ინტერვიუ მერი ლაგვილავასთან

 ქალბატონი მერი 47 წელია პირნათლად და ღირსეულად ეწევა ჟურნალისტის ჭაპანს. მასთან საუბარი სასიამოვნო და მრავალმხრივ საინტერესოა.

ქალბატონო მერი, გილოცავთ გაზეთ „ხობის მოამბეს“ იუბილეს და გისურვებთ ჯანმრთელობას და შემოქმედებით მრავალფეროვნებას!

გთავაზობთ ინტერვიუს ქალბატონ მერი ლაგვილავასთან

მერი ლაგვილავა - დავიბადე ხობის რაიონის სოფელ ქვემო ქვალონში მოსამსახურის ოჯახში (მამა კირილე ლაგვილავა - პედაგოგი; დედა - ვენერა ბახტაძე - მედიცინის და). წარმატებით დავამთავრე ქვემო ქვალონის საშუალო სკოლა და სწავლა განვაგრძე თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის განყოფილებაზე. მასწავლიდნენ ცნობილი მეცნიერები: ნოდარ ტაბიძე, დავით გამეზარდაშვილი, ოთარ ბაქანიძე და სხვები.

პირველი ნაბიჯები ჟურნალისტიკაში

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, 1975 წელს მუშაობა დავიწყე ჩხოროწყუს რაიონულ გაზეთში კორესპონდენტად. ვიყავი „სოფლის ცხოვრების“ და „ახალგაზრდა კომუნისტის“ კორესპონდენტი. 1976 წლის 16 მარტიდან დღემდე ვმუშაობ გაზეთ „ხობის მოამბეში“. გაზეთი წლების განმავლობაში გამოდიოდა სხვადასხვა სახელწოდებით („სოციალიზმის მშენებელი“, „კომუნიზმის მშენებელი“, „სამეგრელო“, „ახალი სამკუთხედი’’). სხვადასხვა წლებში ვიყავი რედაქციის განყოფილების გამგე, პასუხისმგებელი მდივანი, რედაქტორის მოადგილე, შპს-ს დირექტორი, რედაქტორი და სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

ხობის რედაქციაში მუშაობა ბატონმა სერაპიონ ცხადაიამ (იმ პერიოდში გაზეთის რედაქტორი) შემომთავაზა, რასაც სიამოვნებით დავთანხმდი. იმ პერიოდში რედაქციაში მუშაობდნენ ერუდირებული და საქმის ღრმად მცოდნე ადამიანები: ნაირა ბუკია, ვლადიმერ ქორთუა, გიგლა კვიკვინია, ნოდარ შონია და სხვები.

რა არის თქვენთვის „ხობის მოამბე“

- თამამად შემიძლია ვთქვა, რომ ეს მთელი ჩემი ცხოვრებაა დაბრკოლებებით, სიხარულით და წარმატებებით, რომელმაც გამილამაზა ცხოვრება და მომიტანა მადლიერი მკითხველის სიყვარული, რაც დღემდე მაბედნიერებს.

კურიოზები?

- უამრავი. პრესაში მუშაობა კურიოზების გარეშე წარმოუდგენელია. რომელი ერთი ჩამოვთვალო. ჩემს არქივში ინახება სახალისო ისტორიები, ფუნაგორიები, სხარტულები, ფოტო-სურათები, რომელიც სიცოცხლეს გვიხალისებს დღესაც.

ახალგაზრდები

სასიამოვნოა იმის აღნიშვნა, რომ ჟურნალისტიკაში მოდის ნიჭიერი თაობა, ამას ხელს უწყობს ტექნოლოგიური სიახლეები. მთავარია ჟურნალისტი იყოს ობიექტური, კალმოსანი და მთავარი - საკუთარ სინდისთან მართალი.

„ხობის მოამბე“ 90 წლისაა

გაზეთმა „ხობის მოამბემ“ რთული პერიოდიც გამოიარა. ასე სიტყვასთან ჭიდილში გაილია 90 წელიც. სიამოვნებით ვიხსენებ ჩემი მუშაობის პერიოდს, მინდა სულის სიმართლე, ჯანმრთელობა ვუსურვო ყველა იმდროინდელ თანამშრომელს, დიდება მათ სულებს, ვინც იმიერში მიულოცავს გაზეთს დაბადების დღეს, მჯერა მათ სახელებს დავიწყება არ უწერია...

გაზეთი კვლავაც გააგრძელებს სახელოვან „სიცოცხლეს“ და ერთგულად მოემსახურება მოსახლეობას და გააგრძელებს მუნიციპალიტეტის სახელოვან ისტორიას.

ლექსი ხობზე

 მე მიყვარს შენი ცირა და ბოში,

ალალმართალი შენი გმირები;

შემოღამება ურთასთან, ხობში,

გაყუჩებული ტყის ნაპირები.

მიყვარს დაისი და კვამლი ფაცხის,

გზად მიმავალი ურმის ჭრიალი,

სტვენს მაფშალია, შრიალებს ცაცხვი

და ვარსკვლავების ისმის წკრიალი...

მურმან ჯგუბურია

„მნათობი“ N11, 1978 წ.

მიიღეთ მეტი შეტყობინება Khobi/ხობი-ისთვის

შეგიძლიათ, დაამატოთ Messenger-ის ღილაკი თქვენს პოსტს, რათა მეტი შეტყობინება მიიღოთ Khobi/ხობი-ზე.

კოლხეთის ეროვნული პარკი

კოლხეთის ეროვნული პარკის დიდი ნაწილი ხობის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს

კოლხეთის ეროვნული პარკი შეიქმნა 1999 წელს, იგი მდებარეობს დასავლეთ საქართველოში. მოიცავს შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ნაბადისა და ჭურიის უბნის მიმდებარე აკვატორიის ნაწილს და პალიასტომის ტბის აუზს. პარკი კოლხეთის საერთაშორისო მნიშვნელობის მქონე ჭარბტენიანი ეკოსისტემების დაცვისა და შენარჩუნების მიზნითაა შექმნილი. იგი გამოირჩევა ველური ფლორისა და ფაუნის მაღალი ბიომრავალფეროვნებით, ენდემური და რელიქტური სახეობების სიუხვით. აქ წარმოდგენილია სხვადასხვა ტიპის ლანდშაფტები, ცალკეული ეკოსისტემები და ცენოზები.

მისი საერთო ფართობია 44308,5 ჰა-ია, რომლიდანაც ზღვის აკვატორია 15276 ჰა-ს შეადგენს.

ეროვნული პარკი 5 მუნიციპალიტეტის - ხობის, ზუგდიდის, სენაკის, აბაშისა და ლანჩხუთის ტერიტორიაზეა განლაგებული და საქართველოს ორი ისტორიული მხარის - სამეგრელოსა და გურიის ნაწილია.

: გიორგი ნაკაშიძე; პაატა ვარდანაშვილი.

                                                

ხიბულელი მეცნიერი ლუბა მანუჩარის ასული კემულარია

ქართველი ბოტანიკოსი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966) ლუბა მანუჩარის ასული კემულარია-ნათაძე 1891 წლის 28 მარტს დაიბადა ხობის რაიონის სოფელ ზუბში.

სამეცნიერო საქმიანობა დაიწყო თბილისის ბოტანიკურ ბაღში. 1933 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაბდა თბილისის ბოტანიკის ინსტიტუტში. ავტორია ნაშრომებისა კავკასიის და საქართველოს სისტემატიკისა და ნომენკლატურის, ფარულთესლოვან მცენარეთა ფილოგენეტიკისა და სხვ. საკითხების შესახებ, რომელშიც მოცემულია რანალების რიგის კავკასიური ტაქსონების ორიგინალური კლასიფიკაციური სისტემა. „საქართველოს ფლორის“ I და II გამოცემის ერთ-ერთი ორგანიზატორი და ავტორი.

ბოტანიკურ ბაღში მუშაობდნენ და აღიზარდნენ ცნობილი ქართველი მეცნიერები: ნიკო კეცხოველი, ლევან ყანჩაველი, ვლადიმერ მენაბდე, ქსენია ბახტაძე, თამარ სულაკაძე, ლევან ჯაფარიძე, მიხეილ სახოკია. 1913 წლიდან, ბოტანიკურ ბაღში მუშაობდა მხოლოდ ერთი ქართველი ბოტანიკოსი ქალი – ლუბა კემულარია.

ლუბა კემულარია-ნათაძის მიერ აღწერილია ფარულთესლოვან მცენარეთა უცნობი ერთი ახალი ოჯახი, 3 ტრიბი, 2 გვარი და 80-ზე მეტი სახეობა, მრავალი შიდასახეობრივი ტაქსონი. ეწეოდა ნაყოფიერ პედაგოგიურ საქმიანობას საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში: კითხულობდა ზოგადი ბოტანიკის, მცენარეთა სისტემატიკისა და ფიტოგეოგრაფიის კურსებს.[1]

ლუბა კემულარია-ნათაძის ღვაწლი ღირსეულად არის დაფასებული: მისი სახელი ეწოდა ფარულთესლოვან მცენარეთა ერთ გვარს, ერთ სექციასა და 20 სახეობას. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

წყარო: ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია ტომი 5.

პოეტი ნონა ლატარია

 ნონა ლატარია − პოეტი. დაიბადა ხობის რაიონის სოფელ ხეთაში. სწავლობდა სოფელ ხეთის საშუალო სკოლაში. დაამთავრა თბილისის ეკონომიკურ-ჰუმანიტარული ინსტიტუტი. ცხოვრობს ბათუმში. მისი ლექსები და სონეტები დაბეჭდილია თანამედროვე ქართული პოეზიის ოცტომეულის მე-7 ტომში.

მიწაც გიყვარდეს

ააფერადებს მხატვარი როცა,

მოლბერტზე დილის ლიცლიცა შტრიხებს,

სულიც, ჯერ კიდევ სხეულში მბორგავს,

ცისკართან, საზრდოდ მზის სხივებს იხმევს.

გადაშლილ ტატნობს ზეცისას, მერე

დაადნობს ხილვა ზესრულ ოცნების

და სიყვარულის ნაცრემლ ლიანებს,

ზედ ბაგეთ თრთოლვით დაეკონები.

მზით და იმედით მაძღარ სიცოცხლეს,

კვლავ დაუკოცნი ხმათა ხავერდებს...

არ წარიკვეთო არასდროს სასო,

სოფელს მწყურვალი არ შეაბერდე.

ზოგჯერ თუ ნაბიჯს გადადგამ უკან,

ორი ნაბიჯით წინ წაიწიე,

კერპად ნუ გახდი მაინც ნურავის,

ღმერთს ენდე მხოლოდ, არა-მიწიერს...

მიწაც გიყვარდეს...

ვინც გვზრდის და გვმარხავს,

მაგრამ გეჭიროს ზეცისკენ თვალი...

შენი სიცოცხლე იქ გაგრძელდება,

აქ თუ იგულე ცეცხლი ჩამქრალი...

ქართული ხმები გერმანიის ტყვეთა ბანაკებიდან - ყულევის მკვიდრი მიხეილ ქირია

 1915-1918 წლებში გერმანიის ტყვეთა ბანაკებში სხვადასხვა ეროვნების ადამიანებისაგან, მათ შორის, ქართველებისაგან, პრუსიის ფონოგრაფიულმა კომისიამ ჩაიწერა ზეპირი მეტყველებისა და ხალხური სიმღერის ნიმუშები. ქართულ და მეგრულ ენაზე მომღერალთა შორის ყოფილა სოფელ ყულევის (რედუტ-კალე) მკვიდრი - მიხეილ ქირია.

 1918 წელს ზაგანის ტყვეთა ბანაკიდან ქართველი ტყვეების ნაწილი გაუთავისუფლებიათ,

 მათ შორის მიხეილ ქირიაც, რომელიც დაკრძალულია სოფელ ყულევში.

მომღერალთა შთამომავლების ძებნა რთული გამოდგა. მეცნიერებმა 18 მომღერლიდან 9-ის ოჯახს მიაკვლიეს (მათ შორის მ. ქირიას) და მათზე ძვირფასი ინფორმაცია ჩაიწერეს.

მეცნიერთა მოსაზრებით მ. ქირია ცნობილი მომღერალი ყოფილა. სოფელ ყულევში მ. ქირიას შვილიშვილის ოჯახი ცხოვრობს.

2015 წლის 26 მაისს თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის მცირე დარბაზში წიგნის (წიგნს თან ერთვის ორი დისკი რომლებზეც ჩაწერილია 65 სიმღერა და წერილობითი დოკუმენტები) - „ექო წარსულიდან: ქართველ ტყვეთა სიმღერები, ჩაწერილი ცვილის ლილვაკზე გერმანიაში, 1916-1918 წლებში“ პრეზენტაცია გაიმართა.  100 წლის შემდეგ აჟღერებული წინაპრების ხმებით გამოწვეული ემოციური განწყობა საღამოს ბოლომდე არ განელებულა.

საღამოს დასასრულს კონსერვატორიის რექტორმა რეზო კიკნაძემ დამსწრე საზოგადოებას წარუდგინა მომღერლების, მათ შორის მ. ქირიას შთამომავლები.

გერმანელი მეცნიერების აღიარებით, პირველი მსოფლიო ომის დროს ტყვეთა ბანაკებში ჩაწერილი ქართული მრავალხმიანობის ნიმუში გახდა მუსიკალური რევოლუციის მიზეზი, რამაც ევროპა მრავალხმიანობის ახალ თეორიებამდე მიიყვანა.

სტატია მომზადებულია რუსუდან წურწუმიას წერილის („ქართული ხმები გერმანიის ტყვეთა ბანაკებიდან“. ჟურნალი „მუსიკა“ N2, 2015 წ.) მიხედვით.

http://folk.gov.ge/tkveebi/

 

ვახტანგ ბერიძის მოგონებები: ხობზე, ხობის მონასტერზე და ბიაზე

გთავაზობთ, ცნობილი მეცნიერის - ვახტანგ ბერიძის მოგონებებიდან ნაწყვეტს:

ომის წლებში მოწყობილი სხვა ექსპედიციებიც მკაფიოდ აღმებეჭდა მეხსიერებაში: ერთი, 1943 წლის აგვისტო-სექტემბერში, ხობის ექსპედიცია იყო.

ამ ორი ექსპედიციის ამოცანები განსახვავებული ხასიათისა იყო: პირველს საგნად ჰქონდა ერთი ძეგლი, უკვე ცნობილი და პოპულარულიც, რაკი მასთან ბევრი ისტორიული მოგონება და ბევრი ისტორიული პიროვნების სახელია დაკავშირებული. ეს ძეგლი, ხობის სახელგანთქმული მონასტრის ეკლესია და მისი სიძველეები - წარწერები, ხელნაწერები, ხატები - ისტორიულ-არქეოლოგიურ ლიტერატურაში არაერთხელ ყოფილა მოხსენებული, მაგრამ სახელოვნებათმცოდნეო ანალიზი მას არ შეხებია - საკვლევი კი ბევრი იყო, როგორც ხუროთმოძღვრების, ისე კედლის მხატვრობის თვალსაზრისით.

ხობის ექსპედიციაში ვმონაწილეობდით ნიკოლოზ სევეროვი, რენე შმერლინგი, ვახტანგ ცინცაძე, ლეო რჩეულიშვილი, თინა ვირსალაძე, ფოტოგრაფი ჟორა ბარტიშევსკი, რომელმაც კარგა ხანს იმუშავა ჩვენს ინსტიტუტში, და მე.

ბევრი გაჭირვება გადაგვხდა, განსაცდელიც კი. მატარებლით მგაზვრობა მაშინ ძნელი (ზოგჯერ საშიშიც) იყო - ვის არ შეხვდებოდით ვაგონებში, იქიდან თბილისს რომ ვბრუნდებოდით სადგურ ხეთას უნდა დავხვედროდით მატარებელს. არც დაპირებული მანქანა გამოგვიგზავნეს, არც ბილეთები გვქონდა, ჩვენი ბარგიანად ძლივს შევახტით ვაგონებს და ერთხანს საფეხურებზე ვეკიდეთ. იქ, ადგილობრივ, გადაადგილებაც გაგვიჭირდა - ხობის სადგურიდან სოფელ ნოჯიხევამდე (სადაც მონასტერი მდებარეობს) რამდენიმე კილომეტრია და ბარგის გადაზიდვისთვის აუცილებელი იყო, სხვა თუ არაფერი ურემი მაინც სოფლის საბჭოს თავმჯდომარე (ახალგაზრდა, გამჭრიახი კაცი) ძალიან დაგვეხმარა, ძეგლის მახლობლად დაგვაბინავა ორ სახლში.

რა თქმა უნდა, საყოფაცხოვრებო პირობები ექსპედიციის დროს სახარბიელო არ იყო, უფრო სწორად - საკვების მოპოვება გვიადვილდებოდა. მე როგორც ექსპედიციის ადმინისტრატორს, ხშირად მიხდებოდა სამეურნეო „ლაშქრობის“ მოწობა. ხან სოფლის საბჭოში, ხან რაიონის ცენტრშიაც, მაგრამ ამ უსიამოვნებათა საკომპენსაციოდაც ბევრი რამ გვქონდა, ჯერ ერთი იქური გარემო: მე პირველად ვიყავი სამეგრელოში და გამაოცა ბუნების უსაზღვრო სიუხვემ, მცენარეულობის სიმდიდრემ, კოლხეთის ველის შორეული ხედების სილამაზემ, თვით სოფელმა, სუფრამ, მწვანეში ჩაფლულმა, ყოველი სახლის წინ - ქათქათა კოინდარი იყო... მასპინძლები, თუნდაც ჩვენი სახლის პატრონი, ოთხი შვილის დედა, საწყალი ქვრივი ქალი, თავაზიანად გვექცეოდნენ, კეთილად იყვნენ განწყობილნი... მთავარი კი თვით ძეგლი იყო: თავსატეხი საკითხების აღმძვრელი - თავისი უცნაური, სრულიად უჩვეულო ხუროთმოძღვრული მასით, სხვადასხვადროინდელი მინაშენით, სხვადასხვადროინდელი ფრესკებით, ფრესკებზე გამოსახული ისტორიული პირებით, რომელთა ვინაობა და ცხოვრების დროც არ იყო უტყუარად დადგენილი, საინტერესო გრძელი წარწერებით... იმავე დროს, პირველი ნახვისთანავე გამოჩნდა, რომ მხატვრული თვალსაზრისითაც ეს მნიშვნელოვანი ძეგლია...

   არაჩვეულებრივად ლამაზია თვით ძეგლის ეზო-გალავანიც: საცხოვრებელი სახლის ნანგრევი, ძალიან დიდი სამრეკლო, გარედან მიშენებული კიბით... ყველაფერი სუროთი დაფარული... უჩვეულო პერსპექტივებსა და რაკურსებს ქმნის ეკლესიის ღია თაღოვანი გარშემოსასვლელი, რომელიც შენობის ორ მხარეს უვლის გარს, თაღებს შუა საინტერესო სანახაობა „ჯდება“, ერთხელ ბარტიშევსკი ფოტოაპარატატს აყენებდა იმ  გარშემოსასვლელში და უცებ მისი შეძახილი გავიგონეთ: - боже мой, боже мой! შემკრთალებმა მივიხედეთ მისკენ: - какое освещение, какой кадр! მაგრამ ჩვენში, ალბათ, არც მოიძებნება ძეგლი, რომლის ნახვამაც ასეთი გულიანი შეძახილი არ გამოიწვიოს...

    ერთ დღეს რაიონის ხელისუფლება გვეწვია მონასტერში. იმ შეხვედრას რომ ვიგონებ, არ შემიძლია არ ავღნიშნო, რომ ძეგლებისადმი ადგილობრივი ხელმძღვანელების  დამოკიდებულების მხრივ  ძალიან დიდი პროგრესია მიღწეული. ახლა მე არც მეგულება ჩვენი ქვეყნის რომელიმე კუთხე, რომლის მეთაურებსაც შეგნებული არ ჰქონდეთ იქაური ძეგლების კულტურული ღირებულება, მათი დაცვისა და პროპაგანდის საჭიროება. იმ ჩვენმა სტუმრებმა კი არაფერი არ იცოდნენ ისეთი პირველხარისხოვანი, მართლაც საამაყო ძეგლის შესახებ, რომელიც იქვე, ყურისძირში მდებარეობდა (ბევრად მეტი იცოდა და მეტ ინტერესს იჩენდა მათი მანქანის მძღოლი), იქნებ მანამდის არც არასოდეს ენახათ... შემოვატარე იქაურობა, ვუხსნიდი, ვუამბობდი დადიანების შესახებ (წარწერებშიაც დადიანები იხსენიებიან და პორტრეტებიც დადიანებისაა), მინდოდა ეგრძნოთ, რა ძეგლი იყო, აქეთ, იქნებ მეტად მიხედონ-მეთქი... არ ვიცი, რა შედეგი გამოიღო ჩემმა ცდამ, ეს კია, რომ ასომთავრული წარწერის წაკითხვამ მათზე თავზარდამცემი შთაბეჭდილება მოახდინა. თითქოს იეროგლიფები ამომეხსნას პირველად.

იმ მძღოლმა გვითხრა, სოფელ ბიაშიაც არის ეკლესიაო. წავედით, თექვსმეტ-ჩვიდმეტი კილომეტრი მაინც გავიარეთ იქეთ-აქეთ. ეკლესია (მთავარანგელოზი) მთის კეხზეა, საკმაოდ მაღლა. ზოგნი შემოვლით წავიდნენ, სევეროვი, რენე და მე კი პირდაპირ „ვეძგერეთ“ აღმართს. მეგონა, ტროპიკულ ჯუნგლებს მივარღვევდი: ბალახი, გვიმარა, ყვავილები, დაბურული ეკლიანი ბუჩქები მხრებამდე გვწვდებოდა, ზოგან სულ ვიფარებოდით მცენარეულობით... იქ, ზემოთ, ერთ მხარეს ერთიანად კავკასიონს ეჭირა ჰორიზონტი - წინა მთები მას თითქოს არ ფარავდა, იგი თითქოს ძირიდანვე ჩანდა, უზარმაზარი და თავბრუდამხვევი... მეორე მხარეს კი - ასეთი რამ არასოდეს მენახა - თვალუწვდენელი, უსაზღვრო ველი იყო, ლამის მთელი კოლხეთი, და იქით, სულ ბოლოს, ძალიან შორს, ბურუსში - ზღვის ზოლი, ეკლესია უინტერესო აღმოჩნდა, მაგრამ ამ სანახაობით გაბრუებულნი დავბრუნდით შინ.

 

ვ. ბერიძე: „ხობის ტაძრის ისტორიისთვის“

 https://www.scribd.com/document/383428332/732-%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%92-%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94-%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1