ.) ჩვენს ამ ვარაუდს უთუოდ მხარს უჭერს ის ფაქტიც, რომ გასული საუკუნის დამდეგისთვის  ყულევს რედუტ-ყალე რქმევია, რაც აქ დიდი ციხე -სიმაგრის არსებობაზე მეტყველებს.
ისიც უთუოდ საინტერესოა  რომ მე-19 სა-ის მე-2 ნახევარის  „შემოქმედის ქრონიკაში“ სოფ. ყულიშ-კარი მოხსენიებულია როგორც ყულება: „მობრძანდა ზღვით ხელმწიფე იმპერატორი ნიკოლოზ ყულებას ზუგდიდს, დადიანთან გაიარა და ქუთა(ის)ს წაბრძანდა 
საბოლოოდ შეიძლება დავასკვნათ, რომ ყულევი  (ყულე-ევ-ი?) ნიშნავს:  „ციხესიმაგრიანი ადგილი“ მას ტყვეების გაყიდვასთან საერთო არაფერი არ უნდა ქონდეს.

წყარო:
გურამ ბედოშვილი, ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი. თბილისი, 2002 წელი.

რაფიელ ერისთავის ჩანაწერები „მალანურობის“ შესახებ


მწერალი და საზოგადო მოღვაწე რაფიელ ერისთავი (1824-1901) 1857 წლიდან 1867 წლამდე ზუგდიდის მაზრის უფროსად მუშაობდა და ხელმძღვანელობდა სამეგრელოში საგლეხო რეფორმის გატარებას. 
რაფიელ ერისთავი მეცნიერულ მოღვაწეობას ეწეოდა ზუგდიდის მაზრის უფროსის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდშიც. რაფიელ ერისთავი შეეცადა კარგად შეესწავლა ეს მხარე. აღწერა სამეგრელო გარკვეული მონაკვეთების მიხედვით: ანაკლიიდან ზუგდიდამდე, ზუგდიდიდან კვაშიხორამდე, კვაშიხორიდან მარტვილამდე, მარტვილიდან ხონამდე. რაფიელ ერისთავს მოცემული აქვს ადგილთა გეოგრაფიული სახელწოდებების ეტიმოლოგია, უძველეს ისტორიულ წყაროებზე დაყრდნობით აღწერილი აქვს ამ მხარის საეკლესიო ნაგებობანი, მონასტრები, ამ ეკლესია-მონასტრებში დაცული როგორც რელიგიური, ასევე ისტორიული ნივთები, უძველესი ხელნაწერები. ხობის მონასტრის აღწერისას მოხსენებულია საწინამძღვრო ჯვარი, შემკული ძვირფასი ქვებითა და მარგალიტებით, რომელიც XII საუკუნის ჭედური ხელოვნების ნიმუშებს წარმოადგენს.

რაფიელ ერისთავი დაინტერესებულა „მალანურობის“ რიტუალით და სოფელ ბიაში გამართულ სახიობას დასწრებია.
გთავაზობთ რაფიელ ერისთავის ჩანაწერებს „მალანურობის“ შესახებ.
სამეგრელოს შინა, მახლობლად ხობის მონასტერთან აღმოსავლეთით, არის ერთი მცირე, ფრიად მაღალი, თვალსაჩენი {მთა}, სახელად ბია, საიდანაც იხედებიან უმეტესი ნაწილი მეგრელიისა და გურიის ქვეყნებიდან. აქა არის პრიხოდის ეკლესია წმინდის მთავარანგელოზისა, საცა მდებარეობა ადგილისა შეიცავს არა უმეტეს მეოთხის ნაწილსა ვერსტისასა. ადგილი ესე პირის პირ დასცქერის შავს ოკეანეს ოზურგეთიდან. მოჩანს ფოთი, ყულევი და ანაკლია, ვიდრე აფხაზეთის სამთავრომდინ.
აქა უწყიან საზოგადოდ უხსოვარის დროიდან შეკრებილება მახლობელთა მაღალ-მდაბალთ მცხოვრებთა. შემდეგ მარიობისა, ესე ღვთის მშობლის მიცვალების დღესასწაულობის გათავებისა, აგვისტოს 20-ის რიცხვიდან 23-მდინ, სადაც შემოიკრიბებიან არა მცირენი ორთავე სქესთანი.
დღესა კვირიაკესა, შემდეგ შუადღისა, შაიყრებიან მუნივ მცხოვრებნი ორისავე სქესისანი, საყვირის ცემით, მით რო არავინ დაავადდეს მათგანი დროსა მალანურების დანიშვნისა. როცა ყველანი შაიკრიბებიან, მაშინ იქნება წინაშე მათის ეკლესიის კარისა, აღმორჩევა და დაყენება მალანურთა.
თორმეტთა პირთა უცოლო ყმაწვილთა, თვითქმის რომელთა ყვანან დაწინდულნი, ამითაც არ მიიღებიან მალანურად. მალანური აღმოირჩევა და დაიდგინება თვით მეხატურთაგან, რომელთაცა ამ შემთხვევაში უპყრია ხატი ტაძრისა მათისა. მალანურნი აღმოირჩევიან ექვსი მეფის მხრით, ესე იგი თავადთა ჩიჩუათა ყმათაგანი, ხოლო ექვსნი დადიანის მხრით,  (ესე იგი) ხობის მონასტრის საეკლესიო ყმათაგანი, შემძლეობით თანასწორნი. ამათგანი ერთი დაინიშნება დადიანად და მეორე მეფედ, რომელთაც მიეცემა ხუთი თანამხლები.
შემდეგ დანიშვნისა მალანურთა იწყებენ მეხატურნი წინაკარიდგან ლოცვასა ერთად მალანურთა და სხვათა მამრობით სქესისათა.


მ ო ქ მ ე დ ე ბ ა
1.      მეხატურ დავით შონიას უჭირავს ტაძრის ხატი;
2.      სტაროსტარ გურიშია იოსავას - მეორე მთავარანგელოზის ხატი;
3.      იორდანე იოსავას - მათი ბავრაყი;
4.      კუნჭულია იოსავას - საყვირი.
ესენი ერთად მალანურთა და სხვათა ერთანათა იწყებენ ეკლესიის ირგვლივ შამოვლას.
მალანურნი უნდა იქმნენ აქედანცა მარხულობით, თავი და ფეხშიშველნი, რომელთაც მხოლოდ ექნებათ პლატოკი თავზედ შამოხვეულნი. ამასთანავე მაჭუკნი, ესი იგი თითო საჟენი თხილის ჯირითნი, ჭრელად შეღებვილნი და მათთან უნდა ქონდენ სიგრძით თითო ვერშოკი ბაჭყაჭი, ესე იგი, რვა თუ ცხრა წელში პირად გაჩლეთილი და გათლილი მოკლე ჯოხი. მეხატური დავით შონია დასდგება ეკლესიის კარზედ. დასავლეთით მაყურებელი ერთად დაილოცამს მეგრულად, პირველ ხელმწიფისა, დადიანისა, მებატონეთა, მათთა და განსაკუთრებით მათის ეკლესიის შემავალთათვის. ამათ ზედა ზღვის და ხმელეთს შინა რაც ნივთი და საქონელი იპოვება სასარგებლოდ მათდა, მათ პოვონ; და აგრეთვე მშვიდობიანობასა საზრდელთა იეფობასა და ილოცავს კეთილ მიმთხვეულობათა. ხოლო სხუანი, მუნ მყოფნი, ერთად მალანურთა თან მიუგებენ ამინსა: გრძლად, ზუზუნით. დაუკრავენ სამჯერ საყვირსა, დაიწყებენ მარჯვნით იმრგვლივ შამოვლას, ლექსითა ამით ერთისა ხმით გაუწყვეტლად: აის, გაის, აის გაის და ოთხთა მხარეთა ეკლესიითა. ერთი მათგანი ხმა მაღლად, გრძლად დაურთავს ხოვირიელეისო: გაბმით აისაგაისა, აისა გაის და რა დაუპირდაპირდებიან სამხრეთით ეკლესიის კარსა, მაშინ ერთი მათგანი კიდევ დაიყვირებს გრძლად და იტყვის: ლუისო სო-კირიელეისო. მაშინვე მეხატურისა თანავე ერთად და დაბრუნდებიან მარჯვნივ, და კვალად იწყებენ განუწყვეტლად: აისა გაისა, აის გაის-გაის და დაუკრავენ სამჯერ ბუკსა და მასვე იტყვიან: აის გაის, გაის, ვიდრე სამჯერ იმრგვლივ შამოტარებამდინ. მსგავსამდე იზამენ ოთხთა მხარეთა ეკლესიითა, როცა გაათავებენ სამჯერ შემოვლას. რა რა მივლენ ეკლესიის წინა კარზედ, შეჩერდებიან და ერთი მათგანი, ესე იგი კუნჭულია იოსავა, დადგება მათ შორის შუაშიდ, დააბჯენს ჯოხს მიწაზედ, რომელთანაც მალანურთაცა ექმნებათ თავიანთი ჯირითი დაბჯენილი თავმოყრით ქვე მხედველნი. მაშინ კუნჭულია დაიყვირებს ბოხის ხმით, გამოუჩენარის ლექსით, ესე იგი ლეისო. გაიცინებენ: ჰა, ჰა, ჰა, ჰა და შეასვენებენ ხატსა და ლერწამზედ მომცრო ბოლო მათს ბავრაყსაცა შაიტანებენ ეკლესიაში. ერთის მხრით მეფე და მეორის მხრით დადიანი დასხდებიან მათის თანმხლებით. გამოარჩევენ პირნი მოციქულნი. მოვლენ მეფესთან და ეტყვიან: ვინ ხართ მანდ მსხდომარნიო და რისთვის მოსულნი?
მეფე
შაუთვლის დადიანს. მე ვარ მეფე აქ მოსულ ვარ ჩემს მამულსაო და თქვენ ვინა ხართ და რა გინდათო?!
დადიანი
მეფე როგორ არის და ან მის მამულს აქ რა უნდაო?! მე ისინი კურზუვალს მყავდა და ძაღლების მწყემსად მყავს და ჰკითხეთ, ძაღლი არ დაჰკარგვოდეს. და თუ დაეკარგა, მონახონ. დოგორან და ჯოღორს ქემიოჩანუანია.
მეფე
კურზუვალს ჩვენ არა გვიგავს და თვით ჰგვანანო. ისინი აქ გალავნის ნეხვის მწმენდელად დავსტოვეთ და მასთან ბატის მწყემსად დანიშნული იყო და, თუ დაეკარგათ, ვაი მათს შავსა ბედსაო.

დადიანი
დიახ, მე ვარ მეფე ბუტბუტობენ, კაცსა არ გვანან; ვითამ გონებენ მეფედ და თუ მართლა მეფეა, ღამეს გავათევინებ ხვალ გათებამდინ, მაშინ გაქრენო.
მეფე
დიახ, მე ვარ მეფე, და კიდეც მე უნდა ვუფლობდე ამისთანა კარგს ალაგსო. და თუ ჩხუბი გნებამთ, მაგრამ საომრად საკმაო არა ხართო.

დადიანი
ბევრს თუ გააგრძელებთ, როგორც ვკმარივართ, ჩვენ ვიცითო. აქეთ მეფე და მისი მხლენი, იქით დადიანი და მისი ვეზირნი ადგებიან.
გამოიქცევა მეფე მისი ვეზირით, დაეჭიდება დადიანს, ხოლო სხვანი ერთი მეორეს, ერთად და ამასობაში იქნება, უკეთუ მოხმარა მოხდება მაშინ, ჩხუბიც გააჩინონ. დღეს დაღამებამდის ასრე გაატარებენ. მალანურნი და მათი მსახურნი დარჩებიან ეკლესიაში - და ეს მრთელი ღამე სულ სიმღერით და შექცევით უნდა გაატარონ. ხოლო სხვანი წავლენ. ცისკარზედ მალანურთა უნდა გაატარონ. ხოლო სხვანი წავლენ. ცისკარზედ მალანურთა უნდა შამოუარონ ეკლესიას ბუკის ცემით და მათებურად ლოცვით, ესე იგი ჩქარის სიტყვით: გაის, გაის, გაის, ვიდრე ირგვლივ შამოტარებამდინ.
ორშაბათს, მეათის საათითგან იწყებენ კვლავ შამოკრებას. მესამე საათამდინ საკმაოდ შაიკრბებიან, სადაცა დღეს უნდა მოხდეს კაკვის გადაზიდვა მალანურთაგან. მეოთხე საათზედ შემოიტანებენ კაკვსა, მოურავის თანდასწრებითა და დასდებენ გაზომილს ადგილასა, მეტნაკლებობა თუ გამოაჩნდათ რომელიმე მხარეს კაკვის მიცემაზედ, მაშინ უცილოდ ჩხუბს მოახდენენ მალანურნი. როცა შამოიტანენ კაკვს და დადებენ, მაშინ საწყალნი მალანურნი შიშნეულნი და ფერმკრტალნი და დაკუდვნილნი (არიან ).
კაკვის არის ორი საჯენი მომსხრო მაგარი ჭოკები, ერთი მეორედ გარდაბმული და დასკვნილი ღელერჭით, ესე გამოიტანება და დაიდება საშვალს ადგილზედ.უყურებენ თუ  როდის მიეცემა მათ  სავალი გზა. ვინემ ორ ნაწილად არ გაიყოფიან ცხენოსანნი და ქვეითნი,მანამ არ ეცემათ ნება, ამათგანნი მეფის მხარენი, ესე იგი, თავადნი ჩიჩუანი, მათი აზნაურნი და მსახურნი ემზადებიან, უკეთუ საჭიროდ დაინახეს მისაშველებლად მეფისა, მსგავსადვე დადიანის მსახურნიცა  საეკლესიო აზნაურნი  და ყმანი დიდი წადილით ემარაგებიან მოსახმარებლად დადიანსა ,  როცა  შემოიტანენ  კაკვსა  და დადებენ დანიშნულს ადგილასა  უჩვენებენ მალანურთა, მასინვე დაუზოგავად თავისა გამოიქცევიან ეკლესიის კარიდგან,   სადაცა  კაკვი იქმნება ორმოცდაათს ნაბიჯზედ ,   თვითქმის   ოთხიც არ მოვა  ისეთი,  რომელიც არ დაეკრას ცხვირი ქვაზედ, თუმცაღა ბევრი იტკინონ, მასინ არ ახსოვთ  საწყალი მალანურთა და დაიძგერებიან  და გასწევენ  დადიანი და მისი მხლენი სამხრეთით,
ხოლო მეფე  და მისი თანმხლები ჩრდილოეთით, ან უნდა გარდაზიდონ ერთი მეორედ, ან უნდა გასქდეს  ის კაკვი, ვინიცობაა თუ ვერცა ერთმა  მხარემ  ვერ გადაიტანეს, მაშინ მათ -მათნი მხარენი მხარენი გამოვლენენ მოთმენისაგან,მიესველებიან და დაერევიან ცხენოსანნი და ქვეითნი, შეეტენებიან  და გასწევენ   მათ მათის მხარესაკენ . და  დაურთავენ ერთმანეთს კეტებს  და მათრახს და დაასივებენ ერთი მეორეს  და უეჭველია  ერთი მხარე გადაიტანს კაკვს. და რომელიცა  მხარე გაიტანს, ერტდ შეიკრიბებიან  და შექმენ სიმღერას   და მხიარულებას, ხოლო მეორე მხარენი იქმნებიან დაღონებულნი, ეს მესამე წელიწადია რაც რომ მეფემ წაიღო,ესე იგი, საჩიჩუელებმან და იტყვიან, რომ უთუოდ   მოსავალი და ხორაგობა მრავალი იქმნებაო, შემდეგ ისევ მეგრულ სიმღერას, ცეკვას და ჯირითს (გამართავენ ),  დარამებიდან შეექცევიან სიმღერას, ხოლო მალანურნი  დაადგებიან ეკლესიის კარზედ და დალოცამენ თითოეულთ მისრულთა,ვინც კი მივლენ და დაალოცვინებენ თავსა  ასე  გონებენ  რომ,   თუ  მალანურთა  არ  არ დალოცეს, ვერ იცოცხლებენ დაულოცველად, და თუ   გადასცემს ვინმე , უთუოდ   ერთი წლის განმავლობაში მოკვდებაო. მალანურთა  სალოცველოს აზლევენ იმდენს , რამდენსაც ხატს შესწირავენ.
 დღეს კიდევ შამოირბენენ ეკლესიას, როგორც წინათ, ამესღამ აქა დარჩებიან  მალანურნი, ხოლო სხვანი წავლენენ.
სამშაბათს,   პირველ საათამდინ, შეიკრიბებიან სხვა და სხვა მხარისა მრავალნი და უნდა გაატარონ ეს დღეცა სიმღერით და ცხენის ჯირითით. მეორე საათზედ ერთად მალანურით მოვლენ ეკლესიის წინა კარზედ, მეხატურნი შევლენ ეკლესიაში, გამოასვენებენ ხატებთ და მათთან ბავრაყს და ბუკს გამოიტანენ, მეხატური დავით შონია იწყებს მეგრულ ლოცვას, ხოლო სხვანი მიუგებენ ამინსა ზუზუნით და იწყებენ ირგვლივ შემოტარებას. ერთი მათგანი, ვითარ წინედ ხმას ყოფს და იტყვის: სო კორიელო, და დაბრუნდებიან მარჯვნივ და გაუწყვეტლად ხმისა იტყვიან, აის  გაიისა, გაის, გაის, ვიდრე სამგზის შამოვლამდინ და ყოველ მეხუთე ნაბიჯზედ მებუკე გრძლად ბუკსა სცემს.
   როცა სამჯერ შემოვლას გაათავებენ, მაშინ ეკლესიის წინა კარიდან იწყებენ ექვსი ყაზახი გრძლად ვითომ გალობას, მაგრამ უფრო სიმღერას გავს მათი გალობა. ორნთა მეხატურთა უჭირავს ორნი ხატნი, მესამეს ბავრაყი და მეოთხეს ბუკი და ექვსნი ვითომ მგალობელნი. ამათ თან მიყვებიან მალანურნი და ერთიან მათის ეკლესიის მრევლნი, ესე იგი მამრნი.ეკლესიის კარიდგან, სადაც გუშინ კაკვი იდვაიქამდისინ უნდა მივიდნენ მათის გალობით და იქიდან მარჯვნით მობრუნდებიან და რომელნიმე იძახიან გაის, გაის, გაის და სხვანი გაისვე გალობენ. იქით და აქეთ ყოველს მეხუთე ნაბიჯზე ბუკს დაუკრვენ და რომ რომ დაბრუნდებიან, მაშინ მალანურთა გზას უტიებენ და ერთიან გამოიქცევიან. როცა მოიწევენ ეკლესიის მახლობლად, მაშინ თითოეულმა სირბილით უნდა ისროლონ თავიანთნი მაჭუკვნი და  გარდაავლონ ეკლესიასა ტავზედ.  გაუჩერებლად, თითოეულმა გაქცევით უნდა აიღონ თავიანთი მაჭუკნი და უნდა გაიქცნენ სადმე წყალზედ ტანის საბანებლად. ამ სირბილში იქმნება რომელიმა მათგანმა ვერ გადავლო წლისთვის ვერ მიაწევსო იგი. როცა ბანაობას გაათავებენ მალანურთა, მეხატურნი მიეგებებიან ხატით და დროშით წამოიყვანებენ გალობით და დააყენებენ აღმოსავლეთით, ესე გარეთ საკურთხვევლის პირდაპირ. და ამ დღეს აქ დარჩებიან ვიდრე დაღამებამდინ და იქ ილოცვენ, ხატს ისევ ეკლესიას სეასვენებენ, ხოლო სხვანი შეექცევიან სხვა გვარად თამაშსა და სიმღერასა, დაღამების დროზედ წავლენ თავიანთს ადგილებსი და ბინებში და ამით გათავდება მათი ბიობა.
  წყარო:
1       რაფიელ ერისთავი, ფოლკლორულ ეთნოგრაფიული წერილები. 1986წ.
2    „რაფიელ ერისთავი და საქართველოს ისტორიული სიძველენი“, მანანა რაზმაძე. კრებული ამირანი N14-15, 2006 წ.




02.10.2019

1983 წელს შუა ქვალონის საშუალო სკოლის 100 წლის იუბილე აღინიშნა


1983 წელს საზეიმო ღონისძიებით აღინიშნა შუა ქვალონის საშუალო სკოლის 100 წლის იუბილე.
გაზეთ „კომუნიზმის მშენებელში“ გამოქვეყნებული მასალების მიხედვით მომზადდა მასალა შუა ქვალონის სკოლის ისტორიის და იუბილესადმი მიძღვნილი ღონისძიების შესახებ.


... სკოლის დირექტორმა ალექსანდრე ცხადაიამ ვრცლად და სასიამოვნოდ წარმოადგინა სკოლის საუკუნოვანი ისტორია. 1883 წელს სოფელში, სტეფანე ჯღარკავას სახლში გახსნილა სკოლა, სადაც მასწავლებლობდა ცხაკაიას რაიონის სოფელ ხორშიდან ჩამოსული ბესარიონ გვასალია. სწავლის ქირა კი 60 მანეთი ყოფილა. ხალხის თხოვნით 2-კლასიანი სასწავლებელის შენობა აუგიათ ახლანდელ სკოლასთან ახლოს (200 მეტრის დაშორებით). 90 წელს მიღწეული მიხეილ ალანია იგონებს, რომ სკოლაში ქართულად მხოლოდ ბუნების კარი ისწავლებოდა. „სახალხო სკოლას“ ინახავდა სოფლის მოსახლეობა. 1921 წელს სკოლა 7-წლიან, ხოლო 1939 წელს გადასულა საშუალო სწავლებაზე...
  მეორე მსოფლიო ომში გაუწვევიათ სკოლის მოსწავლეები და დირექტორი. შინმოუსვლელთა სტენდიდან შემოგვცქერიან სკოლის მოსწავლეები: ნოე ალანია, ვლადიმერ ლეფსაია, ტრიფონ ალანია, აპალონ გრიგოლავა, ამირან ჩიქოვანი... ომის დროს სკოლის დირექტორმა შალვა ფარცვანიამაც სამუდამოდ დაუკავშირა თავისი სახელი სამამულო ომს.
მომხსენებელმა დიდი პატივისცემით მოიხსენია ისინი ვინც სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდა სკოლას - ერმინე ცომაია, ივლიანე ჯორჯიკია, ვალერიან გვასალია, სიმონ ფაჩულია, შალვა ფარცვანია, პორფილე ნანეიშვილი, ვალიკო ზარანდია; დიდი ხნის სიცოცხლე და ჯანმრთელობა უსურვა ვასო ბუკიას, ვალერიან იოსავას და დავით ახალაიას.

ზეიმის მონაწილეებმა განსაკუთრებული პატივისცემით და სიყვარულით გაიხსენეს რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი ალექსანდრე თორდია.
ზეიმზე მონაწილეებს მიესალმნენ და თბილი მოგონებებით გამოვიდნენ იროდ ურუშაძე - სკოლის უხუცესი კურსდამთავრებული, მიხეილ ალანია - ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, ნოე კაკაშვილი - ყოფილი დირექტორი, იზოლდა გვარგვალია - მასწავლებელი, აბდულ ლუკავა - ხობის N1 საშუალო სკოლის მასწავლებელი...


01.10.2019

კონსტანტინე პაუსტოვსკი - „კოლხიდა“


კოლხეთის დაბლობზე ჭარბტენიანი ტერიტორიების დაშრობას ეძღვნება კონსტანტინე პაუსტოვსკის მოთხრობა „კოლხიდა“.
მწერლის განმარტებები:
- ნამდვილნი არიან ეს ადამიანები თუ განზოგადებულნი? ამ კითხვაზე ორნაირად მომიხდება პასუხის გაცემა. წიგნში ნამდვილი ადამიანებიც არიან და განზოგადებული ტიპებიც.

- რა მასალა მქონდა ხელთ, როდესაც ამ წიგნზე ვმუშაობდი? მასალა ცოცხალ ადამიანთაგან მოვიპოვე, კოლხეთში მომუშავეთაგან, რომელნიც დღესაც სუბტროპიკებში მუშაობენ...

- რა ჟანრისაა ეს ნაწარმოები? პირადად მე უფრო იმის მომხრე ვარ, რომ ეს დოკუმენტური ნაწარმოებია და, ამასთანავე, არც დოკუმენტური შეიძლება ვუწოდოთ, ვინაიდან მასალას აქ საკმაოდ თავისუფლად ვექცევი.
   მოთხრობაში შეხვდებით ჭალადიდელ ინჟინერ გაბუნიას, მონადირე გულიას, არტემ ქორქიას, ტოპოგრაფ აბაშიძეს... გაეცნობით „ფაზისელი ქალის“ აღმოჩენის ისტორიას


---------
სამუშაოთა უფროსი, როგორც უნარიან, მაგრამ მეტისმეტად მეოცნებე ინჟინერს, ისე უცეროდა გაბუნიას. სად ინჟინრობა, სად რომანტიკოსობაო, - ამბობდა და ბრაზობდა, თუ გაბუნიას ოთახში მაიაკოვსკის ან ბლოკის ლექსების წიგნს იპოვიდა.
გაბუნია, ორიოდე დღით, რომ ჩამოვიდოდა ჭალადიდის ტყეებიდან, სადაც მთავარი არხის მშენებლობას ხელმძღვანელობდა, ნავსადგურში კაპიტან ჩოპის საძებნელად დაეხეტებოდა...

გულია (ადგილობრივი მონადირე) - ბოდიშს ვიხდი მეთქი, - ვუთხარი. - მართალია, წერა-კითხვის უცოდინარი კაცი ვარ, მაგრამ სუფსიდან ხობამდე ჩემნაირ მონადირეს ვერ იპოვით. რომელი ერთი წახვალთ ღამით ნედოარდის არხზე? რომელი ერთი დაბრუნდებით იქიდან ცოცხალი? არც ერთი! რომელმა იცით, ჩემ გარდა, სად შავი წყალი დის და სად წითელი? გამოდით, აბა ვინ მოკლავს ხორგაში ტახს, ვინ დაიწერს გარეულ კატას ისე, რომ თვალებდათხრილი არ დაბრუნდეს შინ? არავინ! გულია აქაც გავა, სადაც ანკარა მიხოხავს ან პაწაწინა თევზი მიიქნევს კუდს...
ორი საათის შემდეგ ტოპოგრაფი აბაშიძე თავისი სახლის ახლოს, სოფელ ჭალადიდში, თავს წაადგა მონადირეს, ძირს გონდაკარგულივით რომ იწვა. გადამღვრძვალი ნაგაზი ლოყებს ულოკავდა პატრონს...
-კარგი გულია, ივარგებ ტოპოგრაფად. ახლა კი ადექი, შინაც გეყოფა წოლა.

ნევსკაია გულის ფანცალით ელოდა გაბუნიას. წარღვნა არახუნებდა სახურავზე და ფანჯრის მინებზე მელნისფერი წყალი წურწურებდა.
ნევსკაიამ ნავთის ლამპა აანთო. სწორედ ამ დროს დარეკა ტელეფონმაც.
ყურმილში აღელვებული კაცის ხმა ისმოდა:
- ქვალონიდან გელაპარაკებით! მთებიდან წყალი დაიძრა. გყავთ თუ არა ხალხი მეხუთე პალობზე?
- გვყავს, გვყავს! - ჩასძახა ნევსკაიამ.

მიწაყრილის წვერამდე წყალს ორი მეტრი აკლდა.
გაბუნიამ ივარაუდა, ნახევარ საათში წყალი ნაპირებს გადაევლებოდა, გადარეცხავდა მიწაყრილს, მიაწყდებოდა ტყეებს და ლაფიან ტბად აქცევდა კოლხიდას ამ მხარეს, ხორგა რომ ერქვა.
საღამოთი არტემ ორქიამ  დუანში გუდას თავი მოხსნა, ხალხი გავაგიჟე, იმნაირი სიტყვა ვთქვი დილის გამოფენაზეო, ეუბნებოდა ბეჩოს და გულიას.
- მთელი ჩემი სიცოცხლე, ხალხო, ხორგაში გავატარე, რაც მამული მქონდა, წყლით იყო გადარეცხილი. ორჯერ კინაღამ ჭაობში ჩავიხრჩე. მთელი დღე ხმელ მჭადზე და ყველზე ვიყავი. ციებამ ჩხირად მაქცია. ციებისგან სამი ვაჟკაცი დამეღუპა...

„ფაზისელი ქალი“
არტემ ქორქიამ და გულიამ რომაული ციხესიმაგრის ნანგრევებს შუადღისას ძლივს მიაღწიეს.
-ძველად აქ ციხე ყოფილა, არტემ, იმ ციხეში კი ძეგლი მდგარა. ახლა ის ძეგლი ჭაობშია. დიდი ფული ღირს თურმე!
- ძეგლი უნდა ამოვიღოთ, არტემ. გაბუნიას ძალიან ჰყვარებია ძეგლები, წავიღოთ და მივართვათ.
გარშემო ფრთხილად შემოთხარეს და ჯერ თავი გამოჩნდა, მერე გულ-მკერდი, ერთ საათში კი მარმარილოს ქალი უკვე ფეხზე იდგა წყლიან თხრილში და იღიმებოდა.
გაბუნიამ ელეტროფანარი ჩართო. ფარნის ვერცხლისფერ შუქში მორცხვად იღიმებოდა მარმარილოს ქალი.
გაბუნია დიდხანს ფურცლავდა ველ წიგნებს. არიანეს წიგნში ერთი ადგილი მონახა, ფანქარი აიღო და გახაზა:
„ფაზისის პირას, მარცხენა მხარეს, უმშვენიერესი ფაზისელი ქალის აღალმა დავდგი“.

არხი დაილია თუ არა, მწვანე ჩანჩერებივით დაიძრნენ ტყეები და კატარღა დაკლაკნილი ხობის პირველმნილ ხეივნებში შეიჭრა.

კონსტანტინე პაუსტოვსკი (1892-1968) — ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1912 წლიდან. პაუსტოვსკიმ ორი წელი იცხოვრა საქართველოში (ფოთისოხუმიბათუმითბილისი). ქართულ სინამდვილეს უძღვნა 23 ნაწარმოები. მათ შორის აღსანიშნავია მოთხრობები და ნარკვევები: „კოლხიდა“, „წერილები ბათუმიდან“ (1922), „ზამთარი ბათუმში“ (1923), „ქართველი მხატვარი“ (1924), „მტკვარში გადახტომა“ (1925), „სად იპოვეს ოქროს საწმისი“ (1928), „ცხოვრება მუშამბაზე“ (1931), „ნახტომი სამხრეთისაკენ“ (1959-1960), „წიგნი მხატვრებზე“ (1966) და სხვა.


27.09.2019

ტოპონიმ „ბიას“ ეტიმოლოგია


ხობის მუნიციპალიტეტის ლამაზ გორაკებზე შეფენილია სოფელი ბია. ბიაში, მეოცე საუკუნის 10-იან წლებამდე იმართებოდა რიტუალი „მალანურობა“.
ცნობილი მეცნიერი დიმიტრი ჯანელიძე  ტოპონიმ „ბია“ -ს „მალანურობის“ რიტუალს და ძველ ბერძნულ კულტურას უკავშირებს. გთავაზობთ ნაწყვეტს წერილიდან: „ამირანი კოლხეთის სახილველში“.
ბია მითოლოგიურრ-რიტუალურის ანალიზი, მარტოოდენ სიმბოლოების, სანახაობის სტრუქტურული აღნაგობისა და შინაარსობრივი სიღრმის გამოკვლევით როდი კმაყოფილდება. მისი ინტერესი იმ სივრცესა და ადგილმდებარეობასაც მოიცავს, სადაც მალანურობა იმართებოდა.

„ბია“ ერთადერთი სოფელია, რომელმაც მეოცე საუკუნის 30-იან წლებამდე შემოინახა მალანურობა - ეს საკვირველი სახილველი შესაძლებელია, თვით ამ სოფლის სახელწოდებაში იყოს ჩამარხული ახალ გაგნებათა გზა-კვალის მისანიშნებელი რამ.
„ბია“ თითქოსდა მცენარეულის, ხილეულის სახელწოდებასთან უნდა ყოფილიყო დაკავშირებული, მაგრამ როგორც ადგილობრივი ყოფაცხოვრების მცოდნე პირებისგან შევიტყვე, სოფელი ბია ჭაობიანი ადგილია და იქ ხეხილის ხე - ბია არ ხარობს.
თუ თეოფორიულ-მითოლოგიურ სახელებს მივმართავთ, აღმოჩნდება, რომ ძველ-ბერძნული „ბია“  - დემონი, ღვთაება, საშინელების და ქალ-ღვთაება სტიქსეს ვაჟიშვილი. გიგანტებთან ბრძოლაში ბია ღმერთების მხარეზე იბრძოდა, იყო ზევსის ნება-სურვილის შემსრულებელი. სწორედ ზევსის ბრძანებით მიაჯაჭვა პრომეთე კლდეზე კავკასიაში. მითი გამოიყენა ესქილემ „მიჯაჭვულ პრომეთეში“.
ესქილეს ტრაგედიაში „მიჯაჭვული პრომეთე“ გამოყვანილი არიან მოქმედ პირებად „ძალა“ და „ძალადობა“ ბერძნულად „კრატოს“ და „ბია“. ესქილეს „მიჯაჭვული პრომეთეს“ სცენა იწყება ჰეფესტოს და ძლიერების (კრატოს) და ძალადობის (ბია) გამოსვლით. ძლიერება საუბარში არ მონაწილეობს. ის, ასე ვთქვათ, წარმოიდგინება მხოლოდ, რადგან ძალადობა ხომ ამავე დროს ძლიერებასაც შეიცავს. ბია, ჰეფესტოსთან ერთად ჯალათად წარმოიდგინება, ის აქეზებს და აჩქარებს ჰეფესტოს კლდეზე დაუყოვნებლივ მიაჯაჭვოს პრომეთე.

იქნებ ხობის რაიონის იმ სოფლის სახელწოდება, სადაც ამირან-პრომეთეს მოტივების შემცველი „მალანურობა“ იმართებოდა, სახელწოდება „ბია“ - იყოს მითოლოგიური დემონის, მთავარი ღვთაების ნება-სურვილის ამსრულებლის „ბია“-ს სახელი. კავკასია, ამირანის ჭირისუფალი კოლხი ქალები, პრომეთე, მთა ამარანტი, სტრობოლი.
დასაშვებია თუ არა ასეთი ვარაუდი, რომ ტოპონიმი „ბია“ უკავშირდება დემონის „ბია“-ს სახელს? საქართველოში არა ერთი და ორი ტოპონიმიკური სახელწოდების დასახელება შეიძლება, რომელნიც მითოლოგიური რეპერტუარიდან არიან მოხმობილი!
ბახვი, ასკანა, არიწკინა  მევენახეობა, მეღვინეობის ღვთაების აგუნა-ანგურას სადიდებელ წეს-სახიობაში სიმღერად ისმოდა.
„აგუნა, აგუნა ჩამოიარე ბხუას კარი ჩამოიარე! ჩვენს მამულშია ამოდენა  მტევნები, სხვის მამულს ჩხერტი და ფურცლები“ ან  „აგუნა, აგუნა, ჩვენსკენ ჩამოიარე ბახვსა ასკანაზე გეიარე „ ...ან „ აგუნა აგუნა, ბახვი ,ასკანა გადმეიტანე .“ ან ანგურა. ანგურა, არიწკინა, არიწკინა, ჩვენს ბუჯერში ტახი თავი, სხვის ბუჯერში ხვლიკის თავი ჩვენს ვენახში გიდლა-გიდლა სხვის ვენახში კიმპალ-კიმპალ“.
გურიის სოფლის სახელები ბახვი, ასკანა, მიჩნეულია ბაკხის (დიონისეს) და ასკანის, არიწკინა კი-მადნეულ მჭედლიძის ღვთაების სახელობიდან ნაწარმოებ სახელდებად .
ყოველივე ამისდა მიხედვით, სრულიად შესაძლებელია რომელიმე საცხოვრებელ ადგილას საქართველოში. ამირან-პრომეთეს  მითიოლოგიური ფონდიდან  ერთ-ერთი  სახელი შერჩენოდა, ---ასეთი  სახელია  ძალის  თუ  ძალადობის   აღმნიშვნელი  “ბია“, რაკი, საქართველოს ზღვისპირეთში, ჩინეთიდან და ინდოეთიდან საქართველოზე გამოვლით, შავიზღვისპირეთისკენ მომავალ სავაჭრო გზაზე  ქართველური ტომების გვერდი-გვერდ ბერძნებიც ვაჭრობდნენ და ხელოსნობდნენ, რაკი ანტიკური ხანის საქართველოში თეატრებიც არსებობდა, გამორიცხული არ არის იმის ვარაუდი რომ ფაზისსა, აფსურტესა, დიოსკურიასა და ქვეყნის შიდა ქალაქების კუტაიასა  და უფლისციხეს, მცხეთასა, სარკინესა და ძალისში იდგმებოდა ესქილეს „მიჯაჭვული პრომეთე“ და აქედან შესაძლებელია, ერთ-ერთი პერსონაჟის სახელი „ბია“ იმ გეოგრაფიულ ადგილს რქმეოდა  სადაც ამირანიანის ამსახველი „მალანურობა“ იმართებოდა. ამ შემთხვევში ასეთ სახელდებას ამირანისთვის ბიასაგან მოვლენილი  ვაი-უშველებელის აცილების მაგიური დანიშნულება უნდა ჰქონოდა.
არის მეორე ვარაუდიც, რომ ძველბერძნულში ამირანთან ერთად ქართველური დემონის „ბია“-ს სახელიც შესულიყო, იმის მსგავსად, რასაც პტოლემეოსი აღნიშნავს „ელადის აღწერაში“, სპარტა-ტერასის გზის უძველეს სალოცავად არესის საკურთხეველს ასახელებს და თან დასძენს: „არესის ქანდაკება აქ მოიტანეს დიოსკურებმა კოლხეთიდან, არესს აქ უწოდებენ „თერითეს“ და ძალიანაც შესაძლებელია, რომ „თერითეს“ სახელწოდება კოლხებისგან არის ნასესხები“.
გარდა ყოველივესი, რაც მალანურობის სიმბოლიკისა და შინაარსის ანალიზისას გაირკვა, ამირანიანისა და მალანურობის ურთიერთობის და კავშირის შესახებ, იბადება კითხვა, არის თუ არა ისეთი ეჭვმიუტანელი მონაცემი, რიტაც ხელშესახებად დასტურდება „ბია“-სა და მალანურობის კავშირი? ასეთი რამ აღმოჩნდა ანთროპონიმთა ლექსიკონში - ქართველურ საკუთარ სახელებში, სახელდობრ, მამაკაცის სახელი „მალბია“ (ალ. ღლონტი ქართული საკუთარი სახელები, ანთროპონიმთა ლექსიკონი, თბილისი, 1967, გვ. 100). „მალბია“ სახელი - ორი ფუძისაგან შედგება „მალ“ (სვანურად მელია) და „ბია“ ძალა, ძალადობა, ღვთაება. ამისდა მიხედვით, უნდა წარმოვიდგინოთ, რომ მალანური არის „მალბია“ - მელის სახით წარმოდგენილი ძალის ღვთაება, რაც „მალანურობაში“ მალანურის მთელ რიგს ასპარეზობაში ძალისა და სიმარჯვის საჯარო ჩვენებებით ცხადდება, რაც თავისთავად, ეს ასპარეზობანი ეგების ამირანის და მთავარღვთაების ძალის ჩვენებაში საბედისწერო შეჯიბრის გადანაშთს წარმოადგენს.



23.09.2019

ქვალონელი ბერი (დიდისქიმმონაზონი) ონისიფორე ფაჩულია


მამა ონისიფორე (ერობაში უთუთი) ფაჩულია დაიბადა სოფელ ქვალონში (ხობის რაიონი). მას ჰყავდა ორი და ერთი უმცროსი ძმა ჯამულეთი. მათ ადრე მოუკვდათ მამა და დარჩნენ ობლად დედის ხელში. ონისიფორემ დაიწყო სიარული მაშინდელ ჩინებულ ქალაქ ყულევს (რედუტკალე). აქ მან დაუღალავის შრომით მოიმარჯვა ხელი და დაობლებული ოჯახი რიგიანად გამოაწყო და ფეხზე დააყენა. ცხოვრების მოტრფიალე ონისიფორე ლხინში ატარებდა დროს: იშვიათად გავიდოდა ისეთი დღესასწაული, ონისიფორეს ოჯახში ნადიმი არ ყოფილიყო გამართული. პატიჟობდა სოფლელ მეზობელთ და ლხინობდა ყოველ დღესასწაულ დღეს. ასეთი ცხოვრება გაატარა მან ორმოცი  წლის ჰასაკოვანებამდე უქორწინებელად და საკვირველი ესე არს, რომ ესოდენ წლის განმავლობაში ასეთმა მოთამაშე და მოქეიფე ყმაწვილმა კაცმა დაიცვა თავი ქალთაგან წმიდად და შეუგინებლად. ბოლო მეორმოცე წელს ხანში შესულ კაცს მოევლინა ზეგარდამო მადლი და გაუჩნდა აზრი ახალ და უცხო ცხოვრების მიღებისა. რომლისა გამო შთავარდა იგი ფიქრებში და იბრძოდა ორთა საყვარელთა სურვილთა შორის: ერთის მხრივ იზიდავდა სოფელი ესე თავისი ბუნებრივი მშვენიერებით და მეორეს მხრით, ახალი აზრი საუკუნო დაუსრულებელ დიდებისადმი აღუფრენდა გულსა და ასე რაოდენიმე დრო იბრძოდა თავის თავად, მხოლოდ განუცხადებლად სხვებისა. ბოლოს სძლო სურვილსა სოფლის თვალთ-მაქცობითი მშვენიერებისასა და განაჩინა შედგომა ქრისტესი სოფლის განშორებით. მსწრაფლ შეიცვალა სოფლის მოტრფიალე ყმაწვილი გული ონისიფორესი და იქმნა მოტრფიალე ზეცის გვვირგვინისა. ეს იყო შობის წინა მარხვაში 1870 .

გათენდა რა დღესასწაული შობისა, ონისიფორემ მოიწვია ჩვეულებრივად საზოგადოება და ბრწყინვალე დღესასწაული მათთან ლხენა ქეიფით გადაიხადა. ახალწელსაც ასევე მოიქცა, ლხინობდა, ქეიფობდა, თამაშობდა, -მაგრამ ამგვარი ქცევა ონისიფორესი მხოლოდ გარეგანი იყო; ნადიმს იხდიდა გამოსათხოვარს, გულში კი მსოფლიოს წარმავალს ესალმებოდა და ახალ ცხოვრებისაკენ მიისწრაფოდა. მოიწია დღესასწაული ნათლისღებისა; ელიან ონისიფორესაგან მეზობლები მოწვევას და მასთან ლხენა-ქეიფისათვის; მისი გონება და გული, მისი მთელი არსება მხოლოდ ახალ ცხოვრებაში დასავანებას შესდგომოდა. გათენდა დღესასწაული ნათლისღებისა, ონისიფორემ  ყველა მისიანი წინათვე გაისტუმრა ეკლესიაში და დარჩა მარტოდ შინ. გაისმა ზარის ხმა და ონისიფორე მაშინვე ადგა, გაიხადა ყოველივე საერო ტანისამოსი და ძონძი შეიმოსა, სარტყლად ღომის ჩალა შემოირტყა და ფეხშიშველმა გასწია ეკლესიისაკენ, შევიდა შიგ და დადგა მაცხოვრის ხატის წინ. არა ჰქონდა საზღვარი იქ მყოფთა განცვიფრებას. გუშინ ძვირფას ტანისამოსში თავმომწონე მოლხინე, დღეს ძონძებშემოსილი, სახე დაღვრემილი, გლახაკად გადაქცეული მაცხოვრის ხატს შესჩერებოდა. მასში ხედავდა თავის სიცოცხლეს, თავის ბრწყინვალე მომავალს. როცა გათავდა წირვა, ონისიფორე მიუბრუნდა საზოგადოებას და სამუდამოდ გამოეთხოვა. ვის არ მოჰგვრიდა მწუხარებასა და ტირილს საღმრთო მადლით შეზავებული ონისიფორეს სიტყვები! მსმენელნი წუხდნენ და ტიროდენ მათი სოფლის ძვირფას წევრის ყველასთვის საყვარელ ონისიფორეს განშორებას. რასაკვირველია, ონისიფორეც ააღელვა მათმა ტირილმა და მწუხარებამ, გარნა ონისიფორეს გულს ქრისტეს სიყვარულის მგზნებარე ალი ეკიდებოდა და სოფლის სიყვარული ვერ შეცვლიდა მის  ახალსა და წმინდა ცხოვრების მწყურვალე გულს. 
ონისიფორემ იქვე, ეკლესიის ეზოში, ფაცხა მოიღობა და დადგა მასში, სადაც ერთი წელიწადი მყუდროებით გაატარა მჭიდრო მოღვაწეობით; აქვე შეისწავლა მან ჟამნი და დავითნი.გათავდა ერთი წელი და ონისიფორემ განიზრახა განშორება უდაბნოდ, რათა სრულიად განმარტოებით თავგანწირვით ეღვაწა სათნოდ ღვთისა. გამოირჩია მხეცთა სამყოფი ტყე-უდაბური ჭალადიდისა, შემოზღუდა აქ რამოდენიმე ქცევა ადგილი თავის საკუთრება და შიგ პატარა ქოხი გაიშენა; ხოლო ეზოს კარის ბჭესთან აღმართა საჯვარე ოთხ სვეტზე დაშენებული; მოაწყო ხატებით და აქ ყოველ დღე ილოცვიდა ქრისტეს ვნებათა გრძნობით გამსჭვალული. გარდა ლოცვის დროისა, არა უქმობისათვის, საგნად ჰქონდა აღებული ყანის მუშაობა; თავის ეზოში იგი თოხით მარადის მოუსვენებლად მუშაობდა სოფლის მოშორებული, ჯანით გმირი ონისიფორე არაფერს ზოგავდა სულიერი წარმატებისთვის. მთელი მისი ცხოვრება მოტყინარე ცეცხლი იყო ქრისტეს სიყვარულისა; შრომა და ჭირი, ტანჯვა და მწუხარება ცხოვრების გზაზე მისთვის ნეტარება იყო და მადლობით  და სიხარულით ეგებებოდა მათ. იგი მზად იყო თვით სიცოცხლეც შეეწირა თავის საყვარელ ქრისტესთვის.აი მაგალითიც მის განუზომელ ქრისტეს სიყვარულისა და მისთვის თავის დადებისა.
ამ უდაბურ ტყეში დგომის პირველ წელს, თომას კვირიაკეს, ის ჩვეულებრივ შევიდა თავის სამლოცველო საჯვარეში, დააჩოქა და დუმილით შეჰყურებდა რაოდენიმე  ჟამს ქრისტეს ჯვარის ზიდვის და ჯვარცმის ხატს. რომლის ხედვით იგი აღენთო ზეციური  ცეცხლით და მოისურვა დათხევა ჯვარცმულის წინ  სისხლისა. გათალა ხის ორი შამფური, იშიშვლა ტანი, აიღო ერთი, მოიქნია მაგრად და დაიკრა მარჯვენა კუნთზე და ისე მაგრად შთაარჭო, რომ შამფური მეორე მხარეს გავიდა; აგრეთვე მარცხენა კუნთსაც მზგავსადვე მეორე შამფური შთაარჭო და ორივე ამოუღებლად დატოვა ხორცში; შემდეგ მარცხენა ყური ჩამოითალა ნახევრად დანით და ასე სისხლში აცურებულმა კვალად დაიჩოქა ხატის წინ და ილოცა ზე აღფრენილ გრძნობით, ცხელი ცრემლების გადმოფრქვევით; შემდეგ ადგა, მოიპარსა წვერ-ულვაში, წარბები, თავი და ყოვლად განშიშვლებულმა თავის შამფურ-სამსჭვალებიანად გასწია ქვედა ქვალონის ეკლესიისაკენ, სადაც დღესასწაულობდა საზოგადოება მის სავანიდაგან, სამი ვერსტის მანძილზე. საოცარი ესე მოვლენა ხალხის თვალის წინ  შეიქმნა საკიჟინე: დაესია ხალხი, მაგრამ თუ ვინ არს, ვერავინ გამოიცნო, რადგან ყოვლითურთ შეურაცხყოფილი იყო სახე მისი. ქრისტე-აღდგა- მხოლოდ იმეორებდა და სხვას არას იტყოდა. ამ დროს დამან მისმან შენიშნა ფეხზე ძველი ჭრილობის ნიშანი და იკივლა, უთუთი-უთუთი-!-როცა დამან იცნო, მამა ონისიფორე გაიქცა სწრაფად თავის სავანედ, ხოლო საზოგადოება დარჩა გაოცებული.
ეს ამბავი იმ დღესვე მოაწია თეკლათის დედათა ახლად დაარსებულ მონასტერში, სადაც წინამძღვრობდა ამ დროს სალომე თავდგირიძის ასული და მას შემწედ ჰყავდა ონისიფორეს დიდი მეგობარი აღათი სალაყაიას ასული (შემდეგში წინამძღვარე ათანასია) მეორე დღესვე გაემართნენ ესენი მეუდაბნოელის სანახავად, გონებდნენ, წყლულისა გამო, ავათმყოფი დახვდებოდათ, მაგრამ ნახეს, რომ ყანაში მარჯვედ აქნევდა თოხსა და განკვირვებულნი ადიდებდნენ ღმერთსა, როცა იხილეს ნაბრძვილი სამსჭვალთა ყოვლად უწყლულოდ და უტკივრად. შეიძლება ვინმემ ცდომილ მოქმედებად დაისახოს ონისიფორეს ასეთი უმაგალითო მოქმედება, მაგრამ ვინც დაუკვირდება და გაიცნობს საღმრთო მოქმედების ძალას, იგი ნახავს, რომ ონისიფორე ცეცხლსავით აღტყინებული გულით მლოცველი ჯვარცმის წინ გაუტაცნია ქრისტესადმი ნაცვალ სიყვარულის ჩვენებას და იმსჭვალავს შამფურით ხორცსა, იხოკს პირისახეს, იშიშვლებს სარცხვინელ გვამს და მით გადარეულ წესთა სიყვარულის ძალით უარყოფს მსოფლიო ყალბ თავმომწონე და მომფერებელ ცრუ მხედველობას და სამაგალითოდ განკიცხვისა და თავდამცირების ძალმოსილებით გარბის იგი შეკრებულ ხალხისაკენ.
როგორცა ვთქვით, საგნად არა უქმობისა აიღო ონისიფორემ შემუშავება ყანისა და ხეებისა. შეუძლებელია სიტყვით გადმოცემა მისი სამაგალითო შრომისა, თუ ვითრი მტერი იყო ხორცთა განსვენებისა. მუშაობა მისი ყველას უკვირდა. ხანდისხან იგი ვინმე გაჭირვებულს რომ დაეხმარებოდა, ორი კაცის შრომის ტოლა გამოდიოდა მისი ნამუშევარი. წელიწადში ოთხას ფუთ სიმინდს დათონხნიდა და მოიწევდა; აგრეთვე ჭრიდა დიდროვან ხეებს. ზოგს ფიცრად თლიდა, ზოგს ყავრად ხდიდა, ზოგა მესრებად აპობდა და ზოგს შეშად აყორებდა. მისი შეხედვა ამ მუშაობის დროს საოცრება რამე იყო სწორედ. ტანი სანახევროდ შიშველი უჩანდა, რადგანაც დაბებკვილი ტომარა ეცვა და შიშველი ფეხ-ბარკლები ამ უდაბურ ეკლოვან ტყეში, როგორც გზატკეცილზე, ეგრეთ ურიდებლად ნაბიჯობდა და ეკლის კბილებით დაბზარულ-გასისხლიანებული საღამოს თავის კელიაში რომ დაჯდებოდა, იღებდა ეკლის კბილებს ხორციდან; ზემოხსენებულ ხის მასალებს იგი ყიდდ და ფულებს ურიგებდა გაჭირვებულ ხალხს; აგრეთვე მრავალი სახლიც ააგო და აძლევდა იმ ღარიბ-ღატაკთ, რომელთაც არ ჰქონდათ თავშესაფარი სახლი. კარგს ტაროსში იგი გარეთ მუშაობდა, ხოლო საავდრო ხელთ-საქმარიც მოაწყო და ავდრიან დღეებში აკეთებდა საწიგნეებს, ანალოღიებს, თლიდა კოვზებს და პატარა სკამებს და ყოველსავე ამას ურიგებდა უსასყიდლოდ იმათ, რომელთაც ესაჭიროებოდათ. ზემოთა ვთქვი, რომ იგი ყოველ წელს რვაას ბათმან (ოთხას ფუთს) სიმინდს მოიწევდა სხვების მოუხმარებლად თავის თოხით. არავის უნახავს, რომ ონისიფორეს სახნისი ეხმაროს; მისი ხარ სახნისი მისი მკლავი და თოხი იყო. სასიმინდე მისი აღვსილი და კარი-ღა იყო მრადის; ხალხისთვის განცხადებული ჰქონდა:
ღარიბნო, აიღეთ რამდენიც გინდათ, სნამდის არ დაილევა, თქვენია,-საამხანაგო; სულ თქვენთვის მიმიკუთვნია ჩემი ნაშრომი; ტალანტი მაძევს და უნდა განვაგო.
მიჰქონდათ მშიერ საწყლებს ცოლ-შვილის გამოსაზრდელად. თუმცა ზოგი ბოროტად ხმარობდა ონისიფორეს ამ გვარ თვისებას. მაგრამ ონისიფორეს დღედ სიკვდილამდის ეგზებოდა სიყვარული ღარიბ-ღატაკი ძმისა და მას სწირავდა თავის დაუღალავად მშრომელ მკლავს. ერთხელ, ღამით, სამი კაცი მოვიდა ქურდულად ონისიფორეს სიმინდის საუნჯესთან. რადგან რცხვენოდათ თხოვნა გინა წაღება სიმინდისა. როცა მათ გავსეს სამივე ტომრები, გაიგო ონისიფორემ და შორიდან დაუწყო ყურება. მოიკიდეს ტომრები და გაემართნენ. ერთ მათგანს, მოხუცებულს გაუჭირდა ზიდვა და ძლივს მიჰქონდა. როცა მიაღწია ეზოს კარს, ცოტა მაღლა იყო გადასავალი და ვერ შეძლო ამ მოხუცმა გადაზიდვა ტომრისა; სხვები წინ წასული იყვნენ. რა ნახა ონისიფორემ გაჭივრება მოხუცისა, შეეცოდა, წყნარად მიეპარა, ხელი ამოსდო ტომარას და ქურდს არ შეუტყვია, ისე აღუსუბუქა გადატანა; როცა გადაზიდა ტომარა, დაილაპარაკა საწყალმა მოხუცმა: ოჰო, ჩემი ცოლ-შვილი გამოვაძღეო. და წავიდა ტომრიანად.
სადაც ონისიფორეს საჯვარე ჰქონდა აღმართული, იქ გადიოდა მუშების გზა და ხშირად მარილიან ჭადს გამოაცხობდა ონისიფორე  და დასდებდა იქ მგზავრთათვის; აგრეთვე იქვე ჭაც ამოთხარა მათთვის სასმელად. მამა ონისიფორეს ჰქონდა ხის კასრი მორთული მხარზე მოსაკიდებლად და ხობის ბაზრობის დღეებში ზიდავდა წყაროს წყალს ხალხისათვის. არვისგან არ იღებდა სამოწყალოს ყოვლადვე; უხარშავი ლობიო (სად სცალოდა ლობიოს მოსახარშად!). ბოთლში წყალი ესხა და მარილს ჩაჰყრიდა, ეს იყო მისი საკმაზი. იგი უფრო დედამიწაზე დაგებულ ჭილოფზე წვებოდა. ხოლო სასთუმლად ხის ჯირკი ედვა; თუმცა საბან-ლეიბი და მუთაქა ჰქონდა, გარნა იშვიათად ხმარობდა, პატარა წისქვილი ჰქონდა მორთული და თავის ხელით ფქვავდა სიმინდს. ამის ყოვლის დამსწრე ვარ, რადგან პირველ ჩემი მორჩილობის დროს ერთი წელიწადი გავატარე მასთან; ამგვარ მკაცრ მოღვაწე ონისიფორესთან, როგორც კამეჩთან პატარა მოზვერი, ეგრე ვჩანდი და მის შედარებასთან გული მწყდებოდა, რადგან მისებრ განწირვა არ შემეძლო თავისა, თუმცა კი მსუროდა.
 მამა ონისიფორემ იცოდა საღმრთო წერილის კითხვა, მაგრამ არავის უნახავს იგი ხმიანად მლოცველი. ხოლო მე, როცა ვიყავ მასთან ერთად ლოცვის დროს ხმოვანებით მაკითხებდა ჟამნობას, ხოლო თვით მდუმრიად დავითნსა წაიკითხავდა ბაგეთა ოდენ მოძრაობით და დიდებასთან ალლილუიას კი ხმოვანად იტყოდა. დანარჩენი ღვაწლი, მეტანია, მარხვა, ცრემლი და გონების ლოცვა რა დავწერო აღნთებულ გულის პატრონის ქრისტეს მეგობარის ონისფორესი, რომელსაც ყოვლადვე დავიწყებული ჰქონდა ხორცის სიამოვნება და ფუფუნება.სულ სხვა იყო იგი საგარეოდ, არ მჩვენებელი მარხვისა, თითქო სალოსობდა საზოგადოებაში, რომლითა ზოგიერთნი, მის ჭეშმარიტების უცნობნი, იტყოდნენ, უგუნური და სულელი კაციაო, როცა გამოვიდოდა თავის კელიიდან, მერე სადაც შეხვდებოდა სუფრაზე ჯდომა, იგი მაძღვრივ მიიღებდა საზრდელს, სვამდა ღვინოს საკმარისად, იცინოდა, მხიარულობდა გარეგნად, მაგრამ შინაგან გულის მოძრაობა მისი მაღალსულიერობისა ვერ იფარავდა თავს და ხანდისხან ძლივს შეიკავებდა იგი ცრემლებს, ასე რომ ვითომ აქეთ-იქით მიიხედ-მოიხედავდა და მიმოექანებოდა, რათა დაედუმებინა მოძრაობა გულის ცეცხლისა კაცთათვის დასაფარად. საზოგადოდ მამა ონისიფორეს არასოდეს ჩაუცვამს ძაძა და მაზარის მეტი. მხოლოდ უკანასკნელ დღეებში სქემის შემოსვისა სახელმწიფო ხარჯისაგან არ გამოირიცხა თავი, რათა სხვას არ დასწოლოდა მისი ხვედრი და ყოველ წელს აძლევდა გადასახადს, ვიდრე ბოლო აღწერამდე კამელარიისა და მაშინ კი თვით საზოგადოებამ გამორიცხა იგი ძველ ათონში ყველა მის ტომ-ნათესავებისათვის საუკუნო მოსახსენებელი გაგზანა.
სურათი თავის სახისა არასოდეს აუღია ონისიფორეს, მხოლოდ მიცვალების მახლობელი დრო როცა დადგა, ჩვენ ვსთხოვეთ, ვაიძულეთ და ამოვიყვანეთ მხატვარი და გადავაღებინეთ მისი სურათი, ერთი უდაბნოს ტანისამოსით და მეორე დიდი სქემით შემოსილი. 
მამა ონისიფორეს არავითარი საქვეყნო ფორმის თავი არ ჰქონდა; იგი იყო პირად-მთქმელი, მამხილებელი, პირუთვნელიუ, უფარისევლო და გარეგანი ფორმის და თავის შვენების სრულიად მტერი.ერთხელ სამეგრელოს მთავარმა გენერალ გრიგორ ლევანის ძე დადიანმა უბრძანა მღვდელმონაზონ ალექსანდრე (ჭანტურიას) მორჩილობის დროს, რათა მიეყვანა მასთან ონისიფორე, რადგან გაეგონა ამბავი მისი და სურდა ენახა, თუ ვითარი კაცი არს იგი. ალექსანდრემ აღუთქვა მოყვანა. მოვიდა ონისიფორესთან და უთხრა ეს სურვილი მთავრისა. თუმცა დიდად დაეზარა მამა ონისიფორეს ამ თხოვნის შესრულება და უარიც უთხრა ალექსანდრეს, რა ჩემი საქმეამთავართან წასვლაო, გარნა ალექსანდრე არ მოეშვა და სახელი ქრისტესი აფიცა და დაითანხმა იგი; ონისიფორე გაჰყვა ალექსანდრეს და როცა მიაღწიეს მთავრის სასახლესთან, მოახსენეს გრიგორს; მან ბრძანა მისი შემოყვანა. შეხედა მთავარმა, შემოდის ონისიფორე ძაძაჩაცმული და ისიც დაბებკვილი; თავზედაც ტომრის ნაჭერი ქუდად შეკერილი ახურავს; შესვლისთანავე ონისიფორემ სალოსურად მოახსენა მთავარს:
 -გამარჯვება გრიგორ დადიანს. რა გნებავს, რად მიხმეთ?
მთავარი ცოტათი შეოცდა უჩვეულო კადნიერებისათვის, გარნა მიხვდა, რამეთუ ქვეყნის წესისა ზესთა არს კაცი ესე და უბრძანა დაჯდომა; გარნა ონისიფორე არ დაჯდა, არამედ მიმოვალს აქეთ-იქეთ და იხედება დიდებით მორთულ სახლებისაკენ. ონისიფორემ კვალად გაიმეორა:
-რა გნებავს, მთავარო? რად მიხმეთ? ქვეყანა თქვენია და მე რად გესაჭიროებოდით საწყალი მონა ქრისტესი? საბრალო გრიგორი! აქ ძალიან დიდებულად ბრძანდებით. მაგრამ იქ არ ვიცი!
მოახსენა ონისიფორემ კადნიერად, სალოსურად და იქით-აქეთ გაიარ-გამოიარა, წარდგა მთავრის წინ და უთხრა:
-კარგი ღვინო არ გაქვს მთავარო? აბა ერთი დამალევინე.
მოუტანეს ღვინო, ჭამა ცოტა პურიც, აღდგა მსწრაფლ და უთხრა მთავარს:
-ეცადე, საბრალოვ, ეცადე, რათა ზეცას არ დაიკარგოს შენი მთავრობა.
და გამოვიდა გარეთ. უნდოდა, გრიგორს ფული ეჩუქებინა, გარნა ვერაფრით შეაბრუნეს იგი და ვერცა ფული მიაღებინეს, ისე გამოესწრაფა  იქიდამ.
საღმრთო მსჯელობაში  მამა ონისიფორეს ერთობ მაღალი გულისხმისყოფა ჰქონდა; იგი ხშირად ატეხდა ჩემთან სხვადასხვა მაღალ საგნების შესახებ ბაასს. სულიერ სიხარულის საზომამდე მისულ ონისიფორეს გონება ღვთივ-მეცნიერებით განათლებული ჰქონდა.მამა ონისიფორეს აქვნდა შინაგანი განსაცდელი მტრის მიერ ხორცთა აბორგებისა, გარნა მიუხედავად შინაგან სასტიკ ბრძოლისა, იგი მხნედ და სრულიად გულდაუღონებლად შეჰყურებდა მიწევნად საზომსა უნებლობისასა. ყოვლად სახიერმან ღმერთმან დააჯილდოვა ესრეთ თავგანწირული მოღვაწე ონისიფორე და შესრულდა რა ოცდაათი წელიწადი მარტომყოფობით მის ტყეში ცხოვრებისასა,აღიყვანა საზომსა დიდსა უვნებელობისასა.
1900 წელს, ყველიერის შვიდეულს, მოვიდა ჩვეულებრივად ჩემთან და ვითარცა მოძღვრისაგან აიღო ჩემგან შენდობა, რათა სრულიად დიდ-მარხვა გაეტარებინა მარტო ჭადის მიღებით დღეში თითოჯერ მცირედ. დასასრულ დიდ-მარხვისასა მოვიდა ჩემთან და მიიღო წმიდა საიდუმლო თვით აღდგომას და შემდეგ განმიცხადა მისი საიდუმლო ზეგარდამო მოვლენა და საკვირველად შეცვლა თვისის მდგომარეობისა, განმიცხადა, რომ სრულიად რაღაც უჩვეულოდ ხედავს თავის თავს ყოვლადვე თავისუფალს ადამიანურ ვნება-სურვილებისაგან, არა ისრე, როგორათაც არის ჩვეულება მოღვაწეთა შორის, დაწყნარება, ვნებათა ანუ სათნოებითი მადლების ძლევით მის შორისვე დაყუდებით მიწყნარება, ვითარცა სათნოების ძალით დაბმული. არა, არამედ ყოვლადვე გვამი მისი განიწმიდა ვნებულ თვისებისაგან და იქმნა იგი ვნებულ თვისებისაგან და იქმნა იგი უვნებელ ტაძარ სულის წმიდისა. რომლის ასახსნელად მოგახსენოთ, თუ რასა მეტყოდა:
 -მამაო ალექსი! კურთხეულ არს ღმერთი, რომელმან მე ესრეთ შემიბრალა და სიგლახაკე ჩემი აღამაღლა. რამეთუ გეტყვი ჭეშმარიტს, ამაღლდა გრძნობანი ჩემნი სრულიად სოფლისაგან და ვგონებ, რომ ვარ სამოთხესა შინა და ხორცნი ჩემნი ჩვეულებრივნი მქონან, არა ვუწყი. რამეთუ მცირე წვლილიცა არა რა ბუდობს არსებასა შინა ჩემსა მოძრაობანი ბნელისანი: სრულიად შეიცვალა ჩემი მდგომარეობა. ახლა გული, გონება და სული გამოუთქმელ ნეტარებაშია; აწ ისიც უნდა განგიცხადო, მოძღვარო რომ მე ვიქნები ორ წელ ცოცხალი, .. აღდგომიდგან მესამე აღდგომის ამაღლებამდე.ესე რა მესმა მისგან ვკითხე, თუ როგორ უწყის ესე; მაშინ მომიყვა და მითხრა:-პირველად მესმა ხმა ზეცით გამომეტყველი: მოვედით ჩემთან კურთხეულნო მამისა ჩემისანო. და მყისვე ავიხედე და ვიხილე ღრუბელსა ზემო მჯდომარე ჯვარ გადმოსახვით მაცხოვარი.მეორე: ვევედრებოდი რამდენიმე დღე მაცხოვარს, რათა მეცნა, თუ როდის არს განსვლა ჩემი ხრცთაგან და ან ვისთან მაქვსსაუკუნე სავანეობა. ერთ ღამეს, ვითარცა პირისაგან კაცისა, მესმა სიტყვა: წმინდა მამების პირველ საყოფელში ხარ და მესამე აღდგომის ამაღლებამდე დარჩები სოფლად.ცოტა შეუძლოდ ვიყავ და ლოგინზე ვიწექი. ღრმა ფიქრებში ჩავარდნილი, უეცრად სინათლემ მომიცვა, ისეთმა სინათლემ, რომელმაც მზის სინათლე შეცვალა და თვალითაც ვიხილე ხატის ზემო ყურეში ალებრივ ნათლის მღელვარება, რომელიც სამ დღე და ღამე განუშორებლად ბრწყინავდა გამოუთქმელ ელვარებით. ამ სამ დღეს სრულიად არ დავნძრეულვარ ლოგინიდან და არცა რა შემიტყვია კაცობრივი. ისე გატაცებული, გამოუთქმელი სიხარულით შევყურებდი ამ ნათელს.
 აწ ვთქვათ მიცვალების შესახებ სმენილი ხმა. ვითარ ჭეშმარიტებით აღსრულდა იგი. მოიწია რა მესამე აღდგომის ჟამი, ონისიფორე მძიმე ავათ გახდა და გადავწყვიტეთ მისი წამოყვანა უდაბნოდან, რომლის სამსახური და მოვლა, ვიდრე აღსასრულამდე, ისურვა მისმა მეგობარმა წინამძღვარმა ათანასიამ და გვთხოვა მის მონასტერში ხარ-ურმით აგვეყვანა. ჩვენმა თანამოძმე მამა ისე  (შელიამ) წამოიყვანა იგი უდაბნოდან და აღიყვანა თეკლათის დედათა მონასტერში ურმით. დები მონასტრისა და წინამძღვარი ათანასია ემსახურებოდნენ დიდის სიხარულით. ამაღლების მესამე დღეს განისვენა ყოვლად განწმენდელმა დიდ სქემით შემოსილმა მამა ონისიფორემ. გვამი მისი შესანიშნავად გაბრწყინდა.  ერწმუნეთ, მსმენელნო, ჭეშმარიტებას, მოწამე არიან ერთობ კრებულნი. დანი მონასტრისანი და სხვანი დამსწრენიც მის წმინდა გვამის საუცხოვოდ განშვენებისა, ასე რომ არ შეგვეძლო ადვილად მოშორებოდა მის მზერას. ოთხი დღე მაისის ბოლო სიცხეში ესვენა და იქ მყოფთ ყოვლადვე სურნელება ტკბილი და საამო ეყნოსებოდათ. დაასაფლავეს ყოვლად ნეტარი მამა ონისიფორე 1903 წელს მაისის 24-. საუკუნო ნეტარებით იყოს ხსენება მისი სუფევასა შინა ღვთისასა. ამინ. აღვწერე ცხოვრება ესე მოძღვარმან მისმან მღვდელმონაზონმა ალექსიმ. 1905.
წყარო:
1. წმინდა ალექსი (შუშანია)-ცხოვრება ღირსისა მამისა სქემ-მონაზონ ონისიფორე მარტო მყოფ მეუდაბნოელისა.
2.       karibche.ambebi.ge